Le Taua o le Soifua Maloloina o le Gutu i Talavou
O le talavou o se vaitaimi o fesuiaiga e tumu i suiga—e le gata i le faaletino, ae faapea foi i lagona ma agafesootai. I le lotolotoi o le pisi o le aoga, olaga faaagafesootai, gaoioiga faaopoopo, ma le faaaogaina tele o masini komepiuta, e masani ona liliu atu le tausiga o le soifua maloloina i mataupu e sili atu ona "tatau." O se tasi o itu e masani ona le amanaiaina o le soifua maloloina o le gutu, aemaise lava le soifua maloloina o nifo, laulaufaiva, laulaufaiva, ma le gutu atoa. Ae ui i lea, o le soifua maloloina o le gutu i talavou e iai sona aafiaga tele i le mautinoa o le tagata ia te ia lava, ausia o aʻoaʻoga, mafanafana o le 'ai, ma le soifua maloloina lautele.
Aiseā e tāua ai le soifua maloloina o le gutu i le talavou?
O le soifua maloloina o le gutu e sili atu nai lo na o nifo mamā ma le manava fou. O le gutu o le auala e ulufale ai meaʻai ma meainu, ma o se tasi o pa puipui muamua a le tino e teteʻe atu ai i siama. A faʻaleagaina le soifua maloloina o le gutu—mo se faʻataʻitaʻiga, i le pala o nifo, gingivitis, poʻo faʻamaʻi pipisi—e mafai ona aʻafia ai tagata. O talavou e iai faʻafitauli o nifo e masani ona oʻo i le tiga, faigata ona lamu, faʻalavelave i le moe, ma le le mafai ona taulaʻi aʻo suʻesuʻe. O nei mea uma e mafai ona faʻaitiitia ai le tulaga lelei o le olaga i aso faisoo.
E le gata i lea, o le talavou o se taimi e fausia ai ni masaniga mo se taimi umi. O mamanu o le fufuluina o nifo, filifiliga o meaʻai, ma asiasiga masani i nifo ua faʻatuina i lenei vaitausaga e masani ona faʻaauau pea seʻia oʻo i le matua. O lona uiga o le tausia o le soifua maloloina o le gutu mai le talavou o se tupe teufaafaigaluega mo se taimi umi i le soifua maloloina.
Fa'afitauli o le soifua maloloina o le gutu e masani ona a'afia ai talavou
E tele faʻafitauli masani e masani ona tulaʻi mai i talavou, e mafua mai i suiga o hormones, meaʻai, poʻo masaniga i aso faisoo.
1. Kageso o nifo (pu)
E tupu le mageso o nifo pe a talepeina e siama i le gutu le suka mai mea'ai ma gaosia ai ni 'asi e fa'aleagaina ai le enamel o nifo. E masani ona 'ai e talavou mea'ai suamalie, meainu kasa, lauti pupuni, kofe ma le susu, po'o ni mea'ai mama e tele ai le suka ma carbohydrates fa'amamaina. A aunoa ma le tumama lelei o le gutu, e fa'ateleina ai le lamatiaga o le mageso o nifo.
2. Gingivitis
O le Gingivitis e fa'ailoaina i le mumu ma le fulafula o nifo e faigofie ona tafe toto pe a fufulu nifo. I talavou, o suiga o hormones e mafai ona fa'amama ai nifo i le pa'u. O le le lava o le fufuluina o nifo o se tasi fo'i lea o mafua'aga autu.
3. Manava leaga (halitosis)
E mafai ona mafua le manava leaga i mea'ai e totoe, pa'u, tartar, pu, laulaufaiva palapala, po'o le gutu mago. O lenei fa'afitauli e masani ona mafua ai ona lagona e talavou le le mautinoa pe a talanoa ma uo, fa'aali atu, pe fegalegaleai fa'aagafesootai.
4. Fa'afitauli o nifo (mana'omia ni fusi fa'amau)
E to'atele talavou e fa'aaoga ni fusi nifo e fa'asa'o ai o latou nifo. Peita'i, e mana'omia e fusi nifo ni tausiga tumama lelei ona e faigofie ona pipii mea'ai ma vave ona fa'aputu le palapala.
5. Fa'aleagaina o enamel ona o meainu 'o'ona
O meainu suamalie, meainu malosi, ma sua ua uma ona afifiina e lē gata ina maualuga le suka ae e 'o'ona fo'i. E mafai e le 'o'ona ona fa'aleagaina le vaega pito i fafo o nifo, ma fa'a'ese'ese ai ma faigofie ona pala.
Le a'afiaga o le soifua maloloina o le gutu i le olaga o le talavou
E fesoʻotaʻi vavalalata le soifua maloloina o le gutu ma le tulaga lelei o le soifuaga o talavou. O lona aʻafiaga e mafai ona vaʻaia i vaega nei:
– Talitonuga ia te oe lava ma le soifua maloloina o le mafaufau: O pu, manava leaga, tafe toto o nifo, po o nifo manifinifi e mafai ona mafua ai ona fefe talavou e 'ata pe tautala. I se taimi umi, e mafai ona a'afia ai le auala latou te fegalegaleai ai ma vaai ai ia i latou lava.
– Ausiaga tau a'oa'oga: E mafai e le tiga o nifo ona fa'alavelaveina ai le taula'i atu, faigata ai i talavou ona taula'i atu i le vasega, ma e o'o lava i le mafua'aga o le toesea mai le a'oga.
– Taumafa paleni: Afai e tiga le lamuina, e ono 'alofia e talavou nisi o mea'ai—e pei o fualaau 'aina, fualaau faisua, po'o mea'ai e iai mea'ai e pala—o lea e le paleni ai a latou mea'ai.
– Lamatiaga o faʻafitauli lautele o le soifua maloloina: O faʻamaʻi pipisi i le gutu e mafai ona mafua ai le mumū ma aʻafia ai le soifua maloloina lautele. E ui e le o faʻafitauli uma o le gutu e oʻo atu ai i faʻamaʻi pipisi, o faʻamaʻi tumau e le togafitia e manino lava le leaga.
O masaniga e faʻateleina ai le lamatiaga o faʻafitauli o nifo ma le gutu
O nisi o amioga masani e le o iloa e talavou e faʻaleagaina ai le soifua maloloina o le gutu e aofia ai:
– 'Ai soo mea'ai suamalie ma pipi'i (loli, sukalati, ma pisiketi) e aunoa ma le fufuluina o ou nifo pe a uma.
– Inu soo meainu suamalie pe oona, aemaise lava pe a inu malie mo se taimi umi.
– E seasea ona inu vai, lea e fa'aitiitia ai le gaosiga o le faua. E taua le faua mo le fesoasoani e fa'aitiitia ai le 'āseta ma fufulu ese ai otaota o mea'ai.
– Fufulu vave ou nifo pe na'o le taula'i i luma o ou nifo.
– Aua le fa'amamaina le va o nifo i le floss nifo.
– O le ulaula tapa'a po'o le vaping i nisi o talavou, lea e mafai ona fa'ateleina ai le lamatiaga o le manava leaga, gingivitis, ma fa'afitauli i a'ano o le gutu.
– O le ala umi i le po ma le lē masani ai o mea'ai, lea e mafai ona o'o atu ai i le fa'aitiitia o le tumama o le tagata lava ia, e aofia ai le amio pulea i le tausiga o nifo.
Auala e tausia ai le soifua maloloina o le gutu o talavou
E lē tatau ona faigata le tausia o le soifua maloloina o le gutu, ae e manaʻomia ai le faifai pea. O nisi nei o laasaga e mafai e talavou ona faia:
1. Fufulu ou nifo faalua i le aso i le auala sa'o.
O taimi sili ona lelei o le mae'a ai o le taeao ma le taimi a'o le'i moe. Faaaoga le toothpaste e iai le fluoride, auā e fesoasoani le fluoride e fa'amalosia ai le enamel ma puipuia ai le pala o nifo. Fa'aalu le itiiti ifo ma le lua minute e fufulu ai, ma ia mautinoa e fufulu vaega uma o ou nifo, e aofia ai ma tua.
2. Faaaoga le floss nifo po'o se pulumu fa'alava i le va o nifo.
O avanoa i le va o nifo o se nofoaga e fiafia i ai le faaputuputuina o le palaki, e masani ona faigata ona oo i ai se pulumu nifo masani. O le flossing e fesoasoani e puipuia ai le gingivitis ma pu i avanoa i le va o nifo.
3. Fa'amamā lou laulaufaiva
E mafai e le laulaufaiva ona i ai siama e mafua ai le manava leaga. Faaaoga se mea e valu ai laulaufaiva po o se pulumufulunifo e faamama mālie ai.
4. Fa'atapula'a le taumafaina o suka ma meainu fa'asuati
E lē fa’apea ai e tatau ona e taofi atoa, ae ia fa’aitiitia le tele ma le tele. Afai e te inuina ni meainu suamalie pe ‘o’ona, e sili ona inu mo sina taimi pu’upu’u ona fa’aopoopo lea i ai o le vai.
5. Inu le tele o le vai ma meaʻai paleni
E fesoasoani le vai e fa'asusu ai le gutu ma lagolagoina ai le gaosiga o le faua. O le 'ai o fuala'au 'aina, fuala'au faisua, porotini, ma le calcium (e pei o le susu po'o isi punaoa o le calcium) e lelei fo'i mo nifo ma ponaivi maloloina.
6. Siaki soo i le foma'i nifo
E sili atu, pe a uma le ono masina, tusa lava pe leai ni faitioga. O siaki masani e fesoasoani e iloa vave ai faafitauli, aveese le tartar, ma puipuia ai nisi faaleagaina.
7. Ia fa'aeteete pe a fa'aaogaina ni fusi fa'alava.
Faaaoga se pulumu faapitoa mo nifo, floss, po'o se isi mea e fesoasoani ai i nifo e pei ona fautuaina e lau foma'i nifo. O le le tumama lelei a'o ofuina ni braces e mafai ona i'u ai i ni ila papa'e i nifo, pu, ma le gingivitis.
O le matafaioi a le aiga ma le aʻoga
O loo aʻoaʻoina e talavou le tutoʻatasi, ae o loo taua pea le lagolago a le siosiomaga. E mafai e mātua ona faia se sao e ala i le sauniaina o meaʻai maloloina, faamanatu atu ia i latou taimi atofaina e vaai ai i nifo, ma faataitai ni masaniga lelei o le tumama o le gutu. E mafai foi e aoga ona fesoasoani e ala i aoaoga tau soifua maloloina, polokalame siaki nifo masani, po o ni taumafaiga e faaitiitia ai le taumafaina o meainu suamalie i le faleaiga a le aoga.
E fesoʻotaʻi foʻi le soifua maloloina o le gutu ma le maua o le tausiga soifua maloloina. Afai o le tau o se faʻalavelave, e mafai e talavou ma o latou aiga ona sailia faʻamatalaga e uiga i falemaʻi i le lotoifale, nofoaga tutotonu o le soifua maloloina i nuʻu, poʻo polokalame taugofie mo le soifua maloloina o nifo.
I'uga
E taua tele le soifua maloloina o le gutu o talavou ma e le tatau ona fa'atauva'aina. O le soifua maloloina o le gutu e lagolagoina ai galuega i aso ta'itasi, fa'amalosia ai le talitonu ia te oe lava, fa'atumauina le taumafa lelei, ma fesoasoani i le tuputupu a'e lelei o talavou. Faatasi ai ma ni masaniga faigofie e pei o le fufuluina lelei o nifo, fa'aaoga le floss, fa'atapula'aina o le suka, ma siaki soo o nifo, e mafai e talavou ona puipuia le tele o fa'afitauli e ono afaina ai i le lumana'i.
O le fa'amuamuaina o le soifua maloloina o le gutu e lē gata i le matagofie, ae o se vaega fo'i o se olaga soifua maloloina. O talavou e atiina a'e ni masaniga tau le soifua maloloina o le gutu mai lava i le la'itiiti o le a sili atu ona saunia e ulufale atu i le matua ma ataata maloloina, mautinoa, ma se olaga sili atu ona lelei.