Kunzwisisa chikonzero muuzivi

Kunzwisisa Chikonzero muFilosofi

Kukonzera, kana kuti musimboti wechikonzero-nemhedzisiro, ndeimwe yepfungwa dzakakosha muuzivi nesainzi. Kukonzera zvinoreva hukama huripo pakati pezviitiko zviviri, apo chiitiko chimwe (chikonzero) chinokonzera zvakananga shanduko kana mhedzisiro mune chimwe chiitiko (mhedzisiro). Mumashoko akareruka, kukonzera kunzwisisa kuti chiitiko chimwe chinoitika semhedzisiro yechimwe chiitiko. Mupfungwa yeuzivi, kunzwisisa kunokonzera kunotibatsira kunzwisisa nyika yakatipoteredza uye kuvaka nyaya dzine musoro pamusoro pekuti zviitiko zvakasiyana-siyana zvine hukama sei.

Nhoroondo Pfupi yeChikonzero

Kukurukurirana pamusoro pezvikonzero kwave kuchienderera mberi kwemazana emakore, nerubatsiro rwakakosha kubva kuvazivi vakuru vakati wandei. Pfungwa iyi yakatanga kutaurwa nevazivi vekare vechiGiriki vakaita saAristotle, avo vakasiyanisa marudzi akasiyana ezvikonzero mukuongorora kwake zviitiko zvechisikigo.

Aristotle akatanga marudzi mana ezvikonzero mu "Fizikisi" ne "Metaphysics," zvinoti:

1. Chinhu Chinokonzera: Chinhu kana chinhu chinogadzirwa chimwe chinhu.
2. Chikonzero Chakarongeka: Chimiro kana chimiro chinotsanangura chimwe chinhu.
3. Chikonzero Chinoshanda: Chinhu chinokonzera kuti chimwe chinhu chiitike.
4. Chikonzero Chekupedzisira: Chinangwa kana kuti mugumo wechimwe chinhu.

Munguva yeMiddle Ages neRenaissance, pfungwa yekuti chikonzero chakaita kuti zvinhu zvivepo yakasimudzirwa zvakare nevazivi vakaita saThomas Aquinas naRené Descartes. Zvisinei, vazivi vemazuva ano vakaita saDavid Hume naImmanuel Kant ndivo vakapa humbowo hwakakura pamusoro pechikonzero, kunyanya maererano nekuti tingaziva sei kana kuratidza hukama hwechikonzero nemhedzisiro.

David Hume uye Kutsoropodzwa kweCausality

David Hume aive mumwe wevazivi vakanyanya kutsoropodza pfungwa yechikonzero chechikonzero. Sekureva kwaHume, hatigone kuona hukama hwechikonzero-nemhedzisiro pachedu, asi chete kutevedzana kwezviitiko zvinoitika mukutevedzana. Hume akataura kuti hukama hwechikonzero-nemhedzisiro hunobva mutsika dzedu kana zviitiko zvedu zvinodzokororwa, kwete chimwe chinhu chinogona kutsanangurwa nenzira yakatwasuka.

VERENGA  Mupiro waSpinoza mutsika dzakanaka

Mubhuku rake rinonzi “A Treatise of Human Nature,” Hume anoti:

1. Kutarisa zvakananga: Hatigone kuona zvikonzero zvakananga. Kana zviitiko zviviri zvikaitika zvakatevedzana, semuenzaniso, bhora rebhiriyadhi A richirova bhora rebhiriyadhi B zvichiita kuti B ifambe, tiri kungoona zviitiko zviviri zvakatevedzana, kwete hukama hwazvo.
2. Kuenderera mberi uye Kugara: Kutenda kwedu mukuvapo kwechikonzero kunobva mukuramba uye kudzokorora. Kana tikaona chiitiko chimwe chete kakawanda, tinowanzo tenda kuti pane hukama hwechikonzero.
3. Kusavapo kweChinhu Chinokonzeresa: Hapana humbowo hunotibvumira kuva nechokwadi chekuti chiitiko chimwe chete chinokonzera chimwe chiitiko, kunze kwekufungidzira kwatinoita zvichibva pane zvakaitika kare.

Immanuel Kant uye Kudzivirirwa kweChikonzero

Immanuel Kant akapa mhinduro yakakomba pamusoro pekusava nechokwadi kwaHume pamusoro pekuti zvinhu zvine chikonzero. Kant akabvumirana naHume kuti hukama hwezvinhu zvine chikonzero hahugone kuonekwa zvakananga. Zvisinei, Kant akataura kuti kuti zvinhu zvine chikonzero ipfungwa yekutanga—ndiko kuti, ruzivo ruripo zvisati zvaitika, uye chikamu chechimiro chikuru chepfungwa dzevanhu. Mu "Kutsoropodzwa kweKufunga Kwakachena," Kant akaunza kuti zvinhu zvine chikonzero seimwe yemhando huru dzepfungwa dzatinoshandisa kuronga ruzivo rwedu rwenyika.

Sekureva kwaKant, pasina pfungwa yekuti zvinhu zvinokonzerwa nechikonzero, ruzivo rwedu rwaizoonekwa semuunganidzwa wezviitiko zvisina tsarukano uye zvisina zvazvinoreva. Saka, kuti zvinhu zvinokonzerwa nechikonzero ndicho chinhu chinodiwa kuti tinzwisise nyika zvine musoro uye zvakarongeka.

Chikonzero muSainzi Yemazuva Ano

Musainzi yemazuva ano, kushandiswa kwechikonzero kwakakosha. Semuenzaniso, munzira yesainzi, kuyedza kwakagadzirirwa kuwana hukama hwechikonzero-nemhedzisiro pakati pezvinhu zvakasiyana. Pano, masayendisiti anoedza kudzora zvimwe zvinhu zvese kuti aone hukama chaihwo hwechikonzero.

Zvisinei, munguva yazvino, nzira dzekuwana chikonzero dzave dzakaoma uye dzakaoma. Semuenzaniso, mufizikisi yequantum, pfungwa yechikonzero inoshandiswa uchishandisa nzira yekufungidzira. Quantum mechanics inosuma pfungwa yekuti hukama hwechikonzero-nemhedzisiro hahusi hwechokwadi nguva dzose. Zvidimbu zveSubatomic zvinoratidza maitiro anoita seasina kurongeka uye anogona kungofanotaurwa chete maererano nemhedzisiro.

VERENGA  Dzidziso yaAristotle yetsika dzakanaka

Mumwe muenzaniso uri mune zvesainzi yemagariro evanhu, uko hukama hwezvikonzero hunowanzo kuve hwakaoma kutanga. Muzvidzidzo zvemagariro evanhu kana zvehupfumi, zvinhu zvakaoma uye kudyidzana pakati pezvinokanganisa zvinoda ongororo yehuwandu hwezvinhu kuti zvitevedzere hukama hwezvikonzero nemigumisiro.

Chikonzero muPhenomenology uye Existentialism

Mukufunga kwezviitiko uye zvehupenyu, chikonzero chinowanzoonekwa kubva pamaonero evanhu. Vazivi vakaita saMartin Heidegger naJean-Paul Sartre vanoongorora kuti vanhu vanoona sei nyika uye vanodudzira hukama hwechikonzero-ne-mhedzisiro muhupenyu hwezuva nezuva. Muchirevo ichi, chikonzero chinowanzosanganisira kwete hukama hwepanyama chete, asiwo hwepfungwa, hwemagariro, uye hwehupenyu.

Semuenzaniso, mubasa raSartre, pfungwa ye "chinangwa" yakakosha pakunzwisisa maitiro evanhu. Hazvisi zvinhu zvemuviri chete zvinopesvedzera zviito zvemunhu, asiwo zvinangwa, zvinangwa, uye zvinoreva zviito izvozvo.

Matambudziko Emazuva Ano Nekutsoropodzwa

Munguva ino, kudzidza nezvechikonzero kuchiri nzvimbo yekukurukurirana nekutsvaga. Zvimwe zvinotsoropodza nezvinopikisa pfungwa yechinyakare yechikonzero zvinosanganisira:

1. Zvikonzero muMasisitimu Akaomesesa: Mumasisitimu akaomarara, akadai senzvimbo dzezvakatipoteredza kana hupfumi hwepasi rose, hukama hwezvikonzero nemhedzisiro hwakaoma kutsanangura. Kazhinji, mhedzisiro yezvinhu zvakawanda zvinokanganisana panguva imwe chete, zvichiita kuti kuziva chikonzero kuve kwakaoma zvikuru.

2. Uzivi hwePostmodern: Vamwe vafungi vePostmodern vanoramba pfungwa iri nyore, yakatsetseka yezvikonzero. Vanoti hupenyu nechokwadi chakaoma uye dzimwe nguva hazvina kurongeka, saka hukama huri nyore hwezvikonzero kazhinji hahuna kukwana.

3. Tekinoroji uye Magadzirirwo Ezvinhu: Nekuwedzera kwekushandiswa kwedata guru uye maalgorithms, dzimwe nguva tinowana mapatani anoita seanokonzera asi ari kungoitikawo panguva imwe chete. Izvi zvinotinetsa kunzwisisa kwedu kwechinyakare kwechikonzero uye zvinotimanikidza kuti tive vakangwarira mumhedziso dzatinoita.

VERENGA  Kunzwisisa kufara mutsika

Mhedziso

Kukonzera chikonzero ipfungwa huru asi yakaoma muuzivi. Kubva panguva yaAristotle kusvika panguva yazvino, kunzwisisa kwechikonzero kwave kuchichinja-chinja uye kutsoropodzwa kwakasiyana-siyana. Kunyange zvakadaro, chikonzero chinoramba chiri chishandiso chakakosha kuvanhu mukuedza kwavo kunzwisisa, kutsanangura, uye kutonga nyika yakatipoteredza.

Kunzwisisa kwakadzama kwechikonzero kunotibatsira kwete mukutsvagisa kwesainzi chete asiwo mukufungisisa kwehunhu uye hupenyu. Munyika iri kuramba ichioma uye ichichinja nekukurumidza, kudzidza nezvechikonzero kunoramba kuri kwakakosha uye kwakaoma, zvichitimanikidza kuti tirambe tichivandudza mafungiro edu nezvehukama hwechikonzero-nemhedzisiro.

Siya mhinduro