Dzidziso yeMaitiro Evanhu
Tsika dzinowanzonzwisiswa senheyo dzinobatsira vanhu kusiyanisa pakati pezviito zvakanaka nezvisina kunaka. Zvisinei, muhupenyu hwezuva nezuva, kutonga kwetsika hakusi nyore nguva dzose sekuti "izvi zvakanaka" kana kuti "izvi zvakaipa." Mamiriro mazhinji ezvinhu anogona kuita kuti chiito chiite sechakanaka mune imwe mamiriro ezvinhu asi chisina kunaka mune imwe. Apa ndipo pakabuda pfungwa yedzidziso yetsika dzemamiriro ezvinhu—nzira yetsika inotonga kururama kana kuipa kwezviito zvichibva pane mamiriro ezvinhu, mamiriro ezvinhu, uye mhedzisiro chaiyo inovatevera, kwete kungotevedzera mitemo yakaoma chete.
Kunzwisisa Maitiro Emamiriro Ezvinhu
Tsika dzemamiriro ezvinhu ipfungwa yekuti sarudzo dzetsika dzinofanira kusarudzwa nemamiriro ezvinhu chaiwo aripo. Hapana mitemo yepasi rose inoshanda zvakaenzana kune ese mamiriro ezvinhu pasina musiyano. Nheyo dzetsika dzinogona kushanda senhungamiro, asi sarudzo yekupedzisira inofanira kufunga nezvezvakakodzera, zvine hunhu, uye zvinobatsira mumamiriro ezvinhu akati.
Maitiro aya akasiyana netsika dze deontological (semuenzaniso, tsika dzeKantian), iyo inosimbisa mitoro nemitemo yetsika yepasi rose. Tsika dzemamiriro ezvinhu dzakasiyanawo netsika dzinoenderana netsika, izvo zvinogona kutungamira kufungidziro yekuti "zvese zvakanaka uye zvinoenderana nezvaunoda." Tsika dzemamiriro ezvinhu dzichiri kuziva kuvapo kwetsika dzakanaka asi dzinoramba kushandiswa kwadzo pasina kufunga nezvechokwadi chemamiriro acho ezvinhu.
Nhoroondo uye Vanhu Vakakosha
Mumwe munhu anowanzobatanidzwa netsika dzemamiriro ezvinhu ndiJoseph Fletcher, nyanzvi yezvechitendero uyo akatanga pfungwa yetsika dzemamiriro ezvinhu pakati pezana remakore rechi20. Fletcher akasimbisa kuti chinhu chakakosha pakuita sarudzo dzetsika rudo rweagape—rudo rusina udyire, rwakanangana nezvakanaka zvevamwe, uye runofunga nezvemhedzisiro yakakura yezviito.
Mukufunga kwaFletcher, mitemo yetsika hairaswe zvachose, asi inoonekwa se "zvishandiso" zvinobatsira kuita sarudzo dzevanhu. Kana mutemo uchinyatsotadzisa kuzadzikiswa kwezvakanaka zvikuru mumamiriro ezvinhu akati, mutemo wacho unogona kubviswa. Nemamwe mashoko, tsika dzemamiriro ezvinhu dzinoisa pamberi zvinangwa zvetsika zvakakosha pane kutevedzera mitemo pasina kufunga.
Nheyo Dzekutanga dzeMaitiro Evanhu
Kunyangwe ichizivikanwa nekuchinjika kwayo, tsika dzemamiriro ezvinhu dzichiri nenheyo dzinoshanda sehwaro hwayo. Kazhinji, dzimwe dzepfungwa dzayo huru ndeidzi dzinotevera.
1. Chinyorwa ndicho chinhu chikuru
Tsika dzemamiriro ezvinhu dzinoti mamiriro ezvinhu—kuti ndiani aripo, chii chiri munjodzi, mamiriro emagariro evanhu, ehupfumi, uye etsika, uye zvinozoitika kwenguva pfupi nerefu—chinhu chakakosha pakusarudza tsika. Zviito zviviri zvakafanana zvinogona kutongwa zvakasiyana kana mamiriro acho akasiyana.
2. Zvinangwa zvetsika zvinonyanya kukosha kupfuura mitemo
Mitemo yetsika yakaita sekuti “usanyepa” kana kuti “usaba” inowanzoonekwa seyakakwana. Zvisinei, tsika dzemamiriro ezvinhu dzinobvunza kuti: mune mamwe mamiriro ezvinhu, chiito chinoita sechinotyora mutemo chinotungamira kune zvakanaka zvikuru here? Kana zvakadaro, kutyora mutemo kunogona kururamiswa.
3. Simbisa mhedzisiro chaiyo
Tsika dzemamiriro ezvinhu dzinoongorora zviito nemhedzisiro yazvo: chiito chinoderedza kutambura, chinodzivirira kukuvara, kana kuunza mabhenefiti kune vazhinji here? Izvi zvinoita kuti tsika dzemamiriro ezvinhu dzive dzakabatana zvakanyanya netsika dze teleological kana dze consequentialist, kunyangwe zvisiri izvo chaizvo zvakafanana.
4. Vanhu nevanhu ndivo vanonyanya kufungwa nezvavo
Tsika dzemamiriro ezvinhu dzinoramba tsika dzakanyanya kurongeka uye kusanzwira tsitsi vanhu vanotambura. Kana mutemo ukakonzera kukuvara kana kusaruramisira, nzira yemamiriro ezvinhu inokurudzira kuongorora patsva kana mutemo wacho uchifanira kushandiswa.
Mienzaniso yeKushandiswa Muhupenyu Hwezuva Nezuva
Kuti tinzwisise tsika dzemamiriro ezvinhu, mienzaniso chaiyo inowanzo kuve nyore kunzwisisa pane tsananguro dzisinganzwisisike.
Kunyepa kuti udzivirire mumwe munhu
Kureva nhema kunowanzoonekwa sekwakaipa. Zvisinei, fungidzira mumwe munhu achidzingirirwa netsotsi uye akavanda mumba medu. Tsotsi rinobvunza kana munhu wacho ari mukati. Kana tikataura chokwadi, munhu ari kuvanda anogona kukuvara kana kuurayiwa. Mutsika dzemamiriro ezvinhu, kureva nhema kunogona kuonekwa sechiito chetsika nekuti kunoponesa hupenyu.
Kutora mishonga pasina mvumo munguva yekukurumidzira
Semuenzaniso, mumwe munhu ari kusangana neallergy yakakura uye anoda mushonga chaiwo nekukasika, asi mushonga wacho unowanikwa pa pharmacy yakavharwa. Kana paine nzira yekuwana mushonga kubva kune imwe nzvimbo pasina nzira dzepamutemo, tsika dzemamiriro ezvinhu dzinoongorora chiito chacho zvichibva pakukurumidzira, chinangwa, uye kukanganisa—kana zvichiponesa upenyu uye kana zvichiitwa zvine mutsindo.
Mienzaniso iyi inoratidza kuti tsika dzemamiriro ezvinhu dzinoedza kuita kuti tsika dzisiyane nemamiriro ezvinhu evanhu. Tsika hadzisi dzekungotevera mitemo chete, asiwo dzekutsvaga zvakanaka mumamiriro ezvinhu akaoma.
Mabhenefiti edzidziso yetsika dzemamiriro ezvinhu
Tsika dzemamiriro ezvinhu dzine zvakanakira zvakawanda zvinoita kuti dzive dzakakosha munyika yanhasi, kunyanya kana nyaya dzakawanda dzetsika dzakaoma.
1. Iva anochinjika uye ane chokwadi. Hupenyu hwakazara nezvinhu zvisina kujeka. Maitiro aya anobatsira vanhu kuita sarudzo dzine musoro kupfuura kuomerera pamitemo.
2. Kuva netsitsi. Nekufunga nezvekutambura kwevanhu nezvinodiwa, tsika dzemamiriro ezvinhu dzinowanzova netsitsi uye dzinopindura njodzi.
3. Kurudzira munhu kuti ave nemhosva. Nekuti vanhu havagoni kungo "vanda" nemitemo, vanofanirwa kufunga zvakadzama uye kuve nemhosva yesarudzo dzavo dzetsika.
4. Yakakodzera mamiriro ezvinhu anochinja nekukurumidza. Munzvimbo dzakadai sehutano, tekinoroji, uye mutemo weveruzhinji, shanduko inokurumidza inowanzogadzira matambudziko matsva asingagadziriswe zvakakwana nemitemo iripo.
Kutsoropodzwa kweMaitiro Evanhu
Kunyangwe zvichipa mukana wekuchinja-chinja, tsika dzemamiriro ezvinhu dzakatsoropodzwawo.
1. Zvingangoitika kuti munhu azvifungire ega. Nekuti kutonga kwakavakirwa pamamiriro ezvinhu, pane mukana wekuti zvisarudzo zvetsika zvichanyanya kutsamira pakutonga kwemunhu. Izvi zvinogona kuvhura mukana wekuti zviito zvisina kunaka zvinzi zvakanaka.
2. Zvakaoma kuisa miganhu. Kana mitemo ikagona kudziviswa, ndepapi chaipo panogona kurambidzwa zvinhu zvisiri izvo? Pasina mitemo yakajeka, vanhu vanogona kuwana zvikonzero zvekutyora mitemo.
3. Kusava nechokwadi chetsika. Kune vamwe, tsika dzinofanira kupa chokwadi uye kugadzikana munharaunda. Tsika dzemamiriro ezvinhu dzinogona kuonekwa sedzinovhiringidza kurongeka kana munhu wega wega akazvisarudzira zvaanoda.
4. Vanogona kushungurudzwa nevane simba. Mumamiriro ezvinhu ezvematongerwo enyika kana esangano, "mamiriro ezvinhu" anogona kushandiswa kuti aratidze kuti zvisarudzo zvinobatsira vashoma vakasarudzwa zvakanaka.
Maitiro Emamiriro Ezvinhu Munguva Yazvino
Munguva ye tekinoroji nekudyidzana kwenyika, matambudziko etsika ari kuramba achioma: kuvanzika kwedata, njere dzekugadzira, mutemo wehutano hweveruzhinji, kusawirirana kwevanhu, uye kunyange sarudzo dzekurapa dzakadai sekuisirwa nhengo. Nyaya dzakawanda dzakadaro hadzina mhinduro dziri nyore. Tsika dzemamiriro ezvinhu dzinobatsira kuvhura mukana wekutaurirana: chii chinoderedza kukuvara, chinodzivirira chiremera chevanhu, uye chinobereka zvakanaka zvikuru mumamiriro ezvinhu akati?
Zvisinei, kuti tisawire mukufunga kuti zvinhu zvinoenderana nemaonero evanhu, tsika dzemamiriro ezvinhu dzinofanira kusimbiswa nenheyo dzetsika dzakakosha. Kuchinjika kunofanira kufambidzana nemutoro, pachena kwekufunga, uye kuongorora simba rezvinhu.
Mhedziso
Dzidziso yetsika dzemamiriro ezvinhu inzira yetsika inosimbisa kuti sarudzo dzetsika hadzigone kusarudzwa zvizere nemitemo yakaoma. Mamiriro ezvinhu chaiwo, migumisiro, uye kufunga nezvekubatsira vanhu ndizvo zvinhu zvikuru pakusarudza chiito chetsika chakanyanya. Nzira iyi inobudirira nekuti ndeyechokwadi, ine tsitsi, uye inochinjika, asi inodawo kungwarira nekuti inogona kuva yemunhu oga uye inogona kushungurudzwa.
Pakupedzisira, tsika dzemamiriro ezvinhu dzinotiyeuchidza kuti tsika hadzisi kungodzidza tsika nemusoro chete, asi inzira yekuyera, kunzwisisa mamiriro ezvinhu, uye kutora mutoro wesarudzo. Munyika yakazara nekuoma, kugona kuongorora mamiriro ezvinhu nekuchenjera hunyanzvi hwakakosha kuti zviito zvevanhu zvirambe zvakanangana nezvakanaka zvevanhu vose.
