Zvinoreva hupenyu maererano naNietzsche

Zvinoreva Upenyu Sekureva kwaNietzsche

Mibvunzo pamusoro pezvinorehwa nehupenyu inowanzo muka kana vanhu vakatarisana nekutambura, kukundikana, kunzwa kwekusava nechinhu, kana kana zvitendero zvekare zvisisina simba. Friedrich Nietzsche (1844–1900) aive mumwe wevazivi vakanyanya kupikisa fungidziro dzechivanhu pamusoro pezvinorehwa. Haana kupa "resipi" yekunyaradza, asi dambudziko: kana nheyo dzekare dzichiputsika, vanhu vanofanira kushinga kugadzira zvavanoreva. Muhurongwa hwaNietzsche, zvinoreva hupenyu hazvisi chinhu "chinopiwa" kubva kunze - nechitendero, tsika dzakajairika, kana chinangwa chepasi rose - asi chimwe chinhu chinotsvakwa, chinobhejerwa, uye chinoumbwa kuburikidza nekutarisana nechokwadi neushingi.

Rufu rwaMwari nekuparara kwezvinoreva kare

Pfungwa yaNietzsche yakakurumbira ndeyekuti "Mwari afa" (Gott ist tot). Mutsara uyu unowanzo nzwisiswa sekurambwa kwechitendero chete. Pfungwa yaNietzsche yakadzika: munguva yanhasi, kutenda kwevanhu vose munheyo dzezvinhu zvenyama—kunyanya tsika dzakanaka nechinangwa chehupenyu chinovimbiswa naMwari—kuri kutanga kurasikirwa nesimba razvo rinosunga. Sainzi, kutsoropodzwa kwenhoroondo, uye shanduko munharaunda zvakaita kuti vazhinji vasiye kutenda muhurongwa hwetsika hwakakwana. Nekuda kweizvozvo, vanhu vanotarisana nedambudziko: kana pasina chokwadi chetsika chekupedzisira, chii chinosara sehwaro hwehupenyu?

Kuna Nietzsche, "rufu rwaMwari" runovhura gomba rekusatenda muna Mwari: mamiriro ezvinhu apo hupenyu hunoita sehusina chinangwa, kukosha, kana zvahunoreva. Asi haagumiri pakuongorora ikoko. Asi anoona izvi senguva ine njodzi uye inobudirira. Ine njodzi nekuti inogona kutungamira mukuora mwoyo uye kusatenda; ine zvibereko nekuti inovhura mukana wekuvaka tsika itsva pasina dzidziso dzekare.

Kusava nepfungwa dzakanaka: chiratidzo chenguva, kwete chinangwa chaNietzsche

Nietzsche anowanzoonekwa semunhu anoramba dzidziso dzenhema. Asi akatsoropodza pfungwa yekuti hapana chinhu chakakosha: mafungiro ekurega basa anoti "hapana chinhu chakakosha, saka hapana chinhu chakakosha kurwira." Rudzi urwu rwekusava nepfungwa dzenhema runomuka kana tsika dzekare dzaparara, asi vanhu havagone kugadzira itsva. Zvinoguma nekusava nechinhu, kutiza, kana kushandisa varaidzo inonyaradza.

VERENGA  Pfungwa ye cosmology mufilosofi

Pane kudaro, Nietzsche akatsigira rudzi rwe "active nihilism" sedanho rekuchinja: ushingi hwekuparadza zvidhori zvetsika dzenhema, kubvisa tsika dzinodzora hupenyu, uye wozovhura nzvimbo yekugadzira kukosha. Nemamwe mashoko, aisada kuti vanhu vagare mukusava nechinhu. Aida kuti vanhu vapfuure kusava nechinhu vachienda kune zvazvinoreva zvakatendeseka uye zvine simba.

Kutsoropodzwa kwetsika dzeboka: sei zvinoreva zvinowanzova zvenhema?

Kuna Nietzsche, imwe nzvimbo inopa zvinoreva zvisirizvo inyaya yekuti "tsika dzeboka": tsika dzakaberekwa nekuda kwekuda kweboka kurongeka, kuchengetedzeka, uye kufanana. Tsika idzi dzinotonga "zvakanaka" sechinhu chipi zvacho chinoteerera, chinoteerera, kana chisingaonekwe; uye "chakaipa" sechinhu chipi zvacho chakasimba, chakasiyana, kana chakatanhamara. Mumamiriro ezvinhu akadaro, zvinoreva hupenyu zvinowanzoderedzwa kuita: rarama sevamwe vese, tamba wakachengeteka, usanyanya kubuda pachena, usatora njodzi.

Nietzsche akaona rudzi urwu rwetsika sechiratidzo chehupenyu husina simba. Kana vanhu vachitya kusagadzikana, kusawirirana, uye kutambura, vanowanzo sarudza zvinoreva zvinonyaradza. Zvisinei, maererano naNietzsche, hupenyu hwechokwadi hunoda kusagadzikana: maitiro ekuva, kukura, uye kukunda iwe pachako.

Chido chesimba: chinangwa chikuru chehupenyu

Pfungwa huru yaNietzsche ndeyekuda kuva nesimba. Izvi zvinowanzonzwisiswa zvisizvo sechido chekutonga vamwe. Kuna Nietzsche, kuda kuva nesimba kwakakura: chido chehupenyu hwese chekukudziridza simba, kuwedzera kugona, kuzvisimbisa, kugadzira, kushandura, uye kuronga nyika. Zvinorehwa nehupenyu, mumaonero aya, hazvisi "kufara pasina kukanganiswa," asi "kuva neunyanzvi": kugona kufunga, kugona kugara muchokwadi, kugona kugadzira, kukwanisa kushandura kurwadziwa kuita simba.

Saka, kuna Nietzsche, hupenyu hune chinangwa hwakabatana zvakanyanya nekusimba uye kukura. Izvi hazvirevi kuti vanhu vanofanira kuva neutsinye kana kudzvinyirira. Chinokosha ndechekukunda kusasimba kwemukati: usimbe, kutya, ruvengo, godo, uye kuda kufarirwa.

VERENGA  Metaethics uye pfungwa yetsika dzakanaka

Übermensch: murume anogadzira tsika

Kana tsika dzekare dzikaparara, ndiani achagadzira itsva? Nietzsche akaunza mufananidzo weÜbermensch (unowanzo shandurwa se "Super Man" kana "Other Man"). Übermensch haisi rudzi rwakati, haisi gamba rine tsandanyama, uye haisi mutongi. Iye chiratidzo chevanhu vanokwanisa kupfuura tsika dzeboka uye kugadzira tsika dzavo nebasa rakazara.

Sekureva kwaNietzsche, zvinoreva hupenyu hazvibvi pakutsvaga "chinangwa chepasi rose," asi muchirongwa chekuzvivandudza: kuva munhu anokwanisa kuti "hongu" kuhupenyu hwakazara, kusanganisira zvinhu zvinorwadza. Übermensch munhu asingamiriri pamutemo kubva kune vane masimba vekunze - tsika, chitendero, kana maonero eruzhinji - asi anoshinga kuva muvambi wekutonga.

Amor fati: kuda mugumo, kwete kungougamuchira chete

Imwe yepfungwa dzaNietzsche dzine simba guru ndeye amor fati—rudo rwekufanorongerwa. Uku hakusi kungorega zvinhu zvisina basa, asi mafungiro ekusimbisa: kuda hupenyu sezvahuri, kusanganisira kutambura, zvipingamupinyi, uye kukundikana, nekuti zvese izvi chikamu chemaitiro ekuva iwe pachako. Vanhu vanoita amor fati havatambisi simba vachivenga chokwadi kana kuti vachifunga kuti "dai chete..." (dai chete..."). Vanogadzirisa zvinoitika kuti zvikure.

Pano, zvinoreva hupenyu zviri mukukwanisa kushandura kurwadziwa kuita nzwisiso, zvipingamupinyi kuita kudzidziswa, uye kurasikirwa kuita kukura. Nietzsche akaona kutambura sechiratidzo chekuti hupenyu hauna maturo, asi semunda umo simba nehunhu zvinoumbwa.

Kudzokororwa kusingaperi: muedzo wekupedzisira wezvinoreva

Nietzsche akapawo pfungwa yekudzokazve kusingaperi: fungidzira hupenyu hwako huchidzokorora zvakafanana, pasina shanduko, nekusingaperi. Ungazvishora here, kana kuti ungazvigamuchira nemoyo wese?

Pfungwa iyi haisi dzidziso yepanyama, asi bvunzo yehupenyu. Kana munhu achirarama nenzira yaanovenga, kudzokorora kusingaperi kunonzwa sekurangwa. Asi kana munhu achirarama nechinangwa chakasimba—hupenyu hwakasarudzwa, kwete kungorarama chete—ipapo kudzokorora kusingaperi kunogona kugamuchirwa, kunyange kugamuchirwa. Saka, zvinoreva hupenyu hwaNietzsche zvinogona kuyerwa nemubvunzo wekuti: "Ndakararama nenzira yekuti ndaizoda kudzokorora here?"

VERENGA  Kunzwisisa dzidziso ye "solipsism" muuzivi

Unyanzvi, maitiro uye kuzvigadzira

Nietzsche akapa hunyanzvi nzvimbo yakakosha. Kwaari, hunyanzvi inzira yekuti vanhu vatsungirire chokwadi vasingawire mukuora mwoyo. Kuburikidza neunyanzvi, vanhu vanopa chimiro kune nyonganyonga uye vanopa kukosha kune zvakaitika. Uyezve, Nietzsche akatsigira pfungwa yekuti "hupenyu huve basa reunyanzvi." Izvi zvinoreva kuti hupenyu hausi hwekungotevera mitemo chete, asi ndewekugadzira maitiro: kuti munhu anoda sei, anoshanda sei, anofunga sei, anosarudza sei, anotsungirira sei migumisiro, uye anodudzira sei kutambura.

Zvinoreva hupenyu hazviwanikwe kunze, asi mukuita kwekuzvigadzira: ushingi hwekusarudza tsika, kuyedza tsika idzodzo mukuita, uye kuda kubhadhara mutengo wesarudzo idzodzo.

Mhedziso: zvinoreva hupenyu sekusimbisa uye kusikwa

Sekureva kwaNietzsche, zvinoreva hupenyu hazvibvi pa "chinangwa chekupedzisira" chakatogadzirwa. Zvinobuda apo vanhu vanoshinga kurwisa kusatenda kwechokwadi, kubvisa tsika dzekare, dzinokanganisa, vobva vagadzira itsva, dzinosimbisa hupenyu. Mumashoko aNietzsche, hupenyu hune chinangwa hupenyu hunosimbisa: kutaura "hongu" kuhupenyu, kuda mugumo (amor fati), kushandura kutambura kuita simba, uye kuzvivaka seprojekiti yekugadzira.

Nietzsche haana kuvimbisa rugare. Zvinopa mukana wakaoma zvikuru: hupenyu sehondo yekuva. Kune avo vanogona kutsungirira, zvinoreva hazvisi chipo chinobva kudenga, asi mhedzisiro yeushingi hwevanhu hwekusika - pakati penyika isingape vimbiso.

Siya mhinduro