Te Mana Aukume: Te Āhuatanga Whakamīharo i Muri i ngā Mea Whakamiharo o te Ahupūngao
Ko te aukume tētahi o ngā āhuatanga taiao tino whakamīharo, ā, he maha ngā whakamahinga i roto i te oranga o ia rā. Mai i ngā kāpehu hei āwhina i ngā kaihōpara ki te kimi i tō rātou ara ki ngā hangarau matatau pērā i te whakaahua aukume (MRI), he mea nui te aukume i roto i ngā āhuatanga maha o te oranga o te tangata. Ka whakamāramahia e tēnei tuhinga te ariā taketake o te aukume, te hītori o tōna kitenga, ōna whakamahinga i roto i te oranga o ia rā, me tana mahi me tōna pānga ki te ao hou.
Ariā Taketake o te Kaha Aukume
Te Whakamāramatanga me ngā Āhuatanga o ngā Aukume
He rauemi te aukume e āhei ana ki te kukume i ngā mea ferromagnetic pērā i te rino, te nikara, me te cobalt. Ko ngā āhuatanga matua o ngā aukume ko ngā pou raki me ngā pou tonga, ko ngā pou rerekē e kukume ana tetahi ki tetahi, ko ngā pou rite e pana ana tetahi ki tetahi. Koinei te mātāpono matua e pā ana ki te mahi a ngā aukume i roto i ngā momo mahi.
E rua ngā wāhanga matua o ngā aukume: ngā aukume tūturu me ngā aukume horihori. Ka kitea ngā aukume tūturu, pērā i te kōhatu-a-ira, te aukumeiti rānei, i roto i te taiao, ko ngā aukume horihori ia ka hangaia mā te tukatuka i ētahi rauemi hei hanga i tētahi papa aukume.
Papa Aukume
Ko te papa aukume te wāhi e karapoti ana i te aukume e taea ai te rongo i ngā kaha aukume. E whakaatuhia ana tēnei papa e ngā rārangi kaha aukume e puta atu ana i te pou raki o te aukume ka hoki anō ki te pou tonga. Ko te kaha o te papa aukume e whakawhirinaki ana ki te tawhiti mai i te aukume me te kaha o te aukume tonu.
Ngā Ture Taketake
Ko te ture matua e whakahaere ana i te kaha aukume ko te ture aukume a Coulomb, e kī ana ko te kaha i waenganui i ngā pou aukume e rua he rite tonu ki te hua o ngā kaha o ngā pou e rua, ā, he rite whakamuri ki te tapawhā o te tawhiti i waenganui i a rāua. Hei tāpiri, he mea nui anō hoki te ture a Ampère me te ture a Faraday ki te whakamārama i ngā āhuatanga hikohiko.
Hītori o te Kitea o ngā Aukume
E hia mano tau te hītori o te aukumetanga. Ko te whakamahinga tuatahi o ngā aukume ka taea te whai i ngā wā o mua i Haina me Kariki. I whakamahia e ngā Hainamana te kohatu lodestone hei hanga kāpehu ngāwari hei āwhina i te whakatere i te moana. He pānga nui tō tēnei kitenga ki te tūhuratanga me te hokohoko mō ngā rautau.
I te rautau 19, i kitea e ngā kaipūtaiao pērā i a Hans Christian Ørsted, André-Marie Ampère, me Michael Faraday ngā kitenga nui e hono ana i te hiko me te aukumetanga. I kitea e Ørsted ka taea e ngā iahiko te whakaputa i ngā mara aukume, i te mea i whakawhānui ake a Ampère i tō tātou māramatanga ki te whanaungatanga i waenga i te hiko me te aukumetanga. I tetahi atu taha, i kitea e Faraday te aukume hiko, koinei te pūtake mō ngā taputapu hiko hou.
Ngā Whakamahinga o te Kaha Aukume i te Oranga o Ia Rā
Ngā Whakamahinga i roto i te Hikohiko
Ko tētahi o ngā whakamahinga rongonui o te kaha aukume ko te hikohiko. E whakamahia ana ngā aukume i roto i ngā momo taputapu, tae atu ki ngā kaikorero, ngā hopuoro, me ngā motuka hiko. Hei tauira, i roto i te kaikorero, ka mahi tahi te aukume me te koiri hei huri i ngā tohu hiko hei ngaru oro.
Hangarau Hauora
He mea nui anō hoki te aukume i roto i te hangarau hauora, inā koa i roto i te whakaahua aukume (MRI). Ko te MRI he tikanga whakaahua e whakamahi ana i te papa aukume kaha me ngā ngaru reo irirangi hei whakaputa whakaahua taipitopito o ngā whekau me ngā hanganga i roto i te tinana. Kua noho te MRI hei taputapu nui i roto i te tātaritanga hauora nā tōna kaha ki te whakarato whakaahua tino mārama me te kore e whakamahi i ngā hihi-X, i ētahi atu irahiko ionizing rānei.
Te Whakatere me te Kawe Waka
E whakamahia ana hoki ngā aukume i roto i ngā pūnaha whakatere hou. Ka whakamahia e te Pūnaha Tūnga Ao (GPS) ngā amiorangi hei whakatau i te taunga mā te whakamahi i te papa aukume o te Ao. Hei tāpiri, ka whakamahia e ngā tereina Maglev (te levitation aukume) ngā papa aukume hei hiki me te whakatere i ngā tereina me te kore e pā ki ngā rēri, kia taea ai te tere tere me te haere maeneene ake.
Rokiroki Raraunga
I roto i ngā rorohiko me te hangarau mōhiohio, he mea nui te aukume ki te rokiroki raraunga. Ko ngā puku mārō (HDD) tētahi tauira pai, e rongoatia ai ngā raraunga i roto i te āhua aukume i runga i ngā pereti whakarewa. Nā ngā whanaketanga hangarau kua taea ai te rokiroki raraunga nui ake, tere ake hoki mā te whakamahi i ngā mātāpono o te aukume.
Ngā hiahia o ia rā
I roto i te kāinga, ka whakamahia ngā aukume i roto i ngā taonga o ia rā pērā i ngā kati tatau o te pouaka whakamātao, ngā pātene o te pōtae me te putea, me ngā taonga tākaro mātauranga a ngā tamariki. E whakaatu ana ēnei whakamahinga i ngā whakamahinga whai hua me ngā whakamahinga kanorau o ngā aukume i roto i te oranga o ia rā.
Te Mahi a te Kaha Aukume
Te Taunekeneke o ngā Aukume me ngā Rauemi
Ka taunekeneke ngā aukume ki ngā rauemi mā te whakaputa i ngā kaha kukume, ngā kaha whakahē rānei. Ina whakatakotoria he mea aukume (pērā i te rino) ki te taha o tētahi papa aukume, ka pāngia e tētahi tukanga e kiia nei ko te aukume, ka uru ki tētahi tukanga aukume mō tētahi wā poto. Kei roto i tēnei tukanga te whakarārangi i ngā rohe aukume i roto i te rauemi.
Aukume hiko
He momo aukume te aukume hiko e taea ai te whakahaere i tōna kaha aukume mā te whakarerekē i te iahiko e rere ana i roto i tētahi koiri waea. He whānuitia ngā whakamahinga o ngā aukume hiko, tae atu ki ngā taputapu hauora, ngā motuka hiko, me ngā whakawhiti. Ko tētahi o ō rātou painga ko te kaha ki te whakahaere tika i te papa aukume me te whakarerekē i tōna kaha e hiahiatia ana.
Aukume Tuturu
Ko te aukume tuturu he aukume e mau tonu ana tōna papa aukume mō te wā roa. Ko ngā rauemi pēnei i te alnico, te neodymium, me te samarium-cobalt ētahi tauira o ngā aukume tuturu e whakamahia whānuitia ana. Ko te kaha o te aukume tuturu e whakawhirinaki ana ki te rauemi i hangaia ai me te tukanga hanga.
Pānga me ngā Wero
Pānga pai
He maha ngā painga kua puta mai i te whakamahinga o te aukume ki te tangata. Mai i ngā taputapu whakatere ki ngā taputapu hiko matatau ki ngā hangarau hauora whakaora ora, kua tino whakapai ake ngā aukume i te kounga o tō tātou oranga. Hei tāpiri, kei te whakatuwhera tonu ngā rangahau me ngā whanaketanga i roto i te ao o te aukume i ngā whai wāhitanga hou i roto i te hangarau me te auahatanga.
Ngā Wero me ngā Here
Heoi anō, he maha ngā wero kei te pā ki te whakamahinga o ngā aukume. He onge, he utu nui hoki ngā rauemi e whakamahia ana hei hanga aukume, inā koa ko ngā aukume whenua onge. Hei tāpiri, he āwangawanga nui anō hoki te whakahaere para aukume me te pānga ki te taiao o te tukanga hanga aukume.
Whakamutunga
He āhuatanga ā-tinana nui, he whānui hoki te aukume, ā, e horapa ana ngā whakamahinga ki ngā āhuatanga maha o te ao hou. Mai i ngā kitenga tuatahi o ngā aukume taiao ki te whanaketanga o ngā hangarau matatau, he mahi nui tā ngā aukume. Mā te mārama ki te mahi a te aukume me ōna whakamahinga, ka taea e tātou te maioha ake ki tēnei āhuatanga taiao, me te haere tonu ki te tūhura i te pūmanawa o te aukume kāore anō kia whakamahia.
