Te Mata o Mereki i roto i ngā Rangahau Tātai Ahuwhenua Ko Mereki te aorangi e tata ana ki te Rā, ā, ko tētahi o ngā mea tino uaua ki te ako i roto i te tātai ahuwhenua. Nā tōna tata ki te Rā, he uaua ki te tirotiro mai i te Ao, nā te mea he maha ngā wā ka totohu i raro i te kanapa o te rā, ā, ka kitea noa i ētahi wā - i te ata, i te ahiahi rānei. Heoi, ahakoa ēnei herenga, kei a Mereki… Pānuitia atu
Ngā Taunekeneke a Papatūānuku me te Marama Ngā tai tetahi o ngā āhuatanga taiao e kitea ngāwaritia ana i ngā takutai moana: ka piki ake ngā taumata o te moana mō ētahi haora, kātahi ka heke mārire, ā, ka hoki anō te huringa i ia rā. Kei muri i tēnei manawataki ngāwari noa iho kei reira te taunekeneke uaua o te kaha ā-papatūānuku me te Marama (me te takoha a te Rā) e hanga ana i ngā āhuatanga… Pānuitia atu
Te Marama hei Amiorangi o te Ao Ko te Marama anake te amiorangi tūturu o te Ao, ā, ko ia te mea tata rawa atu ki tō tātou aorangi. Ehara i te mea ko tōna aroaro anake te mea e whakapaipai ana i te rangi pō, engari he awe anō hoki ki ngā āhuatanga taiao maha e whai tikanga ana ki te ora, pērā i ngā tai o te moana, te pumau o te tuaka hurihuri o te Ao, tae atu ki te manawataki o te wā i roto i te ahurea tangata. Mai anō i ngā wā onamata, ko te Marama... Pānuitia atu
Ngā Ārai Taiao o ngā Aorangi i roto i te Pūnaha Rā Ko te ārai taiao he tinana rangi e porowhita ana i tētahi aorangi, i tētahi aorangi iti rānei nā te awe o te kaha ā-papa. I roto i te pūnaha rā, ka kiia ngā ārai taiao he "marama," ahakoa i te tīmatanga ko te kupu i ahu mai i te Marama e porowhita ana i te Ao. Ehara i te mea he tāpiri noa iho te noho o ngā ārai taiao: ka pā ki te pumau o te hurihanga o te aorangi, ka puta ngā tai, ka whakaoho i ngā mahi a te rā. Pānuitia atu
Te Kapua Ōort me te Takenga Mai o ngā Kōmete Ina titiro tātou ki te rangi pō, he maha ngā wā ka puta mai ngā kōmete hei "manuhiri" whakamīharo - he kanapa me ngā hiku roa, e puta mai ana i te pōuri, ā, ka ngaro anō mō ngā tekau, ngā mano, tae noa ki ngā miriona tau. Engari ko te pātai nui: nō hea mai ngā kōmete? Ko tētahi o ngā whakautu nui i roto i te ao arorangi o ēnei rā ko te Kapua Ōort, he rohe whakapae… Pānuitia atu
Ko te Whitiki Kuiper i roto i te Tātai Ahuwhenua Ko te Whitiki Kuiper tētahi o ngā rohe tino whakamīharo o te Pūnaha Rā, he wāhi pupuri taonga iti i mahue mai i te tukanga hanganga aorangi. Kei tua atu i te porowhita o Neptune, kei te Whitiki Kuiper ngā tohu nui mō te whanaketanga o te Pūnaha Rā i roto i ngā tau 4,6 piriona kua hipa. Ahakoa e kiia ana he rohe… Pānuitia atu
Te Whitiki Asteroid i roto i te Pūnaha Rā Ko te whitiki asteroid tētahi o ngā hanganga tino whakamīharo o te pūnaha rā, kei roto ko ngā "poraka hanga e toe ana" mai i te hanganga o ngā aorangi. Ina whakaaro tātou ki te whitiki asteroid, he maha ngā wā ka puta ake he whakaahua o tētahi rohe toka matotoru, morearea, e piri tahi ana, he rite ki tētahi mea mai i tētahi kiriata pūtaiao pakiwaitara. Ko te mea pono, he nui ake te whānui o te whitiki asteroid i tērā… Pānuitia atu
Ko Haumea rāua ko Makemake i roto i te Tātai Ahurea: I waenganui i te whānuitanga o te Pūnaha Rā, kei reira ngā ao iti e kopikopiko ana i tua atu i te porowhita o Neptune. Kāore ēnei ao i te tino mōhiotia pērā i ngā aorangi nunui pērā i a Hūpiter, i a Hātana rānei, engari kei a rātou ngā tohu nui mō te hītori tōmua o te hanganga o te Pūnaha Rā. E rua o ēnei ko Haumea rāua ko Makemake, e taka ana ki te kāwai o ngā aorangi… Pānuitia atu
Ko Eris i roto i te Pūnaha Rā Ko Eris tētahi o ngā mea tino whakamīharo o te Pūnaha Rā o ēnei rā, ehara i te mea nā tōna rahi, engari nā tōna tūranga ki te huri i te āhua o te whakarōpūtanga a te tangata i ngā aorangi. Mai i tōna kitenga i te tīmatanga o te rautau 21, kua noho a Eris hei pokapū o te kōrero pūtaiao, ā, i te mutunga ka puta he whakamāramatanga hou mō te aorangi. Ahakoa he tawhiti, he makariri, he ngoikore hoki, … Pānuitia atu
Ko Ceres hei Aorangi Pōkākā Ko Ceres tētahi o ngā mea tino whakamīharo o te Pūnaha Rā, nā tōna tūnga ahurei me te roa o te hītori o te kitenga. Kei waenganui i ngā porowhita o Mars me Jupiter, kei reira a Ceres, e mōhiotia ana ko te Whitiki Asteroid. Ahakoa kei roto i te whitiki asteroid, ehara a Ceres i te toka ātea noa: koia te aorangi pōkākā tuatahi e mōhiotia ana… Pānuitia atu