Pepa Ahupūngao mō ngā Ture a Newton Kupu Whakataki Ko te ahupūngao he peka o te pūtaiao taiao e ako ana i ngā āhuatanga me ngā whanonga o te ao whānui mā te tirotiro, te ine, me te whakatakoto i ngā ture whānui e pā ana. Ko tētahi o ngā tūāpapa matua o te ahupūngao matarohia ko ngā Ture Nekehanga a Newton. I titoa ēnei ture e Tā Isaac Newton i te rautau 17, ā, koinei te pūtake mō te māramatanga... Pānuitia atu
Te Ture Taketake o te Taurite Mīhini Ko te taurite mīhini he āhua kāore he huringa o te nekehanga whānui o tētahi mea: kāore he whakaterenga whakawhiti (e neke ana i te rārangi tika) me te kore he whakaterenga hurihuri (e hurihuri ana). He tūāpapa nui tēnei ariā i roto i te ahupūngao hangarau, inā koa i roto i te āhua pumau, te miihini hanganga, te miihini, me te miihini hanga whare. Kia mārama ai he aha te tū pakari o tētahi piriti… Pānuitia atu
Ngā Whakamahinga o te Ahupūngao i roto i te Pūtaiao Tūpāpaku Ko te pūtaiao tūpāpaku he mara e whakakotahi ana i te pūtaiao me te ture hei hura i ngā meka kei muri i tētahi huihuinga, inā koa he hara. I roto i ngā peka pūtaiao maha e whai wāhi nui ana, he tūranga nui te ahupūngao nā te mea e whakarato ana i tētahi anga tauanga mō te ine tika, te whakatauira, me te hanga anō i ngā huihuinga. Mai i te tātari tauira toto ki te hanga anō… Pānuitia atu
Te Tātai i te Pēhanga Hau He ariā nui te pēhanga hau i roto i te ahupūngao me te matū e puta pinepine ana i roto i te oranga o ia rā—mai i ngā potae waka me ngā rango LPG ki ngā hauhautanga me ngā tukanga taiwhanga. Mā te mārama ki te tātai i te pēhanga hau ka āwhina i a tātou ki te matapae i te whanonga o te hau i te mea ka huri tōna rahinga, i te mea ka piki haere tōna pāmahana, i te mea ka piki haere rānei tōna rahinga. Ko tēnei tuhinga… Pānuitia atu
Ngā Kaupapa Taketake o te Māramatanga Ko te māramatanga tētahi o ngā āhuatanga taiao e tino pā ana ki te oranga o te tangata. Me kite tātou i te māramatanga, me whakamahi i roto i te hangarau (mai i ngā kāmera ki ngā muka whatu), me ako hoki kia mārama ai ki te hanganga taketake o te ao tūroa. I roto i te ahupūngao, e tirohia ana te māramatanga hei momo pūngao ka taea te horapa, te taunekeneke ki ngā mea, me te whakaatu i ngā āhuatanga e... Pānuitia atu
Te Mārama me te Hanga i te Āhuatanga Hihiri He ariā matua te hihiri i roto i te ahupūngao, inā koa i roto i te ako i te miihini, e pā ana ki te nekehanga o ngā mea me ngā kaha. He maha ngā wā ka puta ake tēnei ariā ina kōrerohia ngā tukinga, pērā i te whiunga o te pōro, te tukinga o ngā motuka, te hopunga rānei a te kaitākaro i te pōro. Ahakoa he poto noa ngā huihuinga, he nui ngā pānga nā te mea kei roto ngā huringa ki... Pānuitia atu
Ariā Pūngao Whakahou Ko te pūngao whakahou tētahi o ngā kaupapa nui rawa atu i roto i ngā kōrero mō te whanaketanga tauwhiro. I waenganui i te pikinga o te tono pūngao o te ao, te raruraru āhuarangi, me te iti o ngā rauemi wahie pūmua, ka whakaatuhia te pūngao whakahou hei huarahi pai ake mō te taiao, ā, tera pea ka pumau ake i te wā roa. Heoi, kia tino mārama ai tātou ki te pūngao whakahou, me arotake tātou i tōna "ariā": … Pānuitia atu
Te Whakamahinga o te Ahupūngao i roto i te Hangarau Whakawhitiwhiti Kōrero Ko te hangarau whakawhitiwhiti kōrero tētahi o ngā whakatutukitanga nui o te ao hou. Mai i ngā waea pūkoro, te reo irirangi, te pouaka whakaata, ki te ipurangi tere-rahi, ka taea e te tangata te whakawhitiwhiti kōrero tere me te kore e herea e te tawhiti. Kei muri i tēnei whai wāhitanga ko te tūranga nui o te ahupūngao, e whakarato ana i te turanga pūtaiao mō te whakaputa, te tuku, te whakanui, me te whiwhi tohu. … Pānuitia atu
Me Pēhea te Tātai i te Pūngao Kinetic He ariā nui te pūngao i roto i te ahupūngao e whakaahua ana i te kaha o tētahi mea ki te mahi. I roto i te oranga o ia rā, he maha ngā wā ka tūtaki tātou ki te pūngao i roto i ngā momo āhua - mai i te pūngao wera ki te pūngao hiko ki te pūngao kinetic. Ko tētahi o ngā momo pūngao māmā ki te mātakitaki ko te pūngao kinetic, koinei te pūngao kei roto i tētahi mea nā ōna... Pānuitia atu
Ahupūngao i roto i te Pūtaiao Taiao He maha ngā wā e kitea ana te pūtaiao taiao he mara e pā tata ana ki te koiora, te matū, te kaupapa here tūmatanui rānei. Heoi, kotahi te tūāpapa nui e kore e kitea: te ahupūngao. Ehara i te mea he ariā noa iho te ahupūngao mō ngā kaha me te nekehanga, engari he taputapu hei mārama ki te rere o te pūngao, te nekehanga o te matū, me te urupare a ngā pūnaha taiao ki ngā raruraru. Ina… Pānuitia atu