Ahupūngao Kura Tuarua

Kupu Whakataki Ko te kaha aukume tētahi o ngā kaha matua o te ahupūngao e pā ana ki ngā matūriki utu e neke ana i roto i te papa aukume. He maha ngā whakamahinga o te kaupapa o te kaha aukume i roto i te oranga o ia rā me ngā hangarau hou. Mai i ngā motuka hiko ki ngā hangarau hauora pēnei i te MRI, he mahi nui te kaha aukume i roto i te maha o ngā taputapu me ngā pūnaha e whakamahia ana e tātou. Tuhinga… Pānuihia atu

Te Mana Aukume Kupu Whakataki Ko te mana aukume tētahi whakaaturanga o te taunekeneke aukume e puta ana ina neke ngā matūriki kua utua i roto i tētahi papa aukume. Ko tēnei mana te pūtake o ngā āhuatanga taiao me ngā āhuatanga hangarau maha, mai i ngā kāpehu māmā ki ngā motuka hiko uaua. Ka arotakehia e tēnei tuhinga te ariā taketake i muri i te mana aukume, ngā ture e whakahaere ana i a ia, me ngā momo… Pānuihia atu

Ture a Ampère Kupu Whakataki Ko te Ture a Ampère tētahi o ngā ture matua o te aukumetanga hiko e hono ana i ngā papa aukume me ngā iahiko. I tuatahitia tēnei e te tohunga ahupūngao Wīwī a André-Marie Ampère i te tīmatanga o te rautau 19. Mā te Ture a Ampère ka whakaratohia he huarahi huatau, whai hua hoki hei tatau i ngā papa aukume huri noa i ngā iahiko i roto i ngā momo whirihoranga, inā koa i ngā wā... Pānuihia atu

Ture Biot-Savart Kupu Whakataki Ko te Ture Biot-Savart tētahi o ngā ture matua o te hiko aukume, e whakamārama ana i te whakaputanga o ngā papa aukume e ngā iahiko. I tapaina i muri i ngā tohunga ahupūngao Wīwī a Jean-Baptiste Biot rāua ko Félix Savart, nā rāua i whakatakoto tuatahi tēnei whanaungatanga i te tīmatanga o te rautau 19. Mā te Ture Biot-Savart ka whakaratohia he pūtake ariā nui mō te mārama me te tatau i ngā papa aukume… Pānuihia atu

Ngā Papa Aukume huri noa i ngā Ia Hiko Kupu Whakataki He āhuatanga taiao te papa aukume e puta ana i te taha o ngā ia hiko. Ina rere te ia hiko i roto i tētahi kaiārahi, ka hangaia he papa aukume huri noa i a ia. I kitea tuatahitia tēnei āhuatanga e Hans Christian Ørsted i te tau 1820. I kitea e Ørsted ka piko te ngira kāpehu ina whakatakotoria ki te taha o tētahi waea e… Pānuihia atu

He āhuatanga taiao nui te papa aukume o te Ao e pā ana ki ngā āhuatanga maha o te ora i runga i tō tātou ao. Kua whakamahia e te tangata tēnei papa aukume mai i ngā wā onamata mō te whakatere, mā te whakamahi i ngā kāpehu. Ka tūhuratia e tēnei tuhinga te papa aukume o te Ao, tōna hanganga, tōna pānga ki te ora, me te hītori me ngā mātāpono mahi o ngā kāpehu. … Pānuihia atu

Ngā Pūngahiko: Ngā Wāhanga Hiko Matua Ko ngā pūngahiko tētahi o ngā wāhanga hiko tino nui, ā, e whakamahia pinepinetia ana i roto i ngā momo ara iahiko hiko. Ko tā rātou mahi matua he penapena me te tuku i te pūngao hiko. Ka matapakihia e tēnei tuhinga te whakamāramatanga o ngā pūngahiko, ō rātou momo, ngā mātāpono mahi, ngā āhuatanga, me ngā tono i roto i te oranga o ia rā. Te Mārama ki ngā Pūngahiko Ko ngā pūngahiko, e mōhiotia ana ko ngā kaiwhakapūmau, he wāhanga hiko kore e… Pānuihia atu

Pūngao Pūmanawa Hiko me te Pūngao Pūmanawa Hiko Ko te pūngao pūmanawa hiko me te pūmanawa hiko he ariā matua i roto i te ahupūngao e whakaahua ana i te taunekeneke o ngā utu hiko i roto i te papa hiko. He mea nui te mahi a ngā mea e rua i roto i ngā tono hangarau hou, mai i te hikohiko ki ngā mīhini hiko. Ka matapakihia e tēnei tuhinga ngā whakamāramatanga, ngā tātai, me ngā tono o te pūngao pūmanawa hiko me te pūmanawa hiko. Whakamāramatanga… Pānuihia atu

Papa Hiko: Ngā Ariā Taketake me ngā Whakamahinga Kupu Whakataki He ariā taketake te papa hiko i roto i te ahupūngao, inā koa i roto i te peka o te aukume hiko. E whakaahua ana i te pānga o ngā utu hiko ki te wāhi e karapoti ana i a rātou me te taunekeneke ki ētahi atu utu. He mea nui te mārama ki ngā papa hiko hei mārama ki ngā āhuatanga taiao, te hoahoa i ngā taputapu hiko, me te whakawhanake i ngā hangarau hou. Ka… Pānuihia atu tēnei tuhinga

Te Ture a Coulomb: Ngā Pūtake Ariā me ngā Whakamahinga Kupu Whakataki Ko te Ture a Coulomb tētahi o ngā ture matua o te ahupūngao e whakamārama ana i te taunekeneke i waenga i ngā utu hiko. I kitea e Charles-Augustin de Coulomb i te tau 1785, e whakaahua ana tēnei ture i te kaha e mahi ana i waenga i ngā utu hiko e rua hei pānga o te rahi o ngā utu me te tawhiti i waenganui i a rāua. He mea tino nui te mārama ki te Ture a Coulomb … Pānuihia atu