Imali Engenayo Kazwelonke

Okulandelayo uhlaka lwesihloko esinamagama ayi-1000 esikhuluma ngeNational Income.

Ingeniso Kazwelonke: Umqondo Nokulinganisa

Imali engenayo kazwelonke iyinkomba ebalulekile ekhombisa ukusebenza komnotho wezwe. Lesi silinganiso sisivumela ukuthi silinganise izinga lokukhula komnotho kanye nenhlalakahle yezakhamuzi zalo. Lesi sihloko sizoxoxa ngomqondo oyisisekelo wemali engenayo kazwelonke, ukuthi ilinganiswa kanjani, kanye nokubaluleka kwayo emnothweni.

Ukuqonda Imali Engenayo Kazwelonke

Imali engenayo kazwelonke ingachazwa njengenani eliphelele lemali lazo zonke izimpahla nezinsizakalo ezikhiqizwa yizwe ngesikhathi esithile, ngokuvamile ngonyaka. Ihlanganisa iminikelo evela emikhakheni ehlukahlukene yezomnotho njengezolimo, imboni, kanye nezinsizakalo. Lo mqondo awuchazi nje kuphela umkhiqizo wezomnotho wezwe kodwa futhi nokwabiwa kwemali engenayo phakathi kwamalungu alo.

Izingxenye Zemali Engenayo Kazwelonke

Ngokuyisisekelo, imali engenayo kazwelonke iqukethe izingxenye eziningana eziyinhloko ezihlaziywa kahle:

1. Umkhiqizo wonyaka wonke ohlangene (PDB)
I-GDP iyinani eliphelele lezimpahla nezinsizakalo ezikhiqizwa ngaphakathi kwemingcele yezwe phakathi nesikhathi esithile. I-GDP ingahlukaniswa ibe yi-GDP ejwayelekile (ngokusekelwe emananini emakethe amanje) kanye ne-GDP yangempela (ngokusekelwe emananini onyaka othile oyisisekelo ukuze kuqedwe umthelela wokwehla kwamandla emali).

2. Imikhiqizo Kazwelonke Isamba Esiphelele (i-GNP)
I-GNP ilinganisa umkhiqizo ophelele okhiqizwa yizakhamuzi zezwe, kokubili labo abahlala ngaphakathi kwezwe nakwamanye amazwe. Ngokungafani ne-GDP, i-GNP icabangela izici zobunikazi, okuhlanganisa nemali engenayo. izici zokukhiqiza abavela kwamanye amazwe.

3. Imali Engenayo Kazwelonke Ephelele (i-NNI)
I-NNI ilinganisa imali engenayo etholakala kubahlali bezwe ngemuva kokubala ukwehla kwenani lezimpahla ezinkulu. Lokhu kunikeza isithombe esinembile kakhulu semali engenayo engasetshenziswa noma etshalwa imali.

4. Imali engenayo I-per capita
Imali engenayo ngomuntu ngamunye iyimali engenayo ephakathi kwabantu bezwe. Itholakala ngokuhlukanisa imali engenayo iyonke kazwelonke ngenani labantu. Nakuba kulula, lesi sibonakaliso sivame ukusetshenziswa ukukala inhlalakahle ephakathi yezakhamuzi zalo.

Izindlela Zokulinganisa Ingeniso Kazwelonke

Imali engenayo kazwelonke ingalinganiswa ngezindlela ezintathu eziyinhloko:

1. Indlela Yokukhiqiza
Le ndlela ibala imali engenayo kazwelonke kusukela enanini eliphelele elengeziwe elikhiqizwe yimikhakha ehlukahlukene yezomnotho. Inani elengeziwe libalwa ngokususa inani lezinto ezifakiwe eziphakathi enanini lomkhiqizo wokugcina.

2. Indlela Yokuthola Imali Engenayo
Le ndlela igcizelela ku- imali engenayo iyonke ezitholwe yizici zokukhiqiza enqubweni yokukhiqiza. Lokhu kufaka phakathi umholo kanye namaholo, inzuzo yokusebenza, imali engenayo yerenti, kanye nenzalo yenhlokodolobha.

3. Indlela Yokusebenzisa Imali
Kule ndlela, imali engenayo kazwelonke ibalwa kusukela kusamba sezindleko ezenziwe ezimpahleni nasezinsizeni zokugcina. Izingxenye eziyinhloko zezindleko zifaka phakathi ukusetshenziswa kwasekhaya, utshalomali, ukusetshenziswa kwemali kukahulumeni, kanye nokuthunyelwa kwamanye amazwe (ukuthunyelwa kwamanye amazwe ngaphandle kokungeniswa kwamanye amazwe).

Ukubaluleka Kwemali Engenayo Kazwelonke Emnothweni

Ukuqapha izinguquko emholweni kazwelonke kubalulekile kubenzi bezinqubomgomo kanye nabadlali bezomnotho ngezizathu eziningana:

1. Izinkomba Impilo Yezomnotho
Ukwenyuka kwemali engenayo kazwelonke kubonisa umnotho okhulayo nokhiqizayo. Ngakolunye uhlangothi, ukwehla kubonisa izinkinga zomnotho okudingeka kubhekwane nazo.

2. Umhleli Inqubomgomo Yomphakathi
Ulwazi ngenzuzo kazwelonke lusiza uhulumeni ekwakheni izinqubomgomo zezimali, izabelomali zikazwelonke, kanye nokwaba izinsiza ngempumelelo.

3. Kuyathakazelisa Ukutshalwa Kwezimali Kwangaphandle
Amazwe anemali engenayo kazwelonke enempilo futhi ezinzile avame ukukhanga kakhulu abatshalizimali bakwamanye amazwe ngoba athembisa indawo yokutshala imali ephephile nenenzuzo.

4. Izinto Ezinquma Inhlalakahle Yomphakathi
Amazinga emali engenayo kazwelonke ahlobene kakhulu nezinga lokuphila kanye nenhlalakahle yomphakathi. Uma imali engenayo kazwelonke iphakeme, kulapho isabelo senhlalakahle yomphakathi siba sikhulu khona, njengokuthi impilo kanye nemfundo.

Izinselele Ekulinganiseni Imali Engenayo Kazwelonke

Naphezu kwendima ebalulekile, ukulinganisa imali engenayo kazwelonke nakho kubhekene nezinselele zobuchwepheshe nezomqondo:

1. Umnotho Ongahlelekile
Iningi lemisebenzi yezomnotho, ikakhulukazi emazweni asathuthuka, lenzeka umkhakha ongakahleleki okunzima ukukulinganisa ngokunembile ukuze kuphazamise ukunemba kwedatha yengeniso kazwelonke.

2. Ukuguquguquka Kwentengo Yemakethe
Ukuguquguquka kwamanani ezimpahla kanye nokwehla kwamandla emali kungathinta ukulinganiswa kwemali engenayo kazwelonke uma kungafakwanga kahle ngezinkomba zamanani.

3. Ukusatshalaliswa Kwemali Engenayo
Ukwenyuka kwemali engenayo kazwelonke akubonisi njalo ukusatshalaliswa okufanele kwemali engenayoNgakho-ke, kudingeka ukuhlaziywa okwengeziwe ukuze kuhlolwe ukungalingani kwezomnotho.

Isiphetho

Imali engenayo kazwelonke iyisilinganiso esibalulekile sezomnotho esinikeza umbono jikelele wamandla ezomnotho wezwe. Ngokwesimo sokujulisa ukuhlanganiswa komhlaba wonke kanye nokuhlanganiswa kwezomnotho, ukuqonda imali engenayo kazwelonke kubalulekile kuwo wonke amazwe ekwakheni izinqubomgomo zomnotho ezizinzile nezibandakanya wonke umuntu. Naphezu kwezinselele zokulinganisa, kubalulekile ukuthi siqhubeke nokulwela ukunikeza idatha enembile nefanele ukuze kuthuthukiswe ukukhula komnotho kanye nenhlalakahle yomphakathi kabanzi.

Shiya amazwana