Metotia o le Fa'aaliaina o Fa'amaumauga i Fuainumera
O le fa'aalia o fa'amaumauga o se vaega taua tele o fuainumera fa'aonaponei. I le lotolotoi o le tele o fa'amaumauga mai su'esu'ega, fa'ata'ita'iga, fefa'ataua'iga fa'atekinolosi, ma masini fa'alogo, o le lu'itau autu e le gata o le fa'avasegaina o numera, ae fa'apea fo'i le fa'ailoaina o le uiga o lo'o i tua atu. O iinei e sau ai le fa'aalia o fa'amaumauga: liua o fa'amaumauga mata i ni fa'aaliga malamalama, fesoasoani e su'e ni mamanu, iloa ni mea e le masani ai, fa'atusatusa vaega, ma lagolagoina le faia o fa'ai'uga fa'avae i fa'amaoniga. O lenei tusiga o lo'o talanoaina ai metotia masani o le fa'aalia o fa'amaumauga i fuainumera, o latou fa'amoemoega, ma mataupu fa'avae mo le fa'amautinoaina e le fa'asesēina fa'amaumauga.
1. Le Matafaioi o le Fa'aaliga o Fa'amaumauga i Fuainumera
I fuainumera, e faʻaaogaina le vaʻaia i ni laʻasaga eseese o le auʻiliʻiliga. Muamua, i le taimi o le auʻiliʻiliga o faʻamaumauga suʻesuʻe (EDA), e fesoasoani kalafi i tagata suʻesuʻe e malamalama i le tufatufaina, fesuiaʻiga, mea e le o iloa, ma sootaga i le va o fesuiaʻiga aʻo leʻi fausia se faʻataʻitaʻiga. Lua, e faʻaaogaina le vaʻaia e faʻailoa mai ai taunuʻuga: o lipoti o suʻesuʻega, faʻaaliga pisinisi, ma lomiga faasaienisi e manaʻomia ai kalafi manino e vave malamalama ai i mea taua. Tolu, e taua tele foʻi le vaʻaia mo le faʻamaoniaina o le faʻataʻitaʻiga, mo se faʻataʻitaʻiga, e ala i poloka o totoe, poloka o loʻo valoia-faʻatusatusa-i-le-moni, poʻo isi kalafi faʻamaʻi.
I se isi faaupuga, o le faʻaaliaina o faʻamaumauga e lē naʻo se "teuteuga" o lipoti, ae o se meafaigaluega auʻiliʻili e aʻafia ai le lelei o faʻaiʻuga faʻamaufaʻailoga.
2. Metotia Fa'aaliga mo Fa'amaumauga Univariate (Fesuia'iga e Tasi)
Afai e na'o le tasi le fesuia'iga e taula'i i ai le au'ili'iliga, o le sini autū o le malamalama lea i le foliga o le tufatufaina atu, le nofoaga autu o fa'amaumauga, ma lona salalau atu.
a. Histogram
O le histogram e faʻaalia ai le tufatufaina o faʻamatalaga faʻafuainumera e ala i le vaevaeina o faʻamatalaga i ni vaeluaga (pusa). Mai se histogram, e mafai ona tatou iloa pe tutusa le faʻamatalaga, faʻapiʻopiʻo i le taumatau poʻo le agavale, pe sili atu ma le tasi le tumutumu (multimodal). O le filifiliga o le aofaʻi o pusa e taua tele: o le itiiti o pusa e mafai ona natia ai faʻamatalaga auiliili, ae o le tele o pusa e mafai ona pisapisao ai le kalafi.
b. Fa'ata'ita'iga o le pusa (ata o le pusa)
O se boxplot e aoteleina ai faʻamaumauga e faʻaaoga ai le median, quartiles, ma outliers. O lenei metotia e matua aoga lava mo le vave iloa o fesuiaiga ma outliers. I fuainumera, o boxplots o se meafaigaluega masani mo le faʻatusatusaina o tufatufaga i le va o vaega ona o lo latou laʻititi.
c. Fa'asologa o le mafiafia (pi'o o le mafiafia)
E tutusa le pi'o o le mafiafia ma le histogram ae e sili atu ona lamolemole. O lenei fa'aaliga e fesoasoani e fa'aali ai le foliga o se tufatufaga e aunoa ma le fa'alagolago tele i le filifiliga o le bin. E masani ona fa'aaogaina ata o le mafiafia e fa'atusatusa ai tufatufaga e lua i luga o se kalafi e tasi.
d. Siata pa mo faʻamatalaga faʻavasega
Mo fesuia'iga fa'avasega (e.g., itupa, tulaga a'oa'oga, vaega o oloa), o siata pa o le filifiliga sili lea. Ia mautinoa o lo'o fa'atulaga fa'alelogika vaega (e.g., e tusa ai ma le fa'asologa masani po'o le tele o taimi) mo le faigofie ona faitau.
3. Metotia Fa'aaliga mo le Fa'atusatusaga i le va o Vaega
I le tele o suʻesuʻega faʻamaufaʻailoga, e manaʻomia ona tatou faʻatusatusa faʻamaumauga e ala i vaega (e.g. togafitiga vs faʻataʻitaʻiga, vaega A vs B, poʻo vasega e tele).
a. Fa'asologa o pusa i vaega ta'itasi
E matuā aogā tele pusa fa'ata'ita'i mo le fa'atusatusaina o vaeluaga, tufatufaga, ma mea e le o aofia ai i le va o vaega. Afai e tele vaega, mafaufau e fa'ata'amilomilo le 'au pe fa'aaoga se fa'atulagaga fa'alava e fa'afaigofie ai ona faitau fa'ailoga.
b. Fuafuaga o le vaiolini
O se ata o le vaiolini e tu'ufa'atasia ai se ata o le pusa ma se pi'o o le mafiafia e fa'aalia ai se aotelega ma le foliga o se tufatufaga. E aoga lenei mea pe a tatou mana'o e fuafua pe o eseesega o vaega e mafua mai i foliga eseese o tufatufaga.
c. Fa'asologa o le averesi/point ma pa sese
Mo se fesootaiga sili atu ona faigofie, o le fa'atulagaina o le averesi ma pa sese (e pei o le tulaga masani o le eseesega, tulaga masani o le sese, po'o le vaeluaga o le talitonuga) e fa'amamafa ai le averesi fa'atatauina ma lona le mautonu. Peita'i, o lenei metotia e mana'omia ai le fa'aeteete: e mafai e le averesi ona ufiufiina tufatufaga e le tutusa pe tele-modal.
4. Metotia Fa'aaliga mo le Sootaga i le va o Fesuia'iga e Lua (Bivariate)
O le au'ili'iliga bivariate e fa'amoemoe e malamalama i le sootaga i le va o fesuia'iga e lua, pe numera-numera, numera-vaega, po'o le fa'avasegaga-vaega.
a. Fa'asologa o le fa'asalalauina (ata fa'asalalau)
O le scatter plot o le filifiliga sili ona taatele lea mo fesuia'iga numera e lua. E fa'aalia ai mamanu laina, e le laina, mamanu fa'aputu, ma mamanu i fafo. Mo su'esu'ega fa'apitoa, e masani ona fa'aopoopoina scatter plots i laina regression po'o le fa'alelei (e.g., LOESS) e fa'amanino ai aga masani.
b. Siata laina mo faʻamatalaga o faʻasologa taimi
Afai e suia se fesuia'iga numera i le aluga o taimi, e fesoasoani se kalafi laina e fa'ailoa ai aga masani, vaitau, ma fa'asolosologa. I fuainumera o fa'asologa taimi, e masani ona fa'aaogaina lenei fa'ata'ita'iga a'o le'i faia le fa'ata'ita'iga ARIMA, fa'aleleiga fa'atelevave, po'o isi fa'ata'ita'iga.
c. Fa'afanua vevela mo vaega po'o matrices
E talafeagai fa'afanua vevela mo laulau fa'alavelave po'o matrices feso'ota'iga. O lanu e fa'atusalia ai le malosi po'o le tele o tau. E aoga lenei metotia mo seti fa'amaumauga tetele, ae e tatau ona filifilia ma le sa'o le fa'atulagaga lanu e 'alo'ese ai mai le fa'auigaga sese.
5. Metotia Fa'aaliga Fa'atele (E Silia ma le Lua Fesuia'iga)
Afai e tele ni fesuia'iga e aofia ai i fa'amaumauga, o le lu'i o le fa'aalia lea o le fa'amatalaga e aunoa ma le faigata tele o le kalafi.
a. Fa'asologa o le ata fa'asalalau ma lanu/tele/foliga
E mafai e se scatterplot ona faʻaalia ni fesuiaʻiga faʻaopoopo e faʻaaoga ai lanu (faʻavasegaga), tele o togitogi (numera), poʻo foliga (faʻavasegaga). E mamana lenei metotia, ae e manaʻomia le faʻamautinoaina o loʻo manino le tala faʻasolopito ma e le o ni eseesega vaʻaia e le o ni eseesega laiti.
b. Fa'avasegaga (vaega laiti)
E vaevaeina e le fa'avasegaga le siata lava e tasi i ni vaega se tele e fa'atatau i vaega (e pei o le itulagi po'o le ituaiga oloa). E masani ona sili atu le aoga o lenei mea nai lo le fa'atumuina o le tele o fa'amatalaga i totonu o se siata e tasi.
c. Fa'asologa o paga / fa'asologa o le fa'asologa o le salalau
O se matrix scatterplot e faʻaalia ai paga uma o fesuiaʻiga faʻafuainumera i totonu o se grid e tasi. E fesoasoani lea e faʻailoa ai sootaga i le va o fesuiaʻiga, fesoʻotaʻiga malolosi, poʻo mamanu cluster. E aoga lenei metotia mo le EDA, aemaise lava aʻo leʻi faia le suʻesuʻega regression poʻo le machine learning.
d. PCA biplot po'o le fa'aitiitiga o le fua
Mo fa'amaumauga e tele ona foliga, o metotia fa'aitiitia o le dimensionality e pei o le PCA, t-SNE, po'o le UMAP e mafai ona fa'afanua fa'amaumauga i le 2D e fa'aalia ai fa'aputuga. I fuainumera, e mafai fo'i e PCA biplots ona fa'aalia le sao o fesuia'iga i vaega autu. Peita'i, e tatau ona fa'amatalaina ma le fa'aeteete ia taunu'uga o le fa'aitiitia o le dimensionality ona o le leiloa o fa'amatalaga i le taimi o le fa'apipi'iina.
6. Mataupu Faavae o le Fuafuaina o Ata Va'aia Lelei
E mafai lava ona afaina se metotia lelei o le vaaia pe afai e le sa'o le mamanu. O nisi nei o mataupu faavae taua i le tulaga o fuainumera:
1. Filifili se siata e fetaui ma lau ituaiga faʻamaumauga ma le fesili. Aua le faʻaaogaina se siata pai mo le tele o vaega pe e faʻatusatusa ai ni eseesega laiti.
2. Faaaoga ma le faamaoni fua faatatau o le axis. O le tipiina o axes (e pei o le, e le amata le y-axis i le zero) e mafai ona faateleina ai eseesega vaaia. E taliaina lenei mea i nisi taimi, ae e tatau ona tuuina atu i ai se faamatalaga ma se faamaoniga.
3. Ia mataala i lanu. Faaaoga se paleti e faigofie ona malamalama i ai tagata pe a latou tauaso lanu ma aloese mai le tuufaaputuga lanu faigata.
4. Tu'uina atu ni fa'ailoga ma ni punaoa manino. E tatau ona atoatoa le ulutala, fa'amatalaga, iunite, ma fa'amatalaga ina ia mafai ai e le kalafi ona tu to'atasi.
5. Faaali le le mautonu pe a talafeagai. I fuainumera fa'ai'u, o le fa'aalia o va o le talitonuga, fa'asologa o valo'aga, po'o pa sese e sili atu ona aoga nai lo le fa'aalia o numera ta'itasi.
6. Aloese mai “mea e le aoga i siata.” O aafiaga 3D, teuteuga soona fai, po o ni lanu eseese e le manaomia e mafai ona faalavelaveina ai le savali autu.
7. Mea Sese Masani i le Fa'aaliga Fa'amaufa'ailoga
O nisi mea sese e masani ona faia ma e mafai ona faaseseina ai le au faitau:
– Faaaogaina o le averesi mo faamatalaga e matua pi’opi’o lava e aunoa ma le faaalia o le ogatotonu po o le tufatufaina.
– O le tuufaatasia o le tele o vaega e faigata ai ona faitauina le kalafi.
– E le faʻaalia le tele o faʻataʻitaʻiga e ui lava e mafai ona faʻaituau faʻatusatusaga o vaega pe afai e matua ese lava le aofaʻi o faʻamatalaga.
– Le faia o fa'ai'uga o mafua'aga mai fa'asologa fa'asalalau e na'o le fa'aalia o le fesoota'iga.
8. Faaiuga
O metotia fa'aalia o fa'amaumauga i fuainumera e tu'ufa'atasia ai le malamalama i fa'amaumauga, sini o au'ili'iliga, ma tomai fa'afeso'ota'i. O histograms, boxplots, scatterplots, line charts, heatmaps, ma e o'o lava i metotia fa'atele e pei o le faceting ma le PCA e fesoasoani i tagata su'esu'e e va'ai i mea e le o manino mai i laulau o numera. Peita'i, o va'aiga lelei e le gata ina "matagofie" ae e sa'o fo'i, fa'amaoni, ma taula'i i fesili latou te manana'o e taliina.
I le faʻaaogaina o metotia saʻo ma mataupu faavae o le mamanu lelei, e mafai e le faʻaaliaina o faʻamaumauga ona avea ma se alalaupapa malosi i le va o auʻiliʻiliga faʻamaufaʻailoga lavelave ma le faigofie ona malamalama i ai mo le tele o aofia—mai tagata suʻesuʻe e oʻo atu i tagata faia tulafono.
Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou fetuʻunaʻia lenei tusiga ina ia sili atu ona aʻoaʻoina (faʻatasi ai ma upusii), faʻaopoopo ni faʻataʻitaʻiga o mataupu, pe fatuina se lomiga e taulaʻi i polokalama faakomepiuta faapitoa e pei o le Excel, R, poʻo le Python.