O le Matafaioi a Vaila'au Fa'amama Nifo i le Tausiga o Nifo
O le soifua maloloina o le gutu o se vaega taua tele o le soifua maloloina lautele. O le gutu o le auala autū lea e ulufale mai ai meaʻai ma meainu, ma o se nofoaga foʻi lea mo meaola ninii eseese. O nisi siama i totonu o le gutu e masani ma e le afaina, ae a tele naua pe le paleni, e mafai ona mafua ai faʻafitauli e pei o le manava leaga , gingivitis, caries (pu), ma e oʻo lava i faʻamaʻi pipisi. O iinei e aoga ai vailaʻau faʻamamā nifo: latou te fesoasoani e pulea le aofaʻi o siama ma faʻaitiitia le lamatiaga o le mumū ma le faʻamaʻi pipisi, aemaise lava pe a faʻaaogaina talafeagai e fai ma faʻaopoopoga i le tausiga o le soifua maloloina o nifo i aso taʻitasi .
Malamalama i vailaʻau faʻamamā: o a latou mea ma pe faʻapefea ona latou galulue
O se vailaʻau faʻamamā nifo o se vailaʻau e faʻaaogaina i aano ola (e pei o le paʻu ma le mucosa o le gutu) e taofia ai le tuputupu aʻe o meaola ninii pe fasiotia i latou. I le tausiga o nifo , o vailaʻau faʻamamā nifo e masani ona sau i foliga o vai fufulu gutu, gels, sprays, poʻo vailaʻau e faʻaaogaina e fomaʻi nifo aʻo leʻi faia ni togafitiga faapitoa. E eseese le auala e galue ai vailaʻau faʻamamā nifo e faʻatatau i le ituaiga, ae e masani ona aofia ai:
1. Fa'aleagaina puipui po'o pa'u o sela o siama, o lea e feoti ai siama pe le mafai ai ona toe gaosia.
2. Fa'alavelave i enzymes ma le metabolism o siama, e taofia ai le gaioiga o siama e mafua ai le plaque.
3. Fa'aitiitia le aofa'i o siama i le gutu, ina ia faigofie ai ona pulea le mumū.
E ui e mafai e vailaʻau faʻamamā nifo ona faʻaitiitia le aofaʻi o siama, ae e taua le malamalama e le o se mea e suitulaga i le fufuluina ma le faʻaaogaina o le floss. O le plaque o se biofilm e pipii mau i luga o nifo. E sili atu ona lelei le aveeseina e ala i gaioiga faʻamekanika, e pei o le fufuluina , faʻaaogaina o le floss, poʻo pulumu i le va o nifo. E avea vailaʻau faʻamamā nifo o se lagolago—aemaise lava i nisi tulaga pe a le lelei le faʻamamaina faʻamekanika.
Puleaina o vaila'au fa'amamā ma le palaki
E fausia le pa'u o nifo mai otaota o mea'ai, faua, ma siama e pipii i luga o nifo. Afai e le togafitia, e mafai e le pa'u ona fa'ama'a'a ma avea ma tartar (calculus) ma mafua ai le mumū o le laulaufaiva. E mafai e le vaila'au fa'amamā gutu ona fesoasoani e fa'aitiitia le fausiaina o pa'u e ala i le taofia o le aofa'i o siama ma taofia ai le tuputupu a'e o le biofilm.
Mo tagata e faigofie ona faaputuputu ni palaki nifo—e pei o i latou o loʻo ofuina ni fusi nifo, i latou e le mafai ona gaoioi, poʻo i latou e faigata ona faamama le va o latou nifo—e mafai ona avea vailaʻau faʻamaʻi ma se faʻaopoopoga aoga. Ae ui i lea, o masaniga autu e tumau pea: fufulu nifo faalua i le aso i le auala saʻo ma faʻaaoga le floss ia le itiiti ifo ma le faatasi i le aso.
O le matafaioi o vailaʻau faʻamaʻi i le puipuia ma le togafitia o le gingivitis
O le Gingivitis o se mumū o nifo e iloga i le mumu, fulafula, ma le tafe toto e faigofie ona tupu pe a fufulu nifo. O lenei tulaga e masani ona mafua mai i le faaputuputuina o le plaque i le laina o nifo. O vailaau fa'amama, aemaise lava i le ituaiga o vai fufulu gutu, e masani ona fautuaina e fesoasoani e pulea ai le gingivitis aua e mafai ona fa'aitiitia le aofa'i o siama e mafua ai le mumū.
I le amataga o le gingivitis, o le tu'ufa'atasia o le fa'amamāina mae'ae'a o nifo ma le fa'aaogaina o vaila'au fa'amamā mo se taimi pu'upu'u e mafai ona fa'avavevave ai le fa'aleleia. Peita'i, afai ua fa'asolosolo atu le gingivitis i le periodontitis ( o se fa'ama'i loloto o le 'auvae e fa'aleagaina ai a'ano lagolago o nifo), e le lava le togafitiga fa'amamā na'o ia. E mana'omia se su'esu'ega o nifo, fa'amamaina o nifo, ma togafitiga o nifo, pe a mana'omia.
Vailaau fa'amamā nifo pe a uma ona tipi
I le galuega tau nifo, e masani ona faʻaaogaina vailaʻau faʻamaʻi aʻo leʻi faia pe a maeʻa foʻi nisi o togafitiga. Mo se faʻataʻitaʻiga:
– A'o le'i aveeseina nifo po'o ni taotoga laiti, e fa'aitiitia ai le aofa'i o siama i le gutu ma fa'aitiitia ai le lamatiaga o fa'ama'i pipisi.
– A uma ona aveese le scaling (aveeseina o le tartar), aemaise lava pe afai ua matuā fulafula le laulaufaiva, e fesoasoani e pulea ai siama i le taimi e malolo ai.
– I tulaga o mageso tuga po'o manu'a laiti, e ono fautuaina e le foma'i ni vaila'au fa'amamā e tausia ai le mama o le vaega ma fa'aitiitia ai le lamatiaga o fa'ama'i pipisi.
E taua le mulimuli i faʻatonuga a lau fomaʻi nifo e uiga i le umi ma le auala e faʻaaoga ai. O le faʻaaogaina umi o nisi vailaʻau faʻamaʻi e mafai ona mafua ai ni aʻafiaga leaga pe faʻalavelaveina ai le paleni o siama o le gutu.
O ituaiga o vailaʻau faʻamamā nifo e masani ona faʻaaogaina i le tausiga o nifo
E maua le tele o vailaʻau faʻamamā i luga o le maketi ma falemaʻi. O nisi o ia mea e aofia ai:
1. Chlorhexidine (CHX)
E masani ona manatu i ai o le vailaau fa'amamā gutu e fa'aaoga mo le puleaina o le pala ma le gingivitis i se taimi pu'upu'u. E aoga, ae e mafai ona mafua ai aafiaga e pei o ila enaena i nifo, suiga i le tofo, ma le faʻateleina o le faʻaputuina o le tartar i nisi tagata pe a faʻaaogaina mo se taimi umi.
2. Povidone-iodine
O se vaila'au fa'amamā lautele e fa'aaogaina i nisi tulaga po'o togafitiga fa'afoma'i. E le talafeagai mo tagata uma, aemaise lava i latou e ma'i i le iodine po'o nisi fa'aletonu o le thyroid—e tatau ona fa'atalanoaina le fa'aaogaina e se foma'i.
3. Cetylpyridinium chloride (CPC)
E masani ona maua i mea fufulu gutu i aso taitasi. O lona aafiaga fa'amamā e masani ona vaivai nai lo le chlorhexidine, ae e mafai ona fesoasoani e fa'aitiitia ai le manava leaga ma taofia ai le tuputupu a'e o siama pe a fa'aaoga soo e tusa ai ma fa'atonuga.
4. Suāuu taua
O nisi o mea fufulu gutu e fa'avae i le suāuu taua e iai le malosi e tete'e ai siama ma e mafai ona fesoasoani e pulea ai le pala. Ae ui i lea, ia fa'aeteete i le 'ava malosi o lo'o iai i nisi oloa, aua e mafai ona mafua ai le mago o le gutu i nisi tagata.
O le filifilia o le ituaiga vailaʻau faʻamamā e tatau ona fetuʻunaʻi i ou manaʻoga: pe mo le faʻaaogaina i aso uma, mo ni faʻafitauli patino, pe mo se togafitiga puʻupuʻu pe a uma ni togafitiga nifo.
Fa'ama'i pipisi, manava leaga, ma siama ninii
E masani ona fesootaʻi le manava leaga (halitosis) ma siama e gaosia ai le sulfur i luga o le laulaufaiva, gingiva, poʻo le va o nifo. E mafai e vailaʻau faʻamaʻi ona fesoasoani e faʻaitiitia ai siama e mafua ai le manava leaga, aemaise lava pe a faʻatasi ma le faʻamamaina o le laulaufaiva ma le tumama lelei o nifo. Peitaʻi, e mafai foʻi ona mafua mai le manava leaga i le gutu mago, faʻafitauli o le manava, faʻamaʻi pipisi o le manava, poʻo le ulaula. O le mea lea, e le naʻo vailaʻau faʻamaʻi le fofo. E manaʻomia pea se iloiloga o le mafuaʻaga autū mo togafitiga talafeagai.
Faʻafefea ona faʻaaoga saʻo vailaʻau faʻaantiseptika
Ina ia aoga ma saogalemu vailaʻau faʻamaʻi, ia gauaʻi atu i ni nai mataupu faavae autu:
– Faaaoga e tusa ai ma faatonuga o loʻo i luga o le faʻailoga poʻo le faʻatonuga a lau fomaʻi nifo.
– Ia mataala i le taimi e faʻaaogā ai. O nisi vailaʻau faʻamamā nifo e fautuaina pe a uma ona fufulu nifo, ae o le chlorhexidine e masani ona fautuaina pe a uma ona fufulu nisi fulunifo aua e mafai ona faʻaitiitia ai lo latou aoga.
– Aua le fa'amamā lou gutu mo se taimi pu'upu'u tele. E masani lava, e lava le 30–60 sekone, e fuafua i le oloa.
– 'Alo'ese mai le 'ai ma le inu i le taimi lava e uma ai ona fufulu le gutu ina ia mafai ai ona galue lelei mea aoga o lo'o iai.
– Fa'atapula'a le umi e fa'aaoga ai vaila'au fa'amamā malō. O le fa'aaogaina mo se taimi umi e aunoa ma le va'ava'aia e mafai ona mafua ai ni ila o nifo, fa'alavelave i le tofo, po'o se le paleni i siama o le gutu.
Tulaga lamatia ma tapula'a o vaila'au fa'amamā
E pei o isi mea aoga, e iai foʻi tapulaʻa o vailaʻau faʻamaʻi. O le faʻaaogaina sese e mafai ona mafua ai:
– Suiga i le lanu o nifo po'o le laulaufaiva (aemaise lava pe a fa'aaogaina le chlorhexidine).
– Gutu mago pe itaitagofie i nisi tagata.
– Fa'alavelave le tumau i le tofo.
– O le lamatiaga o le faalagolago i le fufulu gutu e mafua ai le faatamala i le faamamaina faalenatura.
– Lē paleni o siama o le gutu pe a soona faʻaaogaina, lea e ono mafua ai isi faʻafitauli.
O le mea lea, e tatau ona tuʻu vailaʻau faʻamaʻi e avea o se vaega o se fuafuaga togafitiga, ae le o se fofo tutoʻatasi.
Faaiuga: vailaʻau faʻamamā e fai ma faʻaopoopoga i le tumama o le gutu
E taua tele le sao o vailaʻau faʻamaʻi i le tausiga o nifo, aemaise lava i le puleaina o le plaque, fesoasoani e faʻaitiitia ai le gingivitis, lagolagoina le tausiga pe a uma ona faia le taotoga o nifo, ma le taulimaina o le manava leaga e fesoʻotaʻi ma gaioiga a siama. Peitaʻi, e sili atu lo latou aoga pe a faʻaaogaina faʻatasi ma masaniga autu: fufulu lelei o nifo, faʻaaogaina o le floss, faʻaitiitia le soʻona inu suka, ma siaki masani o nifo.
O le filifilia o le ituaiga sa'o o vaila'au fa'amamā nifo, fa'aaoga e tusa ai ma fa'atonuga, ma fa'aaoga ma le poto mo le umi sa'o, e mafai ona avea ma se meafaigaluega saogalemu ma aoga mo le tausia o le soifua maloloina o nifo ma le gutu. Afai e iai ni ou fa'afitauli fa'apitoa e pei o le tafe toto soo o nifo, manava leaga faifai pea, mageso e toe tupu mai, pe o lo'o faia togafitiga fa'apitoa mo nifo, o le feutagai ma se foma'i nifo o le a fesoasoani e fuafua ai le vaila'au fa'amamā nifo e sili ona fetaui ma ou mana'oga.