Te Kāinga Whaiaro: Te Tūhura i te Pūmanawa me te Hanga i te Ao o te Ao
E mōhiotia ana a Initonīhia mō te tini o ngā kāinga, neke atu i te 70.000 e horapa ana mai i Sabang ki Merauke. Ko ēnei kāinga te tūāpapa matua o te ōhanga me te ahurea o te motu. I roto i ēnei kāinga maha, i puta te ariā o te "swakarya" (ngā kāinga whai mana motuhake), arā, ngā kāinga e whai ana kia whai mana motuhake mā te tūhura i ngā pūmanawa o te rohe me te whakamahine i ngā rauemi o nāianei . Ka matapakihia e tēnei tuhinga me pēhea te whai mana motuhake o ngā kāinga whai mana motuhake hei otinga mō te whakatairanga i ngā wāhi taiwhenua o Initonīhia me te whakapai ake i te oranga o ō rātou hapori.
Te Whakamāramatanga me te Rapunga Whakaaro o te Kāinga Whaiaro-Whaiaro
Ko te tikanga o te kōrero, he kāinga tū motuhake he kāinga e whai ana kia tū motuhake i roto i ngā āhuatanga maha o te ao, tae atu ki te whanaketanga ōhanga, pāpori, me te ahurea. Ko te rapunga whakaaro kei muri i te kāinga tū motuhake ko te waihanga i tētahi hapori e māia ana, e kaha ana ki te whakahaere kaupapa, ā, e kaha ana ki te aro atu ki ngā wero mā te whakawhirinaki ki tōna kaha ā-rohe.
Ko te ariā o ngā kāinga whai rawa e whakanui ana i te mahi tahi a ngā hapori o te kāinga, te kāwanatanga, me ētahi atu rōpū whai pānga ki te whakamahi i ngā pūmanawa o te ahuwhenua, te tūruhi, te ahumahi auaha, me te hangarau. Ko te whāinga o ngā kāinga whai rawa he whakaiti i te whakawhirinaki ki ngā āwhina o waho mā te whakapakari i ngā hanganga ōhanga me te pāpori o te rohe.
Te Pūmanawa o ngā Kāinga Whaiaro-ā-Iho
He maha ngā pūmanawa o ngā kāinga o Initonīhia ka taea te whakapai ake hei whakatutuki i te tūnga mahi-whaiaro. Kei roto i tēnei pūmanawa ngā rauemi taiao, te ahurea o te rohe, ngā mahi ā-ringa, te auahatanga rānei o te hapori o te rohe. Anei ētahi pūmanawa e kitea pinepine ana ka taea te whakapai ake:
1. Ahuwhenua me ngā Māra: He maha ngā kāinga o Initonīhia he whenua ahuwhenua momona me te māra. Mā te whakamahi i ngā hangarau ahuwhenua hou me ngā tikanga whakato tika, ka taea te whakanui ake i ngā hua o te hua. Ka taea hoki e ngā hapori te whakawhanake i ngā hua i ahu mai i te hua hei whakanui ake i te uara tāpiri, pērā i te tukatuka i ngā hua ahuwhenua hei kai tukatuka, hei inu rānei.
2. Tūruhi Hapori: Ka taea e te ataahua taiao me te taonga ahurea o ngā kāinga te noho hei wāhi kukume tūruhi. Ka taea e ngā kāinga motuhake te whakawhanake i te tūruhi taiao, te tūruhi ahurea rānei mā te whakauru i ngā tāngata whenua hei kaiārahi, hei kaiwhakahaere kāinga noho, hei kaihanga taonga whakamaumahara rānei.
3. Ngā Ahumahi Auaha me ngā Mahi-ā-Ringa: He maha ngā kāinga he ahurea mahi-ā-ringa motuhake, pērā i te batik, te raranga, te whakairo rānei. Mā te whakangungu hoahoa me te whakahaere hokohoko, ka taea te hokohoko whānui i ēnei hua mahi-ā-ringa, tae noa ki te ao whānui.
4. Pūngao Whakahou: Ka taea e ngā kāinga whai rawa te whakawhanake i ngā puna pūngao whakahou pērā i te hiko o te rā, te pūngao koiora rānei mai i ngā para ahuwhenua. Ehara i te mea ka whakaratohia he pūngao pai mō te taiao anake, engari ka whakaitihia hoki te whakawhirinaki ki ngā wahie pūmua.
5. Hangarau Mamati: Mā te whakamahinga o te hangarau matihiko, pērā i te hokohoko hua mā roto i ngā tūāpapa hokohoko ipurangi, te whakamana rānei mā roto i ngā tono ahuwhenua matihiko, ka taea te whakatuwhera i te urunga whānui atu ki te mākete me te whai huatanga o te whakaputanga.
Ngā Tauira Angitu o ngā Kāinga Whaiaro-Whaiaro
He maha ngā kāinga o Initonīhia kua angitu ki te whakatutuki i te tūnga kāinga motuhake mā te whakamahi i ō rātou pūmanawa o nāianei. He tauira ēnei kāinga mō ētahi atu rohe i roto i te whakahaere rauemi me te whai hua me te pumau. Hei tauira:
– Te Kāinga o Panglipuran, Bali: E mōhiotia ana te Kāinga o Panglipuran mō ōna hoahoanga tuku iho me tōna whakatakotoranga ātaahua, kua riro a Panglipuran hei wāhi rongonui mō ngā tūruhi o te ao. He kaha te mahi a te hapori o te kāinga ki te tiaki i te taiao me te tiaki i ngā tikanga ahurea, e kukume ana i ngā tūruhi o te rohe me te ao.
– Te Kāinga o Kutuh, Bali: Mā te whakamahi i te ataahua o ngā takutai moana me ngā ngahere mangrove, kua whakawhanakehia e te Kāinga o Kutuh tētahi wāhi tūruhi e uru ana ngā tāngata whenua hei kaiwhakahaere. Nā reira, kua tino piki ake te moni whiwhi a te hapori.
– Te Kāinga o Cibuntu, Te Hauāuru o Java: E whakapai ake ana tēnei kāinga i tōna pūmanawa tūruhi taiao me te ahurea. Mā te whakauru i te hapori ki te whakahaere tūruhi, kua angitu rātou ki te whakapai ake i te paerewa oranga me te ōhanga o te kāinga.
Ngā Wero me ngā Otinga
Ahakoa he nui ngā pūmanawa o ngā kāinga maha, he maha ngā wero hei wikitoria kia tutuki ai te whanaketanga o ngā kāinga e whai mana motuhake ana. Ko ētahi o ēnei ko:
1. Ngā Rauemi Tangata: He arai te kore o ngā pūkenga me ngā mātauranga i waenga i ngā hapori taiwhenua. Ko te otinga ko te haumi ki te mātauranga me te whakangungu , inā koa i roto i ngā wāhanga e tika ana pēnei i te ahuwhenua hou, te hangarau, me te whakahaere pakihi.
2. Ngā Hanganga Whaiti: Mā te ngoikore o te urunga atu ki ngā waka me te iti o ngā ratonga tūmatanui ka ārai i te whanaketanga o te pūmanawa o ngā kāinga. Ka taea e te kāwanatanga me te rāngai tūmataiti te mahi tahi ki te hanga i ngā hanganga taketake e tika ana.
3. Pūtea: He arai te pūtea ki te whanaketanga pakihi i ngā kāinga. Ka taea e ngā hapori te whakamahi i ngā kaupapa pūtea kāinga , ngā nama pakihi a te iwi, te rapu hononga rānei ki ngā kaipupuri moni hei whiwhi pūtea.
4. Ngā Take Hapori me ngā Take Ahurea: He maha ngā wā ka puta he ātete i roto i te hapori i ngā huringa hapori-ahurea. Ko ngā huarahi whai wāhi me ngā huarahi mātauranga he otinga hei whakatika i tēnei, e āhei ai ngā hapori ki te mārama ki ngā painga mō te wā roa o ngā huringa kua whakatinanahia.
Te Tūranga o te Kāwanatanga me ētahi atu Rōpū
He mahi nui tā te kāwanatanga ki te whakatenatena me te tautoko i te whanaketanga o ngā kāinga whai rawa. Me whakapai tonu ngā kaupapa pēnei i ngā pūtea o ngā kāinga, te whakangungu pūkenga, me te whakawhanake i ngā hanganga, me te whakarerekē kia rite ki ngā hiahia o te rohe. Hei tāpiri, mā te mahi tahi me te rāngai tūmataiti, ngā whakahaere kāwanatanga kore, me ngā whare wānanga ka taea te whakarato i ngā rauemi pūtea, hangarau, me ngā pūkenga e tika ana hei whakatutuki i ngā kāinga whai rawa.
Te Katinga
Ko te kāinga motuhake (desa swakarya) e whakaatu ana i te huarahi e taea ai e ngā kāinga o Initonīhia te noho motuhake me te whakawhanake tonu mā te whakamahi i ō rātou pūmanawa ā-rohe. Mā te mahi tahi a te hapori, te kāwanatanga, me ngā kaipupuri hea, me te tautoko mai i te hangarau me te auahatanga, ehara te kāinga motuhake i te moemoeā noa iho engari he mea ka taea te whakatutuki. Mā te motuhaketanga o te kāinga ka whakapai ake i te oranga o te hapori, ka whai wāhi atu ki te whanaketanga ā-motu tika me te ōrite.
