Ngā Tauira Pātai me te Kōrero mō ngā Nekehanga Taurite
He kaupapa nui ngā nekehanga taurite i roto i te matū, inā koa i roto i te ako i te taurite matū. Ko te mātāpono matua e whakamārama ana i ngā nekehanga taurite ko te Mātāpono a Le Chatelier, e kī ana: "Mēnā ka pāngia tētahi pūnaha i roto i te taurite e tētahi huringa (aukati), ka whakarerekē te pūnaha hei whakaiti i te pānga o te huringa, ā, ka tae ki tētahi āhua taurite hou."
I roto i tēnei tuhinga, ka matapakihia e mātou ētahi tauira pātai me ngā kōrero e pā ana ki ngā nekehanga taurite hei āwhina i a koe ki te mārama ake ki tēnei ariā.
Tauira Pātai 1: Te Nekehanga o te Taurite Pēhanga
Pātai:
Ka pirau te hauota tetroxide (N2O4) hei hauota hauhā (NO2) e ai ki te whārite tauhohenga:
\[ \text{N}_2\text{O}_4\text{(g)} \rightleftharpoons 2\text{NO}_2\text{(g)} \]
I tētahi pāmahana kua whakaritea, kei te taurite tēnei tauhohenga. Mēnā ka whakanuia te pēhanga katoa o te pūnaha, ki tēhea ahunga ka neke te taurite?
Kōrero:
E ai ki te Mātāpono a Le Chatelier, ki te piki ake te pēhanga i runga i tētahi pūnaha kei roto i te taurite, ka neke te taurite ki te taha he iti ake ngā ngota hau hei whakaiti i te huringa o te pēhanga.
I roto i te tauhohenga kua hoatu:
\[ \text{N}_2\text{O}_4\text{(g)} \rightleftharpoons 2\text{NO}_2\text{(g)} \]
kei te taha maui (ngā matū tauhohe), kotahi te ira hau (N2O4), ā, kei te taha matau (ngā hua) e rua ngā ira hau (NO2).
Ina whakanuia te pēhanga, ka neke te taurite ki te taha maui (ki te N2O4) he iti ake ngā ngota hau hei whakaiti i te pēhanga.
Tauira Pātai 2: Te Nekehanga o te Taurite o te Pāmahana
Pātai:
Whakaarohia te tauhohenga e whai ake nei:
\[ \text{2NO}_2\text{(g)} \rightleftharpoons \text{N}_2\text{O}_4\text{(g)} + \text{Wera} \]
Ka neke te taurite ki matau, ki maui rānei mēnā ka piki ake te pāmahana?
Kōrero:
He tauhohenga wera-kore tēnei, arā, ka tukuna te wera i te haere tonu o te tauhohenga ki te hanganga o te N2O4 (te hua). E ai ki te Mātāpono a Le Chatelier, ki te whakanuia te pāmahana o te pūnaha, ka neke te taurite ki te ahunga e mimiti ana i te wera hei whakaiti i te huringa pāmahana (i te ahunga wera-kore).
I tēnei wā, ka piki haere te pāmahana, ka neke te taurite ki te taha mauī, ki te taha o te NO2 (te matū tauhohe), nā te mea ka mimiti te wera i te hurihanga o te tauhohenga.
Tauira Pātai 3: Te Hurihanga o te Taurite o te Kukū
Pātai:
I runga i te tauhohenga taurite e whai ake nei:
\[ \text{H}_2\text{(g)} + \text{I}_2\text{(g)} \rightleftharpoons 2\text{HI}\text{(g)} \]
Ka pēhea te taurite mēnā ka tāpirihia he H2 ki te pūnaha?
Kōrero:
E ai ki te Mātāpono a Le Chatelier, ki te piki ake te kukū o tētahi o ngā matū tauhohe, ka neke te taurite ki te ahunga e whakaiti ana i te huringa, arā, ki ngā hua.
I tēnei wā, mā te pikinga o te H2 ka neke te taurite ki te taha matau, kia nui ake ai te HI.
Tauira Pātai 4: Te Pānga o te Tāpiri i tētahi Whakakōkī ki te Taurite
Pātai:
He pēhea te pānga o te tāpiri o tētahi whakakorikori ki te tūranga taurite i roto i te tauhohenga taurite e whai ake nei?
\[ \text{2SO}_2\text{(g)} + \text{O}_2\text{(g)} \rightleftharpoons 2\text{SO}_3\text{(g)} \]
Kōrero:
Ka whakanuia e ngā kaiwhakaoho te tere o te tauhohenga o ngā tauhohenga whakamua me ngā tauhohenga whakamuri mā te whakaiti i te pūngao whakahohe. Heoi, kāore ngā kaiwhakaoho e pā ki te tūranga taurite; ka āwhina noa rātou i te pūnaha kia tere ake te eke ki te taurite. Nō reira, mā te tāpiri i tētahi kaiwhakaoho e kore e nekehia te tūranga taurite.
Tauira Pātai 5: Taurite i roto i te Otinga
Pātai:
I runga i te tauhohenga ionization o te waikawa ngoikore HF i roto i te wai:
\[ \text{HF(aq)} \rightleftharpoons \text{H}^+\text{(aq)} + \text{F}^-\text{(aq)} \]
Ka ahatia te tūnga taurite mēnā ka tāpirihia ētahi karamu o te NaF (kua whakakātotia katoatia hei Na+ me te F-) ki tētahi otinga HF?
Kōrero:
Mā te tāpiri o te NaF ka piki ake te kukū o ngā iona F- i roto i te otinga. E ai ki te Mātāpono a Le Chatelier, mā te whakanui ake i te kukū o te hua (F-) ka neke te taurite ki te taha maui (ka hua ake te HF) hei whakaiti i te huringa.
Tauira Pātai 6: Taurite me te pH
Pātai:
I runga i te tauhohenga taurite e whai ake nei:
\[ \text{CO}_2\text{(g)} + \text{H}_2\text{O(l)} \rightleftharpoons \text{H}_2\text{CO}_3\text{(aq)} \]
He aha te pānga o te panoni o te pH o tētahi otinga ki te taurite?
Kōrero:
Mā te whakakōkī o te H2CO3 i roto i te wai ka puta ngā katote H+ me ngā katote paikāpōnate (HCO3-):
\[ \text{H}_2\text{CO}_3\text{(aq)} \rightleftharpoons \text{H}^+\text{(aq)} + \text{HCO}_3^-\text{(aq)} \]
Ki te heke te pH o te otinga (he waikawa ake / he pikinga ake o te H+), ka neke te taurite waikura o te CO2 ki te H2CO3 ki te whakaiti i ngā katote H+, arā, ki ngā matū tauhohe (CO2 me te H2O). Ki te piki te pH (he taketake ake / he hekenga ake o te H+), ka neke te taurite ki ngā hua (H2CO3) e whakaputa ana i te nui ake o te H+ hei utu mō te huringa.
Mā tēnei matapakinga katoa mō te taurite matū e whakaatu te pānga o ngā panonitanga o te pēhanga, te pāmahana, te kukū, te tāpiri o ngā whakakorikori, me ngā āhuatanga o te otinga ki te tūranga taurite, e whai ana i te Mātāpono a Le Chatelier. He mea nui te mārama ki tēnei mātāpono i roto i te whānuitanga o ngā tono matū, mai i te ahumahi ki te rangahau taiwhanga.
Mā te mārama ki te mātāpono o te taurite me ngā tauira pātai me ngā whakamārama, e tūmanakohia ana ka taea e koe te tautuhi me te tātari i ngā āhuatanga tūturu e pā ana ki ngā tauhohenga taurite i roto i ngā horopaki mātauranga me ngā horopaki mahi!
