Ngā Tauira Pātai me te Kōrero mō te Whakamāramatanga o te Tāurangi Harikoa
Ka rerekē te whakamāramatanga o te harikoa i waenga i ngā tāngata takitahi me ngā ahurea. Heoi, i te ao whānui, ka whakamahia te Taupū Harikoa hei ine i te taumata whānui o te harikoa o te taupori o tētahi whenua. Ko te Taupū Harikoa e hangai ana ki ngā āhuatanga maha, tae atu ki te oranga tinana, te hauora, te mātauranga, te kounga taiao, me ētahi atu āhuatanga pāpori. I roto i tēnei tuhinga, ka hohonu ake tō tātou māramatanga ki te Taupū Harikoa mā te tirotiro i ngā tauira pātai me te matapaki i aua pātai.
Te Mārama ki te Tāurangi Harikoa
He taputapu ine te Tātaitai Harikoa e whakamahia ana e ngā whakahaere o te ao, pērā i te Kotahitanga o ngā Whenua o te Ao (UN), hei aromatawai i te taumata o te hari o te taupori o tētahi whenua. He maha ngā wā ka whakaputaina te tātaitai ki te Pūrongo Harikoa o te Ao, e whakarārangi ana i ngā whenua i runga i ngā tawhā e awe ana i te hari.
Ko ngā āhuatanga e inehia whānuitia ana ko te Hua ā-Rohe Katoa (GDP) mō ia tangata, te tautoko pāpori, te roanga o te oranga hauora, te herekore ki te whiriwhiri i ngā whiringa oranga, te atawhai, me ngā tirohanga ki te pirau. Ahakoa he maha ngā inenga harikoa, ka tukuna e te Tāurangi Harikoa he tirohanga whānui ake mō te oranga ā-motu me te oranga whaiaro.
Tauira raruraru
Hei mārama ake ki te ine me te whakamahi i te Taupū Harikoa, ka whakaratohia e mātou ngā tauira pātai e whai ake nei me ō rātou matapakinga:
Pātai 1
Pātai:
Whakahuatia, whakamāramahia hoki ngā āhuatanga e toru e tino awe ana i te whakatau i te Taupū Harikoa, e ai ki te Pūrongo Harikoa o te Ao!
Kōrero:
1. Te Hua ā-Rohe Katoa (GDP) mō ia Tangata:
Ko te GDP mō ia tangata ko te uara katoa o ngā taonga me ngā ratonga i hangaia i roto i tētahi whenua, wehea ki te taupori. He tohu ōhanga nui tēnei e whakaatu ana i te oranga tinana me ngā paerewa oranga. Ko ngā whenua he GDP teitei, he pai ake te āhua o ā rātou kaute harikoa nā te mea ka taea e rātou te whakarato i ngā matea taketake o ō rātou tāngata whenua.
2. Tautoko Hapori:
Ko te tautoko pāpori e pā ana ki te nui o te whānau, o ngā hoa rānei o te tangata hei whakawhirinaki atu i ngā wā e hiahiatia ana. He mea nui tēnei āhuatanga nā te mea he nui te awe o ngā taunekeneke pāpori me te tautoko kare ā-roto ki te makona me te harikoa o te tangata i roto i tōna ao.
3. Te roanga o te ora hauora:
Ka ine tēnei i te roanga o te oranga hauora e tumanakohia ana i te whānautanga, ā, kei roto hoki ko te hauora tinana me te hauora hinengaro o te taupori. Ko ngā whenua he pai ā rātou pūnaha hauora, he nui ake te roanga o te oranga, ā, e hono ana tēnei ki ngā taumata harikoa teitei ake.
Pātai 2
Pātai:
He pēhea te pānga o ngā tirohanga ki te pirau ki te Taupū Harikoa o tētahi whenua?
Kōrero:
Ka pāngia te Taurangi Harikoa e ngā tirohanga mō te pirau nā te mea ka taea e te pirau te whakaiti i te whakawhirinaki o te marea ki ngā umanga tūmatanui me ngā kaupapa here a te kāwanatanga. Ina kite te tangata he pirau te kāwanatanga, ka pōuri pea rātou, ka ngoikore, ka iti ake te māia ki tōna kaha ki te whakarato ratonga taketake. Ka taea e tēnei te hekenga o te makona ki te oranga me te pā kino ki ngā whakatauranga harikoa takitahi. I tetahi atu taha, ko ngā whenua he iti ngā taumata pirau e whakapono ana te tangata kei te mahi te kāwanatanga mō te painga o te marea, he nui ake ngā kaute harikoa e pūrongohia ana.
Pātai 3
Pātai:
He aha i kiia ai te herekoretanga ki te whakatau i ngā whiringa oranga he mea nui hei ine i te harikoa o tētahi whenua?
Kōrero:
Ko te herekore ki te whakatau i ngā whiringa oranga e pā ana ki te kaha o te tangata ki te whakatau i ngā mea mōna ake, pērā i te mahi, te mātauranga, me te wāhi noho, me te kore he pēhanga nui mai i waho. He mea nui tēnei herekore mō te harikoa o te tangata takitahi nā te mea ka hoatu he mana whakahaere ki te tangata i roto i ō rātou oranga, ā, ka piki ake te pai o te oranga. I ngā whenua e whakaaro ana te tangata he nui ake tō rātou herekore ki te whai i ngā ara oranga e hiahiatia ana e rātou, he teitei ake ngā taumata harikoa. Ko te herekore ki te whakatau i ngā whiringa oranga ka pā ki te whakaaro nui ki a ia anō me te whakatutukitanga, arā, ngā wāhanga nui e rua o te harikoa whaiaro.
Whakamutunga
He taputapu te Tātaitai Harikoa e āwhina ana i a tātou ki te mārama ki te oranga o tētahi whenua, ehara i te mea mai i te tirohanga ōhanga anake, engari mai i ngā āhuatanga pāpori me te hinengaro hoki e awe ana i te harikoa o ōna tāngata. Mā te tātari i ngā āhuatanga pēnei i te GDP mō ia tangata, te tautoko pāpori, te roanga o te oranga hauora, ngā tirohanga ki te pirau, me te herekore ki te whiriwhiri, ka whiwhi tātou i ngā māramatanga hohonu ake ki ngā hanganga pāpori me ngā kaupapa here a te iwi whānui ka taea te whakamahi hei whakapai ake i te kounga whānui o te oranga. He taputapu whakaaroaro hoki te tātaitai mō ngā kaupapa here a te kāwanatanga e aro ana ki te whakanui ake i te harikoa me te whanaketanga tangata. Mā te ako me te mārama ki ngā wāhanga me te tikanga o te Tātaitai Harikoa ka taea te ārahi i ngā tāngata takitahi me ngā kāwanatanga ki te hoahoa i tētahi taiao whai rawa me te harikoa.
