Tauira o ngā Pātai Kōrero mō te Urutau ki ngā Āhuatanga Taiao Kore
He mea nui te urutau ki ngā āhuatanga kino o waho o te taiao mā ngā kairangahau, ngā kaihanga kaupapa here, me te marea whānui, inā koa i roto i te aro atu ki ngā wero o te ao o nāianei. Ko ngā āhuatanga kino o waho o te taiao pērā i ngā mate urutā, te huringa āhuarangi, me te parahanga taiao he tūmomo mōrearea tūturu e pā ana ki te oranga o ia rā. Ka tūhuratia e tēnei tuhinga ētahi tauira me ngā kōrero e pā ana ki te urutau ki ngā āhuatanga kino o waho o te taiao, me te whakarato māramatanga ki te huarahi e taea ai e tātou te urupare me te whakatika i ēnei wero.
Tauira Pātai 1: Te Urutau ki te Mate Urutā
Pātai:
I te wā o te mate urutā COVID-19, he maha ngā rāngai i urutau kia mau tonu ai te mahi. Whakaahuahia ētahi o ngā mahi urutau ka taea e te rāngai mātauranga te mahi hei whakarite i te haere tonu o te whakaako me te ako i te wā o te mate urutā.
Kōrero:
Ko te rāngai mātauranga tētahi o ngā mea i tino pāngia e te mate urutā COVID-19. Nā te katinga o ngā kura me ngā whare wānanga i akiaki ngā whare wānanga ki te kimi huarahi hei haere tonu i te whakaako me te ako. Anei ētahi mahi urutau ka taea te mahi:
1. Ako Ipurangi: Ka taea e ngā whare wānanga te huri ki te ako ipurangi, ka taea ai e ngā ākonga me ngā kaiako te hono atu mā roto i ngā papaaho matihiko pēnei i a Zoom, Google Classroom, Microsoft Teams rānei. Mā tēnei ka taea te whakahaere i te tukanga whakaako me te ako me te kore e hiahiatia he hui kanohi ki te kanohi.
2. Te Whakawhanaketanga Marautanga Mamati: Me whakarerekē te marautanga ki te whakatakotoranga ipurangi. Me hoahoa ngā rauemi ako kia māmā te mārama ki ngā ākonga mā roto i ngā pāpāho mamati. Ka taea te whakauru i ngā ataata ako, ngā kōwae taunekeneke, me ngā pātaitai ipurangi ki roto i te marautanga mamati.
3. Whakangungu Kaiako: Me whakangungu kaha ngā kaiako kia mōhio ai rātou ki te hangarau mātauranga me ngā tikanga whakaako tuihono. Kei roto i tēnei ko te whakamahi i ngā papaaho hui ataata, te waihanga rauemi ako matihiko, me te whakahaere i ngā akomanga mariko.
4. Te Wātea: He wero nui te whakarite kia whai wāhi atu ngā ākonga katoa ki ngā taputapu me te ipurangi. Ko ētahi o ngā otinga ko te whakarato tautoko ipurangi, te nama taputapu, te whakatuwhera rānei i ngā pokapū ako me ngā tikanga hauora tino pakari.
5. Tautoko Hinengaro-pāpori: Ehara i te mea ko ngā āhuatanga hangarau anake te take o te urutau, engari ko ngā āhuatanga kare ā-roto anō hoki. Me tautoko ngā ākonga me ngā kaiako i ngā āhuatanga hinengaro-pāpori kia taea ai e rātou te whakatau i te ahotea me te pēhanga e pā ana ki te hurihanga o ngā momo ako.
Tauira Pātai 2: Te Urutau ki te Huringa Āhuarangi
Pātai:
Ko te ahuwhenua tētahi o ngā rāngai e tino pāngia ana e te huringa āhuarangi. Whakaahuahia ngā rautaki urutau ka taea e ngā kaimahi pāmu te whakamahi hei pupuri i te hua i waenga i ngā āhuatanga o te rangi e heke ana.
Kōrero:
Kei te puta ngā panonitanga o te āhuarangi i roto i ngā tauira o te rangi, ā, ka raru pea te hua o te ahuwhenua. Nō reira, me whai rautaki urutau whai hua, tae atu ki:
1. Te Whakamahinga o ngā Momo Ātete ki te Huringa Āhuarangi: Mā te whakawhanake me te whakamahi i ngā purapura hua e ātete ana ki ngā āhuatanga huarere kino, pērā i te tauraki, te waipuke rānei, ka āwhina i ngā kaimahi pāmu ki te wikitoria i ngā wero e puta mai ana i te huringa āhuarangi.
2. Te Whakahaere Rauemi Wai Whai Hua: Mā te whakatinana i ngā pūnaha whakamakuku whai hua ake, pērā i te whakamakuku maturuturu, ka āwhina i te penapena i te whakamahinga wai me te whakaiti i te tūponotanga o te korenga o te hua nā te korenga o te wai.
3. Ngāherehere Ahuwhenua: Mā te whakauru i ngā rākau ki roto i ngā pūnaha ahuwhenua ka taea te whakaiti i ngā pānga o te huringa āhuarangi mā te whakarato i te marumaru, te whakaiti i te horo o te oneone, me te whakanui ake i te momona o te oneone.
4. Te Whakarei i ngā Huawhenua: Mā te whakatō i ngā momo hua ka taea te whakaiti i te mōrearea o ngā mate nui ina hinga tētahi hua. Mā te whakarei i ngā momo hua ka taea hoki te whakapai ake i te haumarutanga kai me ngā moni whiwhi a ngā kaimahi pāmu.
5. Ahuwhenua Tika: Ka whakamahia e te hangarau ahuwhenua tika ngā raraunga huarere, oneone, me ngā hua hei whakapiki i te whai huatanga me te hua. Mā tēnei ka taea e ngā kaimahi pāmu te whakatau i ngā whakatau wā tika mō te tongi, te patu pepeke, me te whakamahinga whakamakuku.
Tauira Pātai 3: Te Urutau ki te Parahanga Taiao
Pātai:
He raruraru nui te parahanga taiao e pā ana ki te hauora o te marea me ngā rauropi. Whakarārangihia ētahi mahi urutau ka taea e ngā kāwanatanga tāone te mahi hei whakaiti i tōna pānga.
Kōrero:
Hei whakaiti i te pānga o te parahanga taiao, ka taea e ngā kāwanatanga o te tāone te mahi i ētahi mahi urutau, tae atu ki:
1. Te Whakawhanake i ngā Wāhi Tuwhera Kakariki (RTH): Mā te whakanui ake i te maha o ngā wāhi tuwhera kakariki ka āwhina i te mimiti i ngā parahanga hau me te whakarato i te hau ma. He wāhi hopu wai anō hoki te RTH, ā, ka āwhina ki te whakaiti i te pānga o te "motu wera o te tāone".
2. Te Waka e Pai ana ki te Taiao: Mā te whakatenatena i te whakamahinga o ngā waka nui me ngā waka hiko ka taea te whakaiti i ngā tukunga hau kati kōtuhi me te parahanga o te hau. Ka taea hoki te whakaaro ki ngā kaupapa here pēnei i te whakawhāiti i ngā waka motuka i roto i ngā pokapū o te tāone.
3. Te Whakahaere Para Whai Hua: He mea nui te whakapai ake i ngā pūnaha whakahaere para, inā koa mō ngā para kino. Me whakatenatena te whakaiti, te whakamahi anō, me te hangarua para (3R) i ngā taumata whare me ngā ahumahi.
4. Te Aroturuki i te Kounga o te Hau me te Wai: Whakatinanahia ngā pūnaha aroturuki kounga o te hau me te wai matatau hei aroturuki i ngā taumata parahanga i te wā tonu. Ka taea te whakamahi i ēnei mōhiohio hei whakarato whakatūpato wawe ki te marea me te whakatau i ngā mahi whakaiti tika.
5. Te Mātauranga me te Whai Wāhi a te Iwi: Whakaara ake i te mōhiotanga o te iwi mō ngā tūponotanga o te parahanga me te hiranga o te tiaki i te taiao mā te mātauranga me ngā kaupapa a te iwi. Me whakatenatena hoki te whai wāhi a te iwi ki ngā kaupapa tiaki taiao.
Whakamutunga
Ko te urutau ki ngā āhuatanga kino ehara i te taiao me mahi tahi ngā rōpū maha, tae atu ki ngā kāwanatanga, ngā hapori, me te rāngai tūmataiti. Mā te auahatanga, te mātauranga, me ngā kaupapa here e tika ana, ka taea te aro atu ki ngā wero e pā ana ki ngā āhuatanga kino ehara i te taiao. Kei roto i ngā pātai kōrero i runga ake nei ngā tauira o ngā rautaki ka taea te whakamahi hei aro atu ki ngā mate urutā, te huringa āhuarangi, me te parahanga taiao, ā, he wāhanga nui katoa ēnei o ngā mahi urutau me te whakaiti i ngā āhuatanga kino ā muri ake nei.
