7 Ngā Tauira o ngā Raru Nekehanga Rārangi Taurite
1. E neke ana tētahi motopaika i te rārangi tika i te tere pumau o te 10 m/s. Tātaihia te tawhiti i haerea e te motopaika i muri i te 10 hēkona me te 60 hēkona.
Kōrero
Ko te tere pumau = 10 m/s, arā, 10 mita ia hekona, ko te tikanga ka neke te motopaika i te 10 mita ia hekona.
I muri i te 2 hēkona, ka neke te motopaika mō te 20 mita,
I muri i te 5 hēkona, ka neke te motopaika mō te 50 mita,
I muri i te 10 hēkona, ka neke te motopaika mō te 100 mita.,
I muri i te 60 hēkona, ka neke te motopaika mō te 600 mita..
2. E neke ana tētahi motuka i te rārangi tika i te tere pumau o te 72 km/h. Tātaihia te tawhiti i haerea e te motuka i muri i tana neke mō te 2 meneti me te 5 meneti.
Kōrero
72 kiromita/h = (72)(1000 mita) / 3600 hēkona = 72000 / 3600 hēkona = 20 mita/hēkona.
Ko te tere pumau o te 20 mita/hekona te tikanga ka neke te motuka i te 20 mita i ia 1 hekona.
I muri i te 120 hēkona, i te 2 meneti rānei, ka neke te motopaika i te tawhiti o (20)(120) = 2400 mita,
I muri i te 300 hēkona, i te 5 meneti rānei, ka neke te motopaika i te tawhiti o (20)(300) = 6000 mita.
3. E neke ana tētahi mea i roto i te rārangi tika 100 mita i ia 50 hēkona. Tātaihia te tere o te mea!
Kōrero
100 mita / 50 hēkona = 10 mita / 5 hēkona = 2 mita/hēkona.
4. Ko te tere o te nekehanga o te mea i runga i te kauwhata i raro nei ko….
Kōrero
Tere = tawhiti / wā
Tere = 2 mita / 1 hēkona = 4 mita / 2 hēkona = 6 mita / 3 hēkona = 8 mita / 4 hēkona = 2 mita/hēkona.
5. Kei te neke haere ngā motuka A me B tetahi ki tetahi i runga i te tere pumau i runga i te ara tika. Ina 100 mita te tawhiti i waenganui i ngā motuka e rua, kei te neke te motuka A i te tere pumau o te 10 m/s, kei te neke te motuka B i te tere pumau o te 40 m/s. Tātaihia (a) te tawhiti i haerea e te motuka A i mua tata i te taha o te motuka B (b) te wā i haerea e te motuka B i mua i te taha o te motuka A.
Kōrero
Ka neke te motuka A i te tere pūmau o te 10 mita ia hekona, arā, ka neke te motuka A i te 10 mita ia hekona. I muri i te 2 hēkona, ka neke te motuka A i tētahi tawhiti 20 mita.
E neke ana te motuka B i te tere pūmau o te 40 mita ia hekona, arā, ka neke te motuka A i te 40 mita ia hekona. I muri i te 2 hēkona, ka neke te motuka B i tētahi tawhiti 80 mita.
20 mita + 80 mita = 100 mita.
(a) Ko te tawhiti i haerea e te motuka A i mua i te taha o te motuka B ko 20 mitaKo te tawhiti i haerea e te motuka B i mua i te hipa i te motuka A ko 80 mita.
(b) Ko te wā e haere ai te motuka B i mua i te hipa i te motuka A ko 2 hēkonaKo te wā i waenganui i te motuka A me te motuka B ko 2 hēkona
6. Kei roto i te ripanga e whai ake nei te tawhiti me te wā haere o tētahi mea!

I whakahaerehia e tētahi tauira tētahi whakamātautau mō te nekehanga o ngā mea e rua e toru ngā wā, e whakaaturia ana i te ripanga i runga ake nei. Ko te momo nekehanga i puta i ngā mea 1 me te 2, ia, ko...
A. Kua whakaroahia te tere o GLB me te GLBB
B. Whakatereteretia te GLB me te GLBB
C. Whakatereterehia te GLBB me te GLB
D. Te Whakaroa o te GLBB me te GLB
Kōrero
Taonga 1:
v = s / t
Whakaahuatanga: v = tere, s = tawhiti, t = wā
v = 60/15 = 4 henimita/hekona
v = 80/20 = 4 henimita/hekona
v = 100/25 = 4 henimita/hekona
Tere pūmau o te mea = nekehanga rārangi ōrite (GLB).
Taonga 2:
v = s / t
Whakaahuatanga: v = tere, s = tawhiti, t = wā
v = 4/2 = 2 henimita/hekona
v = 9/3 = 3 henimita/hekona
v = 25/5 = 5 henimita/hekona
Ka piki ake te tere o te mea = te nekehanga rārangi tere ōrite kua whakaterea (GLBB).
Ko te whakautu tika ko B.
7. Kei te whaia e te kaiwhai tētahi tia i roto i tana motuka. E 72 km/h te tere o te tere o te motuka, ā, e 64,8 km/h te tere o te oma o te tia. Ina 202 m te tawhiti i waenganui i te motuka me te tia, ka pupuhi te kaiwhai i tana pū. Ka puta te matā i te pū o te pū i te tere o te 200 m/h ki te pū o te pū. Ka pā te matā ki te tia i muri i te….
- 0,5 hēkona
- 1 hēkona
- 1,25 hēkona
- 1,5 hēkona
Kōrero
E mōhiotia ana:
Te tere o te motuka (v)b) = 72 km/h = (72)(1000 m) / 3600 s = 20 m/s
Te tere o te tia (v)r) = 64,8 km/h = (64,8)(1000 m) / 3600 s = 64800 m / 3600 s = 18 m/s
Ina pupuhihia te pū, ko te tawhiti i waenganui i te motuka me ngā tia = 202 mita
Tere o te matā (v)p) = 20 m/s + 200 m/s = 220 m/s
Kei te pupuri te kaiwhai i te pū i roto i tētahi motuka e tere ana i te tere o te 20 m/s, kia tāpirihia ai hoki te tere o te matā ki te tere o te motuka.
I pātaihia: I pā te matā ki te tia i muri i tētahi wā roa…
Whakautu:
Me kī kei te neke te motuka me te tia i te rārangi tika i te tere pumau.
Te tātai tere: v = s / t, s = vt rānei
Whakamārama tātai: v = tere, s = tawhiti, t = wā
Te tawhiti i haerea e te tia = 202 + Xr = 202 + vr t = 202 + 18 t
Te tawhiti o te matā = Yp = vp t = 220 t
Ina pā te matā ki te tia, ko te tawhiti i haerea e te matā = ko te tawhiti i haerea e te tia.
Te tawhiti haere a te tia = Te tawhiti haere a te matā
202 + 18 tāra = 220 tāra
202 = 220 tāra – 18 tāra
202 = 202 tāra
t = 202/202
t = 1 hēkona
Ko te whakautu tika ko B.
Ngā pātai nekehanga tika ōrite
1. E neke ana tētahi motopaika i te rārangi tika i te tere pumau o te 12 m/s. Tātaihia te tawhiti i haerea e te motopaika i muri i te 4 hēkona me te 7 hēkona.
2. E neke ana tētahi motuka i te rārangi tika i te tere pumau o te 36 km/h. Tātaihia te tawhiti i haerea e te motuka i muri i tana neke mō te 3 meneti me te 8 meneti.
3. E neke ana tētahi mea i roto i te rārangi tika 200 mita i ia 50 hēkona. Tātaihia te tere o te mea!
4. Ko te tere o te nekehanga o te mea i runga i te kauwhata i raro nei ko….
5. Kei te neke haere ngā motuka A me B tetahi ki tetahi i runga i te tere pumau i runga i te ara tika. Ina 120 mita te tawhiti i waenganui i ngā motuka e rua, kei te neke te motuka A i te tere pumau o te 20 m/s, kei te neke te motuka B i te tere pumau o te 40 m/s. Tātaihia (a) te tawhiti i haerea e te motuka A i mua tata i te taha o te motuka B (b) te wā i haerea e te motuka B i mua i te taha o te motuka A.
[Reo Pākehā: Tere pumau – ngā raruraru me ngā otinga ]