DNA neMajini: Nheyo yeHupenyu
Munyika yebiology, pamwe hapana zvikamu zvakakosha uye zvakakosha kupfuura DNA nemajini. Zvese zviri zviviri zvinotibatsira kunzwisisa kuti zvipenyu zvinokura sei, zvinoshanda sei, uye zvinoshanduka sei. Zvisinei, kuti tizvinzwisise, tinofanira kutanga tanyatsoongorora chikamu chimwe nechimwe uye kudyidzana kwazvinoita.
Chii chinonzi DNA?
DNA, kana kuti deoxyribonucleic acid, imorekuru inochengeta mirairo yemajini inodiwa pakukura, kukura, kushanda, uye kuberekana kwezvisikwa zvipenyu zvese nemavhairasi akawanda. Maumbirwo ayo akaita sedenderedzwa rakakombama rakafanana nemanera akakombama, uko 'marung' anoumbwa nemapeya ezvigadziko zvenitrogenous: adenine (A) ine thymine (T) uye cytosine (C) ine guanine (G).
Mamorekuru eDNA akarongwa mumachromosome, anowanikwa munucleus yesero. Semuenzaniso, mumasero evanhu, mune mapeya makumi maviri nematatu emachromosome, rimwe nerimwe riine zviuru zvemajini. DNA ine ruzivo rwese rwemajini, runopfuudzwa kubva kuchizvarwa kuenda kune chimwe chizvarwa.
Basa reMajini muDNA
Jini chikamu chakati cheDNA chinoratidza puroteni chaiyo. Jini rega rega rine nzira yakatarwa inotungamira kugadzirwa kwepuroteni yakasiyana, iyo inozopedzisira yasarudza hunhu nemabasa echisikwa.
Munhu wese ane majini angangoita 20.000 kusvika 25.000. Majini aya anoshanda zvinopfuura "bhuku remirairo" remuviri chete. Majini anodzora zvese kubva kuruvara rwebvudzi nemaziso kusvika kuzvirwere uye kukanganiswa nemamiriro ezvinhu ezvakatipoteredza.
Maitiro Ekutaura Kwemajini
Kuburitswa kwemajini inzira inoshandiswa neruzivo rwunobva mumajini kugadzira zvigadzirwa zvinoshanda zvakaita semapuroteni. Maitiro aya anosanganisira matanho maviri makuru: kunyora nekushandura.
1. Kunyorwa kweDNA: Panguva yekunyorwa kweDNA, chikamu cheDNA chinomiririra gene chinonyorwa kuita messenger RNA (mRNA). Iyo enzyme RNA polymerase inobatsira kubatana kwe base pairs dzakakodzera, ichishandura DNA sequence kuita RNA sequence.
2. Kushandura: mRNA inozoshandurwa kuita mapuroteni mu ribosome. Munguva yekushandura, base sequence mu mRNA inoshandurwa kuita amino acid sequence inoumba protein. Izvi zvinoitwa nerubatsiro rwe transfer RNA (tRNA) molecules, iyo inowedzera maamino acids chaiwo zvichienderana ne codon sequence mu mRNA.
Mutemo weMajini
Haasi majini ese anoratidzwa panguva imwe chete kana nesimba rakafanana. Kudzora majini inzira inobvumira masero kupindura zviratidzo zvekunze kana zvemukati nekugadzirisa kuratidzwa kwemajini chaiwo.
Maitiro aya ekudzora anogona kuitika pamatanho akasiyana-siyana, kubva pakudzora kunyorwa kwezvinyorwa uye kugadzikana kwemRNA kusvika pakudzora mushure mekushandurwa. Sisitimu yekudzora majini inoshanda zvakanaka inobvumira masero kukura nekushanda zvakanaka munzvimbo inochinja.
Kuchinja kweDNA uye Kukanganisa Kwako
Kuchinja-chinja kuchinja kunoitika muchikamu cheDNA. Kuchinja uku kunogona kuva nemigumisiro yakasiyana-siyana, kubva pakusapindirana kusvika pakukanganisa kusvika pakubatsirika. Mamwe machinjiko anokuvadza anogona kukonzera zvirwere zvemajini, zvakaita se cystic fibrosis kana sickle cell anemia. Kune rumwe rutivi, machinjiko zvakare ndiwo manyuko akakosha ekuchinja-chinja kunogona kutungamira kushanduka-shanduka.
Kuchinja-chinja kwemasero kunogona kukonzerwa nezvinhu zvakasiyana-siyana, zvinosanganisira mwaranzi, makemikari, hutachiona hwehutachiona, kana kunyange kukanganisa kweDNA kunoitika kamwe kamwe. Zvinhu zvipenyu zvine nzira dzekugadzirisa DNA dzinowanzobudirira kugadzirisa kuchinja uku, kunyange zvazvo kusingashande nguva dzose.
DNA neGene Technology
Kufambira mberi muhunyanzvi hwemajini kwakaita kuti zvikwanisike kugadzirisa nekushandura DNA nemajini nenzira dzaisambogoneka kare. Semuenzaniso, mainjiniya emajini anobvumira masayendisiti kuisa, kubvisa, kana kutsiva maDNA mumajini kuti vawane mhedzisiro inodiwa. Zvisikwa zvakagadzirwa nemajini zviri kutoshandiswa muminda yakawanda, kubva pakurima kusvika kumishonga.
Maitiro matsva ekugadzirisa majini, akadai seCRISPR-Cas9, anotipa nzira yakanyatsojeka uye inoshanda yekugadzirisa majini. Iyi tekinoroji ine vimbiso huru yekurapa zvirwere zvakasiyana-siyana zvemajini uye kunyange kugadzirisa majini akakuvara mumasero evanhu.
Tsika uye Remangwana reMajini
Nekugona kukuru kwekuchinja DNA nemajini kunouya mibvunzo inokosha yetsika. Kugona kushandura majini evanhu kunovhura hurukuro pamusoro pekuvandudzwa kwemajini, kuvandudzwa kwemajini ema embryo, uye kukanganisa kwawo munharaunda.
Kunyange zvazvo tekinoroji iyi ichipa mabhenefiti akawanda, akadai sekuderedza kuwanda kwezvirwere zvemajini uye kuvandudza hupenyu, tinofanirawo kunyatsofunga nezvemigumisiro yenguva refu nenjodzi dzine chekuita nekugadzira majini.
Saka, basa reDNA nemajini muhupenyu harigone kurerutswa. Sezvinhu zvakakosha zvenhaka nehupenyu, hazvingoumbi chete musimboti wechimiro chemuviri wezvinhu zvipenyu asiwo zvinopesvedzera kunaka kwehupenyu nekugara zvakanaka kwemunhu wega wega. Kuburikidza nekutsvaga nekutsvagisa nguva dzose, tinoramba tichiongorora zvakadzama zvakavanzika zvezvinhu izvi zvidiki zviviri, tichitarisira kuvhura nzwisiso itsva mukunzwisisa kwedu hupenyu nepasi rose.