Basa retsika nengano munharaunda

Musoro: Basa reMitambo neNgano muVanhu

Pengantar

Munharaunda dzese, dzingave dzekare kana dzemazuva ano, tsika nengano dzinoita basa rakakosha. Hadzisi chete nhevedzano yezviitiko nenhoroondo dzakavakirwa pazvitendero kana tsika, asi dzakapesvedzerawo mativi akasiyana-siyana ehupenyu hwevanhu. Muchinyorwa chino, tichanyatsoongorora mashandiro etsika nengano munharaunda nekuongorora mativi enhoroondo, magariro evanhu, tsika, uye epfungwa anoenderana nazvo.

Zvinoreva Tsika neNgano

Tsika itsika inodzokororwa, kazhinji ine mitemo yakaoma uye zvichienderana netsika kana zvitendero zvinoitwa neboka revanhu. Tsika dzinogona kuva muchimiro chemhemberero dzechitendero, tsika, kana zvimwe zviitiko zvekufananidzira.

Ngano, kune rumwe rutivi, inyaya kana nyaya inotendwa neboka revanhu kuti ndeyechokwadi, ine dzidziso dzetsika, dzenhoroondo, kana dzechitendero. Ngano dzinowanzo tsanangura mavambo enyika, zviitiko zvechisikigo, uye tsika dzehupenyu hweboka iroro.

Basa Remagariro Evanhu

Tsika nengano zvinoshanda sechisungo chemagariro evanhu chinobatanidza nhengo. Kuburikidza netsika, vanhu vanonzwa kufanana uye kubatana munharaunda yakabatana. Semuenzaniso, michato nemariro mutsika dzakasiyana-siyana zvinoratidza kuti tsika idzi inguva dzinokosha dzinomutsa pfungwa yekuve pamwe chete kune avo vanobatanidzwa.

Ngano dzinoshandawo senzira dzekutaura nyaya dzinowedzera hunhu uye nzanga. Ngano, dzakadai senyaya dzemagamba kana vamwari, dzinogona kukurudzira kudada nekubatana munharaunda.

VERENGA ZVIMWEWO  Dzidziso yePostmodernism mu anthropology yetsika

Basa retsika

Padanho retsika, tsika nengano zvinowanzobatsira nharaunda kuchengetedza nekuchengetedza nhaka yavo yetsika. Tsika dzechivanhu dzakadai sekutamba, mimhanzi, nemitambo yechivanhu inzira dzekupfuudza tsika dzechivanhu kuchizvarwa chinotevera.

Ngano dzinowanzova nezvinhu zvakakosha zvetsika zvakaita setsika, tsika, nedzimwe tsika dzemagariro evanhu. Mungano dzengano, dzidziso dzetsika nezvidzidzo zvehupenyu zvinowanzo taurwa kuburikidza nenyaya dzerwendo rwevanhu vemungano vanosangana nematambudziko akasiyana-siyana.

Basa rechitendero

Muchitendero, tsika inzira yekuzvipira kuna Mwari kana kuti kune simba rinoshamisa. Misa, munamato, kutsanya, nemimwe mitambo yakasiyana-siyana yechitendero mienzaniso yetsika dzinobatanidza hukama pakati pevatendi naMwari uye dzinosimbisa kutenda kwavo.

Ngano dzinoshanda sedzidziso dzechitendero dzinotsanangura hunhu hwemweya nedzidziso dzetsika dzechitendero. Semuenzaniso, nyaya dzakasiyana-siyana dziri mumabhuku matsvene ezvitendero zvikuru zvepasi rose ingano dzinopa vateveri vadzo revo yechitendero.

Mabasa epfungwa

Tsika nengano zvine basa guru muhutano hwepfungwa dzemunhu. Tsika dzinogona kupa pfungwa yekuchengetedzeka uye kugadzikana mupfungwa nekuti kugara vachiita nguva nenguva uye kudzokorora kunoita kuti vanhu vanzwe vajairana uye vanyaradzwe. Dzinogona kubatsira vanhu kuti vatsungirire matambudziko ehupenyu akadai serufu nekuroorana.

VERENGA ZVIMWEWO  Nhoroondo yekukura kweanthropology sesainzi

Ngano, kune rumwe rutivi, dzinopa nyaya dzinobatsira vanhu kunzwisisa nharaunda dzavo dzemagariro nedzemweya. Ngano dzengano dzinowanzopa mhinduro kumibvunzo yehupenyu yakaita sekwakabva hupenyu uye zvinoreva kutambura. Nekuzvibatanidza nevanhu vengano, vanhu vanogona kunzwa vakabatana zvakanyanya nenyika uye kuwana chinangwa chavo muhupenyu.

Basa rehupfumi

Mitambo inogonawo kuva nebasa rezvemari. Mhemberero dzechivanhu dzinowanzo sanganisira kupanana zvipo, kudya chikafu, kana zviitiko zvinogona kusimbisa hukama hwehupfumi pakati pevanhu vemunharaunda. Semuenzaniso, mune dzimwe tsika, michato yechivanhu inosanganisira kupa roora kana zvipo kumhuri dzevaviri ava, izvo zvinogona kukanganisa hupfumi hwenzvimbo.

Uyezve, ngano dzinogona kushandiswa kusimudzira tsika dzehupfumi. Sezvineiwo mune dzimwe tsika dzekurima, ngano dzine chekuita nevamwari vekurima dzinogona kukurudzira miitiro yekurima inoenderera mberi uye kushandira pamwe pakati pevanhu vemunharaunda.

Basa rekudzidzisa

Mitambo nengano zvine basa rekudzidzisa kana rekudzidzisa. Mitambo inowanzoshandiswa senzira dzekudzidzisa dzisina kurongeka dzinoshandiswa kupfuudza tsika neruzivo rwechivanhu. Semuenzaniso, ngano nengano zvinoudzwa vana zvinowanzova nemashoko etsika anotsigira maitiro evanhu anotarisirwa.

VERENGA ZVIMWEWO  Ongororo yevanhu pamusoro pemakakatanwa emadzinza

Ngano dzinoshanda senzvimbo yakapfuma yedzidzo isiri yepamutemo. Kuburikidza nenyaya dzengano, vana vanodzidza nezvehushingi, hupenyu hwemagariro evanhu, hukama hwevanhu, nezvimwe zvinhu zvakawanda zvehupenyu. Dzidzo iyi haisi yevana chete, asi inosvika kune vese veruzhinji vanonzwa kana kutora chikamu munyaya idzi dzengano.

Basa rezvematongerwo enyika

Mune dzimwe nzvimbo, tsika nengano zvinoshandawo sezvishandiso zvematongerwo enyika. Vatongi vanowanzoshandisa tsika kuti vasimbise simba ravo. Semuenzaniso, mutambo wekugadzwa kwamambo, pamwe chete netsika dzakasiyana-siyana dzechivanhu, unogona kusimbisa simba ravo nechiremera chavo mumaziso evanhu.

Ngano dzinowanzo shandiswawo senzira dzekuparadzira mashoko enhema kugadzira nyaya dzenyika kana kutsigira mamwe marongero. Ngano pamusoro pemagamba enyika, semuenzaniso, dzinogona kusimbisa hunhu hwenyika uye kusimbisa rutsigiro rweveruzhinji kuhurumende iri kutonga.

Penutup

Mitambo nengano zvinoshanda mabasa akasiyana-siyana munharaunda, anosanganisira magariro evanhu, tsika, chitendero, pfungwa, hupfumi, dzidziso, uye zvematongerwo enyika. Hazvisi mhemberero kana nyaya chete, asi zvakakosha kuti zvive mbiru dzinoumba, dzinotsigira, uye dzinopfumisa hupenyu hwevanhu muzvikamu zvakasiyana-siyana. Kuburikidza nekunzwisisa kwakadzama kwemabasa emitambo nengano, tinogona kunzwisisa zviri nani kuti sei tsika idzi dzichiripo uye dzichiramba dzichibudirira muzvizvarwa netsika pasi rose.

Siya mhinduro