Mutauro Nesimba
Mutauro haumboregi divi rimwe chete. Hausi chishandiso chekutumira ruzivo chete, asiwo inzira yekuumba chokwadi chemagariro evanhu. Kuburikidza nemutauro, vanhu vanogona kutungamira pfungwa, kuronga hukama, kugadzira miganhu pakati pe "isu" ne "ivo," uye kusarudza zvinoonekwa sezvakanaka kana zvisina kunaka. Nokudaro, patinotaura nezvemutauro, tinenge tichitaurawo nezvesimba: ndiani ane kodzero yekutaura, ndiani anoteererwa, mazwi api anoshandiswa, uye kuti izvi zvinoguma nei muhupenyu hwese.
Mutauro senzira yekuratidza chokwadi
Shoko rega rega rine sarudzo. Kana chiitiko chichinzi "mhirizhonga" pachinzvimbo pekuti "kuratidzira," mhedzisiro yacho yakasiyana. "Mhirizhonga" inoratidza kusagadzikana, njodzi, uye kutyisidzira kuchengetedzeka; "kuratidzira" kunobvumira kunzwisisa zvinodiwa, kusaruramisira, uye kodzero yekutaura zvaunofunga. Kusarudzwa kwemashoko aya hakusi nyaya yemutauro chete, asi inzira yekugadzira: kugadzira chokwadi kuitira kuti veruzhinji vaone nenzira yakati.
Muzvematongerwo enyika nevezvenhau, kutsanangura nyaya dzezvematongerwo enyika kwakakosha. Izwi rekuti "mutemo" rinonzwika zvakanaka kupfuura "kudzingwa," kunyangwe richigona kureva chiito chimwe chete. "Kugadziriswa kwemitero" kunogamuchirwa zviri nyore kupfuura "kuwedzera kwemitengo." Rudzi urwu rwemutauro runowanzo shandiswa kuderedza kuramba, kunyaradza veruzhinji, kana kugadzirisa mitemo inokakavadzana. Apa ndipo panoshanda mutauro sechishandiso chesimba: kuumba kuti nzanga inonzwisisa uye inoona sei chimwe chinhu.
Mitemo yemitauro uye hutungamiriri hwemagariro evanhu
Simba rinozviratidzawo kuburikidza nepfungwa ye "mutauro wakarurama." Kana mutauro mumwe chete—semuenzaniso, mutauro wakajairika—uchisimbiswa semupimo, mimwe mitauro (mitauro yemunharaunda, slang, kana hybrids) inowanzoonekwa seisina kunaka, isina hunhu, kana kuti isina njere. Zvisinei, kubva pamaonero emitauro, mitauro yese yakarongeka zvakaenzana uye inokwanisa kuratidza zvinoreva zvakaoma.
Zvisinei, mumagariro evanhu, mitemo yemutauro inowanzo shandiswa senzira yekusarudza. Muzvikoro, vadzidzi vanoongororwa zvichibva pakuziva kwavo mutauro wakajairika. Kubasa, vanonyorera vanoonekwa se "nyanzvi" kana vakataura nematauriro akati uye vakasarudza mamwe matauriro. Nekuda kweizvozvo, vanhu vanobva mumapoka kana matunhu akasiyana vanogona kusangana nekusarurwa kudiki: kwete nekuti pfungwa dzavo dzakaipa, asi nekuti matauriro avo haaenderane nezvinodiwa nevanhu.
Chiitiko ichi chinoratidza kuti mutauro unogona kushanda se "capital" yevanhu. Kugona mutauro une mukurumbira kunovhura mukana wekudzidza, kuwana mabasa, uye kushamwaridzana nevamwe. Kusiyana neizvi, kusaugona kunogona kuvharira vanhu mukunyadziswa kwekuva "vasina kukodzera." Saka, gakava pamusoro pemutauro harisi regirama chete, asiwo reruramisiro munharaunda.
Mutauro wehurumende: simba riri kure
MaBurocracy ane maitiro akasiyana emutauro: akareba, akarongeka, azere nemitauro yakasiyana-siyana, uye anowanzova asina hushamwari kune vaverengi. Mashoko akadai sekuti "zvine chekuita nezviri pamusoro apa" kana kuti "zvakavakirwa pamitemo inoshanda" anonzwika seepamutemo, asi anogona kugadzira musiyano pakati pemasangano nevagari. Kana mutauro wakaoma, mukana wevagari kuwana mabasa eruzhinji unova wakaenzana. Avo vanonzwisisa mazwi ekutonga vane nguva iri nyore yekugadzirisa magwaro; avo vasinganzwisise vanomanikidzwa kuvimba nevamiririri kana vanhu vemukati.
Panguva ino, mutauro unova nzira yekudzora. Kuoma kwemutauro kunogona kushanda sechipingamupinyi chisingaoneki, chichisefa kuti ndiani anobvumirwa kupinda uye ndiani asingabvumidzwe. Nokudaro, kufamba kwe "mutauro wakajeka" mumabasa everuzhinji hakusi kungovandudza maitiro, asi kuedza kuita kuti vanhu vave nerusununguko: kuve nechokwadi chekuti ruzivo nekodzero hazvingogumiri kune avo vakajaira mutauro wepamutemo.
Mutauro munhau uye kugadzirwa kwe "chokwadi"
Midhiya nenhau dzemagariro evanhu hazvingoburitse zviitiko chete; zvinosarudzawo zvinoonekwa sezvakakosha. Misoro yenhau, sarudzo dzemashoko, uye nyaya dzinodzokororwa zvinoumba maonero everuzhinji. Mutauro unova chishandiso chekugadzira "chokwadi" chemagariro evanhu: chinoita sechisikigo nekuti chinotaurwa kakawanda, uye chinoita sechisingagoneki nekuti hachiwanzo kupihwa nzvimbo.
Munyaya iyi, simba rinoshanda kuburikidza nekudzokorora uye kusimbisa. Mazita anoshandiswa kakawanda—semuenzaniso, "akanyanya," "anopesana nenyika," "kadrun," "cebong," "liberal," "communist"—anogona kusimba kuita hunhu hunoparadzanisa nzanga. Mazita anobatanidza kuoma kwevanhu kuita izwi rimwe chete, uye kubva ipapo, zviri nyore kururamisa mamwe maitiro: kusarura, kurwisa, kana kuramba hurukuro.
Pasocial media, maalgorithms anowedzera mhedzisiro yemutauro. Zvinyorwa zvinonyanya kushungurudza—hasha, kutya, kutuka—zvinowanzo pararira nekukurumidza. Nekuda kweizvozvo, mutauro wakaoma uye uri nyore unowanzova nesimba kupfuura mutauro wakangwarira uye wakarongeka. Simba pano harisi rehurumende kana vanhu vepamusoro, asiwo muhurongwa hwepuratifomu uye pfungwa dzehupfumi hwekutarisa.
Mashoko ekunyepedzera, propaganda, uye kushandisa vamwe
Mutauro wesimba unowanzoonekwa mumashoko ekuwedzera: mazwi "anonatsa" chokwadi. Munhoroondo yezvematongerwo enyika, tinoona kuti mhirizhonga inogona kunzi "mabasa ekuchengetedza," kudzora "kudzvinyirirwa kwemashoko," uye kudzingwa kwevanhu vazhinji "kugadziriswa." Mashoko ekuwedzera anoshanda nekuderedza mhosva uye kuita kuti zviito zvive zvakajairika.
Mashoko enhema anoshandisawo mamwe maitiro emutauro: masirogani, kudzokorora, zviratidzo, uye kusiyana. Mitsara mipfupi, isingakanganwiki (“yekugadzikana,” “kwevanhu,” “yakachena uye yakasimba”) inogona kuvharira kuoma kwemitemo uye kubvisa mibvunzo yakakosha. Mashoko enhema haasi manyepo nguva dzose; kazhinji ichokwadi chisina kukwana chakagadzirwa kuti chibatsire boka rakati.
Kuziva izvi kwakakosha kuti usave munhu anonyengerwa. Kuverenga zvine hungwaru zvinoreva kubvunza kuti: ndeapi mazwi anoshandiswa? Chii chisina kutaurwa? Ndiani anobatsirwa nekusarudza mazwi?
Mutauro, kuzivikanwa, uye kuramba
Kunyange zvazvo mutauro uchiwanzoshandiswa kutonga, unogona zvakare kuva chishandiso chekuramba. Mapoka akasiyiwa anowanzo dzokorora mazwi aimboshandiswa sekutuka uye anoashandura kuita zviratidzo zvekudada. Kurwira kodzero dzevanhu kunogadzira mazwi matsva ekududza zviitiko zvanga zvisati zvamboonekwa. Kana chimwe chinhu chikatumidzwa zita, chinoonekwa; kana chikaonekwa, chinogona kurwirwa.
Mabhuku, nhetembo, mimhanzi, uye zvinosetsa zvine basa guru. Zvinogona kuratidza kutsoropodza nenzira inomutsa manzwiro nekufungidzira, zvichipfuura mutauro wepamutemo wemasangano. Semuenzaniso, kusetsa kwezvematongerwo enyika kunogona kukanganisa aura ye "kusabatwa" musimba. Saka, simba remutauro harisi rerutivi rumwe chete nguva dzose; inzvimbo inokwezva vanhu nguva dzose.
Dzidzo yekuverenga nekunyora mitauro senzira yedemokrasi
Kana mutauro wakabatana zvakanyanya nesimba, saka kuverenga mutauro chikamu chakakosha chedzidzo yedemokrasi. Kuverenga nekunyora hakurevi kugona kuverenga nekunyora chete, asiwo kugona kududzira, kutsoropodza, uye kuongorora zvinofarirwa nemagwaro. Nzanga ine ruzivo rwekunyora ichave yakasimba kune makuhwa, kutaura ruvengo, uye kushandiswa kwenyaya.
Muzvikoro, kudzidza mutauro hakufanirwe kungova nemitemo yegirama chete, asiwo kusanganisira ongororo yehurukuro: mashandiro anoita kushambadzira, kuti nyaya dzenhau dzinoumba sei mafungiro, uye kuti mazwi anogona sei kusarura. Munzvimbo dzeveruzhinji, masangano anofanira kuzvipira kumutauro wakajeka uye unobatanidza vanhu vose, kuitira kuti vagari vasabviswe muzvipingamupinyi zvemitauro.
Penutup
Mutauro nesimba zvakabatana. Mutauro unoumba zvatinoona sezvakanaka, zvakakodzera, uye zvinogoneka; simba rinosarudza kuti mutauro upi wakakodzera uye kuti ndiani anogona kutonga hurukuro. Nokudaro, kunzwisisa mutauro zvinoreva kunzwisisa zvematongerwo enyika ehupenyu hwezuva nezuva: kubva kumafomu ehurumende uye hurukuro dzepamutemo kusvika kumisoro yenhau uye makomendi enhau pasocial media.
Pakupedzisira, mubvunzo unokosha hausi wekungoti "chii chiri kutaurwa?", asiwo "chinotaurwa sei uye kunaani?". Patinonyatsonzwisisa mashandisiro edu emazwi, mazita, uye kuumba, tinowana simba pamusoro pekuti tinodudzira sei nyika. Uye munharaunda iri kuchinja, kuziva kwakadaro ndiko kunoita kuti mutauro uve zambuko—kwete chipingamupinyi—pakati pevanhu.
