Mutauro sechiratidzo chetsika

Mutauro seKuzivikanwa Kwetsika

Mutauro hausi kungoshandisa mashoko chete. Mutauro une manzwi, mazwi, uye marongerwo emitsara, uye une zviratidzo zvenhoroondo, mafungiro, uye tsika dzinogara munharaunda. Ndosaka mutauro uchiwanzonzi chiratidzo chetsika: chiratidzo chinosiyanisa boka rimwe kubva kune rimwe, uye guruu rinosimbisa pfungwa yekubatana. Kana mumwe munhu achitaura mutauro chaiwo—ingava mutauro wedunhu, mutauro wenyika, kana mutauro wenharaunda—vanotakura nyaya dzekwakabva, tsika, uye maonero akapfuudzwa kubva kuchizvarwa kuenda kune chimwe chizvarwa.

Mutauro sechiratidzo chekwakabva uye chekuva werudzi

Kuzivikanwa kwetsika kunowanzoonekwa kuburikidza nemutauro. Matauriro, sarudzo yemazwi, uye kunyange kukwazisana zvinogona kuratidza mamiriro emunhu munharaunda nenzvimbo yaakabva. Semuenzaniso, muIndonesia, kukwazisana kwakadai sekuti "monggo," "punten," "kak," "abang," "cik," kana "puang" hakusi nyaya yeruremekedzo chete asiwo kunoratidza tsika dzakasiyana-siyana. Mutauro unopa pfungwa yekuti "musha" kune vanotaura; kana ukasangana nemunhu anotaura mutauro mumwe chete, hukama hwemanzwiro hunowanzoonekwa, kunyangwe kekutanga.

Kunzwa uku kwekuva munhu werudzi rumwe chete kwakakosha nekuti vanhu zvisikwa zvine hukama nevanhu. Mutauro unoshanda sebhiriji rinobvumira vanhu kunzwa sevari munharaunda. Kunyangwe kana mumwe munhu akatamira kure, rurimi rwaamai vake runowanzo shanda sechinobatanidza: chiyeuchidzo chemhuri, guta rekumusha, uye zviitiko zvehudiki. Panguva ino, mutauro hausi nzira yekutaurirana chete, asi chiratidzo chekuzivikanwa kwemunhu nekweboka.

Mutauro unochengetedza tsika nemaonero

Mutauro wega wega une nzira yawo yakasiyana yekuronga chokwadi. Mimwe mitauro ine mazwi akawanda ehukama hwehukama, nepo mimwe ichitsanangura mamiriro ezvinhu echisikigo zvakadzama. Izwi iri rakapfuma rinoratidza izvo tsika dzinoona zvakakosha. Uyezve, maumbirwo emutauro uye sarudzo zvinogona kuratidza tsika dzakakosha, dzakadai sekuremekedza vakuru, hunhu, kana kupatsanurwa kwemabasa munharaunda.

VERENGA ZVIMWEWO  Musiyano uripo pakati peLinguistic Anthropology neSociolinguistics

Semuenzaniso, mimwe mitauro yemunzvimbo ine mwero wemitauro kuratidza hukama hune ruremekedzo pakati pevatauri nevatauri. Mwero uyu hausi mitemo yemitauro chete, asi chiratidzo chetsika inokoshesa hunhu hwakanaka uye hutongi hwevanhu. Nokudaro, kudzidza mutauro zvinoreva kudzidza "magirazi" etsika ayo nzanga iyoyo inoona nyika.

Tsika dzinotaurwa nemuromo, mabhuku, uye ndangariro dzevanhu vose

Tsika dzinorarama uye dzinoshanduka kuburikidza nekutaura nyaya. Munzvimbo dzakawanda, ngano, pantun (pantun), mantra, zvirevo, uye kunyange nziyo dzechivanhu zvinoshanda senzira yekuchengetedza ruzivo netsika dzakanaka. Zvese izvi zvakavakirwa mumutauro. Tsika dzinotaurwa dzinoshanda senzvimbo yekuchengetedza nhoroondo, ngano dzekwakabva, zvidzidzo zvehupenyu, uye tsika dzemagariro dzakafanana.

Mabhuku anoitawo basa rakakosha mukuumba hunhu hwetsika. Kuburikidza nenhetembo, manovhero, madhirama, uye ndima, mutauro unova nzvimbo yekugadzira nekufungisisa magariro evanhu. Mabasa ekunyora anowanzo nyora kushanduka-shanduka kwenhoroondo, kutsoropodza kusaruramisira, uye kunyange kushuvira tsika. Kana mutauro ukapera simba kana kuti ukasiyiwa, haasi mashoko chete anorasika, asiwo nyaya, kusetsa, kutamba kwemashoko, uye huchenjeri hwemunharaunda huri mauri.

Mutauro uye kuzivikanwa munguva yekudyidzana kwenyika dzepasi rose

Kudyidzana kwenyika dzepasi rose kunounza mabhenefiti: kutaurirana kuri nyore pakati penyika, kupararira kweruzivo nekukurumidza, uye kushandira pamwe kwenyika dzakawanda. Zvisinei, kufamba kwepasi rose kunogonawo kusundira mitauro midiki kumashure, zvichiisundira kure nemitauro inotonga zvakanyanya. Mumamiriro ezvinhu aya, kuzivikanwa kwetsika kunotarisana nedambudziko: zvizvarwa zvevechidiki zvichiri kunzwa kuda kushandisa mitauro yemuno here, kana kuti vanozviona sevasina basa?

Chiitiko chekuchinja kwemutauro chinowanzoitika kana nharaunda ikatanga kushandisa mutauro unonzi "une mukurumbira" kana kuti unobatsira mune zvemari. Nekuda kweizvozvo, rurimi rwaamai runoshandiswa nevabereki chete, nepo vana vachikura vasina kugona kutaura mutauro wemuno. Kana mamiriro ezvinhu aya akaramba kwenguva yakareba, mutauro wacho unogona kutyisidzirwa nekuparadzwa. Uye kana mutauro ukanyangarika, tsika inorasikirwa neimwe yenheyo dzayo huru. Kunyange hazvo tsika dzisingangonyangarike zvachose, zvirevo zvidiki zviri mumutauro zvinova zvakaoma kuchengetedza.

VERENGA ZVIMWEWO  Nyaya yekusiyana kwetsika uye kuzivikanwa kwemadzinza

Mutauro wenyika sechinhu chinobatanidza, mitauro yemunharaunda sepfuma

MuIndonesia, mutauro wechiIndonesia une basa guru semutauro wenyika. Unoshanda sebhiriji rinobatanidza mazana emapoka emadzinza nemitauro yemunharaunda. ChiIndonesia chinoita kuti pave nedzidzo inoshanda, hutungamiriri, uye kutaurirana pakati pematunhu. Munhoroondo, mutauro wenyika wakashandawo sechiratidzo chekubatana uye kuramba kurwiswa kwehukoloni.

Zvisinei, basa iri rekubatanidza vanhu harifanirwe kukanganisa mitauro yemuno. Pane kudaro, hunhu hwetsika dzemuIndonesia hunoumbwa nekusiyana-siyana. Mitauro yemuno inobata ruzivo rwemuno, mafungiro ehupenyu, uye hunyanzvi hwakasiyana. Hukama hwakanaka ndehwekubatsirana: Indonesian senzvimbo inogovaniswa, uye mitauro yemuno semidzi yetsika. Kana zvese zviri zviviri zviripo zvakaenzana, nzanga inogona kuvandudza pasina kurasikirwa nehunhu hwayo.

Kuchinja hunhu: mutauro wemutauro weslang nenharaunda

Kuzivikanwa kwetsika hakuwanzoenderana netsika dzekare; kunogonawo kubuda mumarudzi matsva. Mitauro yeSlang, slang, uye mitauro yakavakirwa munharaunda mumaguta makuru inoratidza kuti mutauro unogara uchichinja-chinja. Zvizvarwa zvevechidiki zvinogadzira mazwi matsva, zvinoshandura zvinoreva, uye zvinogadza "makodhi" anonzwisiswa chete nemamwe mapoka. Izvi zvakasikwa uye chikamu chekuchinja kwetsika.

Zvisinei, shanduko idzi hadzifanirwe kuparadzanisa hukama nemidzi yemunhu. Kugadzira mutauro kunogona kuenderana nekuchengetedzwa kwerurimi rwaamai vake. Munhu anogona kutaura chiIndonesian zvakanaka mukirasi, kushandisa slang neshamwari, uye achiri kushandisa mutauro wake wemunharaunda paanenge achitaura nemhuri. Kugona kuchinja pakati pemitauro (code-switching) kunosimbisa hunhu hwemunhu: anogona kuzviisa munzvimbo dzakasiyana-siyana dzemagariro evanhu pasina kurasikirwa nemidzi yawo.

VERENGA ZVIMWEWO  Dzidziso yeStructuralism muAnthropology yetsika

Kuedza kuchengetedza mutauro sechiratidzo chetsika

Kuchengetedza mutauro hakusi basa rehurumende kana masangano edzidzo chete, asi basa revanhu vose. Kuedza kuri nyore kunogona kuitwa kumba: vabereki vanogona kukurudzira vana kunzwa nekushandisa rurimi rwavo rwaamai muhurukuro dzezuva nezuva. Zvikoro zvinogona kutsigira izvi nezvinyorwa zvemunharaunda, mabasa ehunyanzvi, uye nzvimbo dzevadzidzi dzekuratidza tsika dzavo dzemunharaunda. Nharaunda dzinogona kuita makirasi emitauro, mitambo yengano, kana makwikwi ekutaura nekunyora mumitauro yemunharaunda.

Munguva yedhijitari, mikana yekuchengetedza yakatokura. Masocial media, mapodcasts, mavhidhiyo, uye maapplication ekudzidza mitauro anogona kuva nzira dzekugadzira dzekuchengetedza mitauro iri mhenyu. Zviri mukati zvakaita semitambo yemitauro yemunharaunda, ngano dzekare, mimhanzi, kana dzidziso dzekubika dzechinyakare zvinogona kufadza zvizvarwa zvevechidiki pasina kunzwa sevanopa ruremekedzo. Chinokosha ndechekupa mutauro wacho mumamiriro ezvinhu akakodzera uye anokurudzira.

Uyezve, magwaro akakoshawo: kuunganidza maduramazwi, kunyora vatauri vemutauro weko, kunyora magiramu, uye kuchengetedza nyaya dzemuno. Magwaro anoita kuti mutauro urambe uri nyore kuwana kunyangwe huwandu hwevatauri huchiderera. Uyu mutoro wetsika wekuona kuti nhaka hairasikirwi.

Penutup

Mutauro chiratidzo chetsika nekuti unomiririra nhoroondo, tsika, maonero, uye kurangarira kwevanhu vose munharaunda. Unokurudzira pfungwa yekubatana, unobatanidza zvizvarwa, uye unoshanda sechiratidzo chekuti tiri vanaani uye kwatinobva. Pakati pekudyidzana kwenyika, kuchengetedza mutauro zvinoreva kuchengetedza kusiyana kwetsika nerukudzo. Mutauro wenyika unogona kuva chishandiso chinobatanidza, nepo mitauro yemunharaunda ichishanda semidzi inosimbisa hunhu hwemunharaunda nekudada.

Pakupedzisira, kuzivikanwa kwetsika hakungoratidzwi chete muzviratidzo zvemhemberero asiwo kunoraramwa muhurukuro dzezuva nezuva. Patinosarudza kushandisa, kudzidza, uye kupfuudza mutauro—ungave wechiIndonesia kana wedunhu—tiri kuchengetedza kuzivikanwa kwedu uye kuvandudza remangwana retsika dzedu.

Siya mhinduro