Le Taua o le Matafaioi a Gajah Mada i le Talafaasolopito o Initonesia
O Gajah Mada o se tasi o tagata e sili ona lauiloa i le talafaasolopito o Initonesia, aemaise lava i le taimi o le Malo o Majapahit. O lana tala ma sao sa taua tele i le fausiaina o le faasinomaga faaleatunuu ma le mitamita. O lenei tusiga o le a iloiloina ai le matafaioi, faiga faavae, ma le talatuu a Gajah Mada i le talafaasolopito o Initonesia.
### Tala'aga o Gajah Mada
Na soifua mai Gajah Mada i le pe tusa o le seneturi lona 14, e ui lava e le o faamaumauina i le talafaasolopito le aso tonu ma le tausaga na fanau ai. O ia o se patih (palemia) o le Malo o Majapahit, e lauiloa i lana Tautoga Palapa, ma tautō e le 'ai fua o le Palapa seia vagana ua tuufaatasia le atumotu i lalo o le pulega a Majapahit.
### Tautoga Palapa
O se tasi o taimi sili ona lauiloa ma faʻatusa i le soifuaga o Gajah Mada o le Tautoga Palapa. O lenei tautoga na atagia ai lona naunautaʻiga ma le naunautaiga e tuʻufaʻatasia le atumotu atoa o Nusantara, e aofia ai le tele o Initonesia i ona po nei ma tua atu. Na ia faia lenei tautoga i luma o le Tupu o Jayanegara, o le Tupu o Majapahit i le taimi lea.
I le mau a Pararaton, o lenei tautoga e faitauina faapea:
“Sira Gajah Mada pepatih amangkubhumi tan ayun amukti palapa. Sira Gajah Mada: ‘Lamun huwus lemu le motu isun amukti palapa, lamun leiloa le mama toafa, le mama mata’utia, le fanua huwun mama, tanjung pura mama, haru mama, Pahang mama dompo, Bali mama, Sunda, Samanapa’i, Tumamukti.”
O le uiga o lenei tautoga, o le a lē fiafia Gajah Mada i fiafiaga faalelalolagi, lea i lenei tulaga e faatusaina i le "amukti palapa" (fiafia i fua o le palapa), se’ia vagana ua ia manuia i le faatoilaloina o le itulagi atoa o Nusantara, lea i lena taimi sa i ai malo ma ituaiga eseese.
### Fuafuaga ma Faiga Faavae
Ina ia faataunuuina lana tautoga, na faatinoina e Gajah Mada ni fuafuaga faapolokiki ma ni fuafuaga faamiliteli eseese. O se tasi o fuafuaga sili ona lauiloa o lana auala lea e faatoilalo ai le Malo o Sunda i se mea na taʻua o le "Taua a Bubat." E ui ina iʻu lenei taua i se faalavelave, ae sa tumau pea le agaga ma le naunau o Gajah Mada e tuufaatasi le atumotu.
Sa faʻaaogaina foʻi e Gajah Mada ni mafutaga faʻatasi ma ni faiga faʻava-o-malo i ana taumafaiga. E ala i lenei auala, na ia manuia ai i le fusifusia o ni malo se tele i le atumotu o Initonesia i le faatosinaga a Majapahit e aunoa ma le faʻaaogaina o se taua faʻalauaʻitele. O lenei faiga faʻava-o-malo ma ni faiga faʻava-o-malo na faʻaalia ai le atamai ma le poto o Gajah Mada i le ausiaina o ana sini faʻapolokiki.
### Fa'atosinaga ma le Fa'alauteleina
I lalo o le taitaiga a Gajah Mada o Patih Amangkubhumi, o lona uiga e mafai ona faaliliuina o le palemia ma le taʻitaʻiʻau sili, na oʻo atu ai le Malo o Majapahit i le tumutumuga o lona mamalu. O le tele o teritori sa tutoatasi muamua, e pei o Bali, Sumatra, Kalimantan, ma vaega o le Penisula o Malaya, na iu lava ina pulea e Majapahit.
O lenei fa'alauteleina e le gata na fa'alauteleina ai le teritori o Majapahit ae fa'ateleina ai fo'i fefa'ataua'iga ma fegalegaleaiga fa'aleaganuu i nei itulagi eseese. Na avea Majapahit ma nofoaga taua tau fefa'ataua'iga i le sami i lona taimi, ma tosina mai ai tagata fa'atau mai Saina, Initia, ma Arapi fo'i.
### Tofi Fa'aleaganuu ma le Fa'ale-Atunu'u
O le faatosinaga a Gajah Mada na sili atu nai lo le tulaga o le lalolagi ma le taimi. Na ia manuia i le fatuina o se vaaiga o le autasi i le atumotu atoa lea na mulimuli ane faatosinaina ai le manatu o le atunuu faaonaponei o Initonesia. O le Tautoga Palapa ua manatu o le amataga lea o le agaga o le autasi faaleatunuu, o se vaega taua tele o le talafaasolopito ma le aganuu a Initonesia.
I lona mamalu, ua ola pea Gajah Mada i ituaiga eseese, mai igoa iunivesite ma faatagata i auala ma isi faailo taua i Initonesia. O le Iunivesite o Gajah Mada, o se tasi o iunivesite taʻutaʻua a Initonesia, o loʻo i Yogyakarta, na faʻavaeina i lona mamalu.
### Va'aiga Fa'asolopito
O le sao o Gajah Mada i le talafaasolopito o Initonesia e lē gata ina talisapaia i tala masani ae faapea foi i suesuega faaleaoaoga ma talafaasolopito o aso nei. E masani ona suʻesuʻe loloto e tusitala o talafaasolopito ma tagata suesue le taitaiga ma faiga faavae a Gajah Mada ina ia malamalama i le auala na ia mafaia ai ona tuufaatasia se itulagi tele ma eseese.
### Finauga ma Faitioga
E ui i lona faaaloalo lautele, ae sa iai ni faitioga i gaioiga ma faiga faavae a Gajah Mada. O nisi o tusitala o talafaasolopito ua latou taʻua o ana metotia mo le tuufaatasia o atumotu sa sauā ma togafiti i nisi taimi. Mo se faataitaiga, o le Taua i Bubat, lea na iʻu ai i le tele o tagata na maliliu, e masani ona manatua o se ila i le taitaiga a Gajah Mada. Peitai, e taua le iloiloina o nei mea na tutupu i totonu o le talaaga o taimi na tutupu ai.
### Faaiuga
E lē mafai ona faafitia le tāua o Gajah Mada i le talafaasolopito o Initonesia. I le avea ai ma palemia o Majapahit, na ia tuufaatasia ai ma le manuia le tele o atumotu o Initonesia, faateleina fefaatauaiga ma fegalegaleaiga faaleaganuu, ma faataatia ai le faavae mo le atunuu faaonaponei o Initonesia. O le Tautoga Palapa, lea na ia tautō ai ma faatinoina ma le manuia, na avea ma faailoga o lona naunautaiga malosi ma le vaaiga mamao o le lotogatasi lea e faaauau pea ona musuia ai tagata Initonesia e oo mai i le aso.
O loo ola pea le talatuu o Gajah Mada i le tele o vaega o le aganuu ma le soifuaga lautele a Initonesia, ma avea ai o ia ma se tasi o tagata sili ona taua ma faatosina i le talafaasolopito umi o le atunuu. Ae ui i lea, e taua foi le vaai i ana ausia ma se vaaiga faitio ma paleni, ma le iloaina o le toa i le talafaasolopito e masani ona o faatasi ma feeseeseaiga ma le faigata.
E le gata o Gajah Mada o se palemia, ae o se faailoga foi o le agaga, le vaaiga mamao, ma le naunautaiga e mafai ona suia ai le taunuuga ma le itu e agai i ai se atunuu.