# Amataga o le Malo o Majapahit ma lona Aafiaga
O le Malo o Majapahit o se tasi o malo tetele ma sili ona malosi i le atumotu o Initonesia. O loʻo faʻavae i East Java, na oʻo atu le malo i lona tumutumuga i le seneturi lona 14 i lalo o le taʻitaʻiga a le Tupu o Hayam Wuruk ma lana palemia lauiloa, o Gajah Mada. O lenei tusiga o le a iloiloina ai le amataga o le Malo o Majapahit ma le faatosinaga na tuua i vaega eseese o le soifuaga i le atumotu o Initonesia.
## Amataga o le Malo o Majapahit
A o leʻi avea ma malo tele, o Majapahit sa avea muamua ma se malo laʻitiiti na faavaeina e Raden Wijaya. O le igoa Majapahit lava ia e sau mai upu "maja," o se ituaiga fualaʻau e totō i le itulagi, ma le "oʻona," lea e faʻamatalaina ai le tofo o le fualaʻau. O le manuia o Majapahit sa fesoʻotaʻi vavalalata ma le tulaga faʻapolokiki ma agafesootai i le taimi lea.
### Faavaeina o le Malo
O Raden Wijaya, o se tasi o tupuga o le Malo o Singasari, na feagai ma faigata eseese i le faatuina o le Majapahit. Ina ua mavae le pa'ū o le Malo o Singasari ona o se osofaiga a Jayakatwang, le Tupu o Kediri, na sola ese ai Raden Wijaya ma toe faapotopoto i Trowulan. E talitonuina o le pa'ū o Singasari na maua ai e Raden Wijaya le avanoa e faatuina ai se malo fou. Faatasi ai ma le fesoasoani a le autau a Mongol na o mai e faasalaina Singasari, na manuia ai le faoa faamalosi e Raden Wijaya o le pule. Ina ua uma ona faatoilaloina le autau a Mongol ma Jayakatwang, na faatuina ai e Raden Wijaya le Malo o Majapahit i le 1293.
### Le Maota o Rajasa
O le Malo o Majapahit e fesoʻotaʻi ma le Tupu o Rajasa, o le tupu lava lea e tasi e pei o le Malo o Singasari. O le nofoaiga a Raden Wijaya (faatasi ai ma le suafa Kertarajasa Jayawardhana) na faataatia ai se faavae malosi mo le atinaʻeina o le malo. Ina ua mavae le maliu o Raden Wijaya i le 1309, na manuia ai ona atalii ma fanau a lana fanau i le puleaina, ma faasolosolo malie ai ona aumaia le Majapahit i lona tumutumuga.
## Le tumutumu o le mamalu i lalo o Hayam Wuruk ma Gajah Mada
O le vaitaimi sili ona mamalu i le talafaasolopito o le Malo o Majapahit na tupu i le taimi o le nofoaiga a le Tupu o Hayam Wuruk, o lē na pule mai le 1350 i le 1389, faatasi ai ma le fesoasoani a le Palemia o Gajah Mada. E lauiloa Gajah Mada i lana Tautoga Palapa, lea na vaaia ai le tuufaatasia o atumotu atoa o Initonesia i lalo o le pulega a Majapahit.
### Fa'alauteleina ma le Lotogatasi o le Atu Motu
I lalo o le taitaiga a Gajah Mada, na oo atu ai Majapahit i lona faalauteleina tele. O latou olo malolosi na sosolo atu i Java, Sumatra, le Penisula o Malay, Kalimantan, Sulawesi, ma e oo lava i itu i sasae o le atumotu, e pei o Maluku ma Papua i Sisifo.
### Manuia Tau Tamaoaiga ma Aganuu
Sa lauiloa foʻi Majapahit i lona tamaoaiga tele. O faʻatoʻaga, fefaʻatauaʻiga, ma vaʻa o le ivitū lea o le tamaoaiga o le malo. I taulaga e pei o Tuban ma Gresik, sa pisi tele fefaʻatauaʻiga ma tagata faʻatau mai Saina, Initia, ma Sasaʻe Tutotonu. O le gaosiga ma le fefaʻatauaʻiga o mea manogi, o se oloa taua tele, o se mea taua tele lea i le manuia o le tamaoaiga o Majapahit.
## Fa'atosinaga o le Malo o Majapahit
O le faatosinaga a le Malo o Majapahit sa salalau atu ma le loloto i vaega eseese o le soifuaga, mai faiga faapolotiki, aganuu, gagana, i tapuaiga.
### Fa'atosinaga Fa'apolokiki
O se tasi o sao sili a Majapahit i faiga faapolotiki o le manatu lea o le autasi o le atumotu o Nusantara. E ui ina faigata le autasi atoatoa faapolotiki a Majapahit ma e lei ausia moni lava le autasi atoatoa, ae o le manatu o se atumotu autasi o Nusantara ua i ai sona aafiaga i le vaaiga faapolotiki o le itulagi seia oo mai i le aso. O lenei talatuu ua manino mai i le agaga o le Bhinneka Tunggal Ika (Fatasi i le Eseesega), lea na aumai mai le Kakawin Sutasoma (Pese a le Sutasoma) na tusia e Mpu Tantular i le vaitaimi o Majapahit.
### Aganuu ma Tusitusiga
O le aganu'u a Majapahit na tu'ua ai se fa'ailoga loloto i faatufugaga, fausaga o fale, ma tusitusiga. O galuega tusitusia mata'ina e pei o le Negarakertagama ma le Pararaton e tu'uina mai ai ni malamalamaga auiliili i le olaga i Majapahit. I faatufugaga vaaia, na tu'ua ai e Majapahit le tele o malumalu matagofie, e pei o le Malumalu o Penataran, Malumalu o Tikus, ma le Malumalu o Bajang Ratu, o lo'o fa'aalia ai fausaga faigata ma fa'atusa matagofie.
### Gagana ma Igoa o Nofoaga
O le faatosinaga a le gagana Majapahit e manino lava i le faaaogaina lautele o upu Kawi i le gagana Javanese, Balinese, ma e oo lava i le gagana Malay. O le tele o nofoaga i le atumotu e iai igoa e faavae pe faatosinaina e le gagana Kawi na faaaogaina i le vaitaimi o Majapahit.
### Lotu
O Majapahit o se nofoaga tāua foʻi faʻalelotu i lona vaitaimi. O lotu eseese, e aofia ai le Hindu, Buddhism, ma talitonuga faʻalotoifale, sa nonofo faʻatasi ma le lotogatasi. O manatu o Majapahit e uiga i le syncretism ma le onosaʻi faʻalelotu na faʻatuina ai se faʻataʻitaʻiga mo le nonofo faʻatasi lelei o lotu eseese.
### Tofi o Mea'ai
O le faatosinaga a Majapahit e manino foi i agaifanua kuka. O le tele o mea'ai masani e lauiloa i Java ma eria o lo'o siomia ai e masani ona maua mai i fua o mea'ai ma mea'ai na fa'aaogaina i le vaitaimi o Majapahit. Mo se fa'ata'ita'iga, o le tele o mea manogi na fa'aaogaina i mea'ai masani o se molimau manino lea i le manuia o fefa'ataua'iga o mea manogi i lena taimi.
## Le I'uga o le Mamalu o Majapahit
O malo tetele uma lava e iai lona vaitaimi auro ma lona pa'ū. E leai se eseesega o Majapahit, auā na amata ona pa'ū ina ua mavae le maliu o Hayam Wuruk ma le faaiuga o le vaitaimi o Gajah Mada. O feeseeseaiga i totonu o le atunuu, fouvalega i itulagi, ma le siitia o le malosi o malo fou e pei o Demak o ni mea ia na mafua ai ona pa'ū Majapahit i le faaiuga o le seneturi lona 15.
Ae ui i lea, e ui i lona iʻuga, o loʻo tumau pea le faatosinaga faaleaganuu, faaupufai, ma faalemafaufau a Majapahit ma avea ai ma faavae taua mo le talafaasolopito ma le faasinomaga o Initonesia.
## Faaiuga
E lē gata o le Malo o Majapahit o se malo na pulea teritori tetele i atumotu o Initonesia, ae o le totonugalemu foʻi lea o atinaʻe faʻapolokiki, tamaoaiga, ma aganuʻu na aʻafia ai le aganuʻu a Initonesia. O amataga ma le talafaasolopito o Majapahit, mai lona faavaeina e Raden Wijaya e oʻo atu i lona vaitaimi auro i lalo o Hayam Wuruk ma Gajah Mada, ua maua ai se vaaiga mauoa i le sosaiete, faʻapolokiki ma aganuʻu na iai muamua.
O le faatosinaga a le Malo o Majapahit sa sili atu ona faalauteleina i tua atu o lona taimi, ma ua faatumulia ai le sosaiete Initonesia seia oo mai i le aso ma musuia ai le agaga o le autasi i le eseesega. O le Majapahit o se faatusa o le mafai e le atumotu ona autasi, manuia, ma ausia se tulaga maualuga o aganuu i lalo o le agaga o le Bhinneka Tunggal Ika (Lototasi i le Eseesega).