Fuafuaga Fa'amiliteli a Napoleon Bonaparte
O Napoleon Bonaparte o se tasi o tagata sili ona lauiloa i le talafaasolopito o ona po nei. E le gata ina lauiloa o ia i lona naunautaiga e fausia se malo ae faapea foi i lona tomai e suia ai le auala na tau ai taua i Europa. O ana togafiti ma metotia faatino na avea ai le Vaegaau Farani o le amataga o le seneturi lona 19 ma se 'autau e sili ona aoga, vave, ma fetuutuunai. O le manuia o Napoleone e le na o se taunuuga o le laki po o le tele o numera, ae o se tuufaatasiga o le faatulagaga, fuafuaga, suʻesuʻega, taitaiga, ma le mafai ona faitau le laufanua ma le mafaufau o le fili. O lenei tusiga e suʻesuʻeina ai togafiti faamiliteli a Napoleone i se auala e sili atu ona faatulagaina, mai mataupu faavae lautele e oo atu i lo latou faaaogaina i taua.
1. Saosaoa ma le Fa'agaoioiga: "Gaoioi Vave atu nai lo le Fili"
O se tasi o uiga iloga o togafiti a Napoleone o lona faamamafa lea i le saoasaoa. Na ia iloa i le taua, o le itu e mafai ona vave taulai atu i vaega taua o le a i ai se tulaga lelei tele. Sa faalagolago Napoleone i le vave o gaioiga a 'autau i luga o le laueleele faatasi ai ma se savaliga e matua pulea lelei. E masani ona ia faamalosia ana 'autau e faia ni savaliga uumi i se taimi puupuu, a'o faatumauina pea le faatulagaina ma le agaga.
O lenei manatu na mafai ai e Napoleone ona osofaʻia ona fili aʻo leʻi maua se taimi e faʻamalosia ai a latou 'autau pe saunia se puipuiga malosi. O le saoasaoa na ofoina atu ai foʻi se tulaga lelei faʻataʻatitia: e mafai ona ia filifilia poʻo afea ma o fea e faia ai taua, ma faʻamalosia ai ona fili e tali atu nai lo le fuafua saoloto.
2. Faiga a le Vaegaʻau: Fetuutuunaʻi i se Fua Tele
Na fa'aleleia atili e Napoleone le fa'aaogaina o le "corps" (corps d'armée), o se vaega tele e aofia ai fitafita savavali, fitafita ti'eti'e solofanua, fana, ma le lagolago fa'apitoa i lalo o le ta'ita'iga e tasi. E mafai e vaega ta'itasi ona tau na'o i latou lava mo ni vaitaimi, ae mafai fo'i ona vave fa'apotopoto pe a mana'omia se taua tele.
O le lelei o lenei faiga o lona fetuutuunai. E mafai e Napoleone ona faasalalau lana 'autau i se eria lautele e saili ai mea'ai, fa'amautu auala, pe fa'ato'ilalo le fili, ona fa'afuase'i lea ona tu'ufa'atasia i latou mo se osofa'iga mautinoa. E ese lenei mea mai le mamanu tuai, lea e feoa'i ai 'autau i ni vaega tetele, gesegese, ma faigata ona fa'atautaia.
3. Taula’i le Malosi i Vaega Vaivai (Mataupu Faavae o le Taula’i)
Sa faʻatinoina e Napoleone le mataupu faavae o le "faʻapotopotoina o le malosi." E leʻi osofaʻia e ia i taimi uma le laina atoa o le fili, ae na te sailia le vaega e sili ona vaivai pe sili ona taua e osofaʻia. O le taimi lava e solia ai lena vaega, e mafai ona sosolo atu aafiaga i le vaega atoa o le fili, ma mafua ai le popole, se solomuli le mautonu, poʻo le faʻaumatia atoa.
O lenei auala e masani ona tuufaatasia ma le metotia o le "taofia" o le fili i le tasi itu i se numera faatapulaaina o 'autau, a'o faapotopoto le 'autau autu e osofa'i i se isi mea. I lenei auala, na fausia ai e Napoleone le pule i le lotoifale e ui lava e le'i sili atu i taimi uma lana 'autau atoa.
4. “Tulaga Tutotonu”: Faatoilaloina o Fili i le Taimi
I ni nai taua, na feagai ai Napoleone ma ni aufaatasiga a ni atunuu eseese i le taimi e tasi. O se tasi o togafiti lauiloa na ia faaaogaina o le "tulaga tutotonu." Afai o loo i ai le fili i ni vaega se lua eseese, e taumafai Napoleone e tuu o ia lava i le va o i la’ua, ona osofaia lea o le tasi itu i le malosi tele a’o le’i fesoasoani le isi itu. O le taimi lava e teena ai le fili muamua, ona liliu lea e faasaga i le isi vaega.
O lenei togafiti sa manaʻomia ai le suʻesuʻeina ma le faʻaeteete, taimi saʻo, ma le vave gaoioi. Afai e tuai Napoleone, e ono maileia o ia i luma o ʻautau e lua i le taimi e tasi. Peitaʻi, afai e manuia, e mafai ona ia "faʻaitiitia" malie le malosi o le ʻau faʻatasi.
5. Faaaogāina o Fana: Osofaʻiga e Faʻaleagaina ai le Faʻatulagaga
O le fana i le vaitaimi o Napoleone na avea ma meafaigaluega taua tele. O Napoleone lava ia o se ofisa o fana, ma o lona malamalama i lenei auupega sa loloto. Sa ia faaaogaina fana e le gata mo fana mamao, ae o se meafaigaluega foi e osofaʻia ai laina o le fili a o lei mafai e fitafita savavali ona osofaʻi.
O se tasi o faiga masani e masani ona fesootaʻi ma le faiga a Napoleone o le faʻapotopotoina lea o fana i totonu o se "pa malosi" e faʻaoso ai fana malolosi i se vaega o le fili. O le taimi lava e faʻalavelaveina ai le faʻatulagaga a le fili, ona faʻatonuina lea o isi 'autau e osofaʻi. I se isi faaupuga, o fana sa faʻaaogaina e fai ma auala e iloa ai le ala, ae le o se fesoasoani.
6. 'Autau Tietie Solofanua: Tuliloaina, Fa'aumatia, ma Fa'aumatia
Sa i ai se matafaioi taua tele a le 'au ti'eti'e solofanua i le ta'ita'iga a Napoleone, aemaise lava i le su'esu'eina, tuliloaina, ma le fa'aaogaina o manumalo. Ina ua amata ona solomuli le fili, sa fa'atulaga loa le 'au ti'eti'e solofanua e tuliloa ma taofia le fili mai le toe fa'apotopotoina. O le auala lea na liua ai e Napoleone se manumalo fa'ata'atitia i se manumalo fa'ata'atitia: e le na'o le manumalo i luga o le eleele, ae ia mautinoa fo'i e le mafai e le fili ona fa'aauau le tete'e.
Sa faʻaaogaina foʻi ʻautau tiʻetiʻe solofanua e osofaʻi ai itu, motusia laina o fesootaʻiga, pe faʻalavelave i fana a le fili. Peitaʻi, sa malamalama Napoleon i tulaga lamatia: o le osofaʻiga a le ʻautau tiʻetiʻe solofanua e aunoa ma le lagolago a fitafita savavali ma fana e mafai ona faʻaumatia i fana faifai pea.
7. Fa'asesē ma Fa'amatalaga: Fa'asesēina o le Fili, Puleaina o le Fanua
Sa matuā tāua tele iā Napoleone faʻamatalaga. Sa ia faʻalagolago i sikauti, lipoti faʻalotoifale, ma se fesoʻotaʻiga vave e ala i avefeʻau. Faatasi ai ma faʻamatalaga sili atu, e mafai ona ia faitauina faʻamoemoega o lona fili ma faia ni faʻaiuga vave. O nei faʻaiuga vave na avea ma faʻailoga o lana faiga faʻatonu.
E le gata i lea, sa masani ona faʻaaogaina e Napoleone le pepelo: faʻatupuina le manatu o le fili o loʻo vaivai o ia i se tasi vaega, pe tuʻuina atu le lagona o loʻo solomuli, aʻo sauniuni moni e taulaʻi atu mo le osofaʻiga autu. O lenei ituaiga pepelo sa aoga tele ona o le lauiloa o Napoleone i le faʻapopoleina o fili ma le faʻaeteete tele.
8. Faaaogaina o le Fanua ma le Mafaufau o le Taua
Sa lauiloa Napoleone i lona tomai e filifili ai malae taua e sili ona lelei. Sa ia malamalama i le taua o mauga, vaitafe, auala vaapiapi, ma nofoaga e taofia ai le gaioiga a le fili. I nisi tulaga, sa ia faatagaina ma le loto i ai le fili e osofaia se tulaga e foliga mai e vaivai, ona ia oso lea i le mailei i se osofaiga faasaga mai le itu po o le tua.
E le gata i le malae taua, sa faʻaaogaina foʻi e Napoleone le mafaufau. Sa masani ona ia faʻatupuina le mautinoa i ana 'autau e ala i lauga ma faʻailoga o le manumalo. Sa ia manatu o le agaga o le 'autau e taua e pei o le aofaʻi ma auupega. Sa ia manaʻo ia talitonu fitafita latou te "mautinoa lava latou te manumalo," ma mafai ai ona latou onosaia le mamafa tele.
9. Vaivaiga ma Tapulaʻa o Fuafuaga a Napoleone
E ui i lona atamai, ae e leʻi manuia i taimi uma togafiti a Napoleone. Na faʻaalia ona vaivaiga autū ina ua feagai ma mamao, tau leaga, ma luʻitau tetele i mea tau femalagaiga—e pei o le osofaʻiga a Rusia i le 1812. Na faigata le saoasaoa ma le gaoioi ina ua le lava meaʻai a ʻautau, feoti solofanua, ma faʻalavelave laina sapalai.
E le gata i lea, sa aʻoaʻoina ma fetuutuunaʻi fili o Napoleone. O nisi o taʻitaʻiʻau o le ʻau faipulega na amata ona ʻalofia taua tetele na manaʻo i ai Napoleone, ma filifili ai mo se fuafuaga e faʻavaivaia ai le malosi o Falani e ala i se taua umi. O lenei aafiaga na faʻaalia ai e oʻo lava i togafiti sili ona aoga e faʻalagolago i le tulaga, punaoa, ma le mafai e le fili ona fetuutuunaʻi.
I'uga
O togafiti faamiliteli a Napoleon Bonaparte na faatulaga ai ni tulaga fou mo taua: o le gaoioi, fetuutuunai i le faiga o le vaegaau, faapotopotoina o malosiaga i vaega taua taua, faaaogaina malosi o fana, ma le faaaogaina o le manumalo e ala i le au tiʻetiʻe solofanua. Na ia tuufaatasia le saoasaoa faaletino ma le mafaufau vave—faia o faaiuga a o lei sauni le fili. Peitai, i le iuga, o togafiti a Napoleone sa i ai ona tapulaa, aemaise lava pe a feagai ma le paʻu o le faatulagaga ma se fili e mafai ona fetuutuunai. Ae ui i lea, o lona talatuu faamiliteli o loo avea pea ma mataupu o suesuega i aoga faamiliteli i aso nei, e faaalia ai le taua o le gaoioi, faamatalaga, ma le felagolagomai i le fuafuaina o le iuga o le taua.
Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou faʻaopoopoina ni faʻataʻitaʻiga o le faʻaogaina o nei togafiti i taua faʻapitoa e pei o Austerlitz, Jena-Auerstedt, poʻo Wagram e faʻaʻoaʻoina atili ai le tusiga i faʻataʻitaʻiga faʻasolopito.