Tau o Togafitiga o le Pulpitis
O le Pulpitis o se mumū o le aano o nifo, o le aano vaivai i totonu o le nifo o loʻo i ai neula ma alatoto. O lenei tulaga e masani ona mafua ai le tiga o le tata, le tata umi, ma e oʻo lava i le tiga e leʻi mafua mai ai. Afai e le togafitia le pulpitis, e mafai ona sosolo le faʻamaʻi i aano o nifo o loʻo siomia ai, ma avea ai ma se abscess, ma oʻo atu ai i ni faʻalavelave matuia. O le mea lea, e toʻatele tagata e fia iloa e le gata i le auala e togafitia ai, ae faʻapea foʻi le tau o le togafitiga o le pulpitis ma mea e aʻafia ai.
Malamalama i ituaiga o pulpitis ma o latou aafiaga i tau
I se tulaga lautele, e vaevaeina le pulpitis i ni ituaiga se lua: o le reversible pulpitis ma le irreversible pulpitis. E masani ona tupu le reversible pulpitis i le amataga, mo se faʻataʻitaʻiga ona o caries (cavities) e leʻi loloto tele. Atonu e tupu le tiga pe a 'ai meaʻai suamalie, malulu, poʻo meaʻai vevela, ae masani ona mou atu pe a aveese le mea e faʻaosofia ai. Talu ai ona e leʻi aʻafia tumau le neula i le faʻaleagaina, o le togafitiga e manaʻomia e faigofie ma taugofie.
I se faatusatusaga, e tupu le pulpitis e le toe fa'afo'isia pe a matua fa'aleagaina le pulp ma e le mafai ona fa'amalolo. E masani ona fa'afuase'i ona tupu le tiga, e tumau, ma e mafai ona fa'alavelaveina ai le moe. I le taimi nei, e masani ona mana'omia e togafitiga ni faiga e sili atu ona faigata, e pei o le togafitiga o le a'a o le nifo, lea e sili atu ona taugata. O le mea lea, o le saoasaoa o lau siaki nifo e matua a'afia ai le tau atoa.
Totogifuapauina o su'esu'ega muamua ma feutagaiga
O le laasaga muamua i le togafitiga o le pulpitis o le siakiina lea o nifo. E masani lava, o le a faia e le fomaʻi nifo se faamaumauga o talafaasolopito (faatalanoaga e uiga i faitioga), se suesuega faafomaʻi, ma se suega o le ola o le pulp. E le gata i lea, e masani ona manaʻomia ni X-ray o nifo e iloilo ai le loloto o le pu, le tulaga o le aʻa, ma le iai o se siama i tafatafa o le pito o le aʻa.
E eseese tau i lenei tulaga e fuafua i le nofoaga tausi soifua maloloina. E masani ona ofoina atu e falema'i lautele ni totogifuapauina taugofie mo feutagaiga nai lo falema'i fa'apitoa po'o falema'i tumaoti. Afai e mana'omia se X-ray, o le a fa'ateleina le tau e fuafua i le ituaiga o su'esu'ega, pe o se periapical (local) X-ray, o se panoramic X-ray, po'o se CBCT (Central Dentist's Composite Composite) i nisi tulaga. E ui atonu e foliga mai o se tupe fa'aopoopo lenei, ae o se su'esu'ega talafeagai e mafai ona fesoasoani e fuafua ai le togafitiga sili ona aoga e 'alofia ai le toe faia o togafitiga.
Tau o togafitiga o le pulpitis e mafai ona toe fa'afo'isia
I le pulpitis e mafai ona toe fa'afo'isia, o le sini autū o togafitiga o le ave'esea lea o le mafua'aga o le itaitagofie o le aano o manu'a ma puipuia le aano o manu'a ina ia mafai ona fa'amalolo. O togafitiga masani e aofia ai:
1. Fa'atumu nifo (toe fa'aleleia)
Afai e mafai ona fa'asaoina le pu e aunoa ma le tatalaina o le aano o nifo, o le a fa'amamā e le foma'i nifo le pu ona toe fa'atumu lea o le nifo. E matua'i eseese lava le tau e fa'atatau i le mea e fa'atumu ai (e pei o le glass ionomer, composite, po'o isi mea) ma le tele ma le nofoaga o le pu.
2. Togafitiga o le ufiufi o le pulp
I nisi tulaga, afai e matua latalata lava le pala i le aano o nifo ae leai se faʻamaʻi pipisi ogaoga, e ono faia e le fomaʻi se ufiufi aano o nifo poʻo se togafitiga puipuia. O le faʻamoemoega o lenei mea o le faatumauina lea o le malosi o le neula o le nifo ma puipuia ai le taotoga o le aʻa o le nifo.
I se tulaga lautele, o le tau o le reversible pulpitis e masani ona maualalo ifo nai lo le irreversible pulpitis, ona o le faiga faigofie ma e masani ona itiiti asiasiga. Peita'i, e mafai ona fa'ateleina tau pe afai e matua tele le pu pe mana'omia ni fa'atumuga se tele, e pei o le fa'aputuina po'o le toe fausiaina o le fausaga o nifo a'o le'i faia le fa'atumuga mulimuli.
Tau o le togafitia o le pulpitis e le toe mafai ona toe fa'afo'isia: togafitiga o le a'a o le a'a
Afai e lē toe faaleleia le pulpitis, o le togafitiga e masani ona fautuaina o le root canal therapy (ROT). O lenei faiga e faʻamoemoe e faʻamamā le aano o le pulp ua fula pe ua aʻafia, faʻamamā le aʻa o le aʻa, ona faʻamaufaʻailoga lea i se mea faʻapitoa e puipuia ai le toe tupu mai o le faʻamaʻi.
O le tau o togafitiga o le aʻa o le aʻa e aʻafia i ni nai mea autu:
– Numera o alavai a'a
E masani ona itiiti ni alavai o nifo pito i luma, ma e vave ai ma taugofie ai togafitiga. O nifo molar, aemaise lava nifo molar i tua, e tele atu alavai ma e sili atu ona lavelave o latou foliga, ma mafua ai ona taugata tele.
– Tulaga faigata o le mataupu
O a'a o le tino e vaapiapi, pi'o ma'ai, muamua togafitia, pe ua tele naua siama o le a fa'ateleina ai le faigata ma le tau.
– Foma'i nifo lautele vs. foma'i fa'apitoa i le puipuiga o nifo
O foma'i endodontist e iai a latou a'oa'oga fa'apitoa ma meafaigaluega e sili atu ona alualu i luma e pei o microscopes endodontic, o lea e mafai ai ona maualuga atu tau, ae e mafai ona ofoina atu ai se avanoa sili atu e manuia ai i mataupu faigata.
– Numera o asiasiga
O nisi mataupu e mafai ona foia i le asiasiga e tasi, ae o le tele e manaʻomia asiasiga e lua i le fa, aemaise lava pe afai o loʻo iai se faʻamaʻi pipisi poʻo se fulū.
Ona o nei mea, e matuā eseese lava tau o le PSA i le va o aai, falema'i, ma le tulaga o nifo o le tagata ma'i ta'ito'atasi. O le fa'alagolago i "tau masani" e masani ona sese; e sili le talosagaina o se fa'atatauga pe a uma se X-ray.
Tau o le toe fa'aleleia pe a uma le taotoga o le a'a: pale po'o le fa'atumu tele
O le tasi mea e masani ona galo i gasegase, o le togafitiga o le aʻa o le nifo e lē maeʻa seʻiloga ua toe malosi le nifo. A maeʻa se togafitiga o le aʻa o le nifo, e masani ona vaivai nifo ona ua aveeseina le aano o loo i lalo ma ua tele foʻi vaega o le nifo ua leiloa ona o le pala. Ina ia puipuia le gau o nifo, e masani ona fautuaina e fomaʻi:
– Fa'atumu tetele (onlays/inlays po'o ni toe fa'aleleia tetele o mea tu'ufa'atasi)
– Pou ma le autu
– Pale nifo (pale/ofuvae)
O le tau o se toe fa'aleleia pe a uma le SAH e mafai ona avea ma se vaega taua, aemaise lava pe afai e te mana'omia se pale. O mea e fai ai le pale (e pei o le PFM, zirconia, po'o le u'amea atoa) ma tekinolosi gaosiga (masani po'o le CAD/CAM) e a'afia ai fo'i le tau. Peita'i, o se toe fa'aleleia lelei e taua tele aua a aunoa ma se puipuiga talafeagai, o se nifo e iai le SAH e ono lamatia i le malepe ma iu ai ina mana'omia le aveeseina—lea e fa'aopoopoina ai le tau.
Isi auala pe a le mafai ona fa'asaoina le nifo: aveeseina ma le suiina o le nifo
I nisi tulaga o le pulpitis e matuā ogaoga, e pei o le faaleagaina o le fausaga o nifo, pipisi o le pipisi, po o se nifo ua gau, e ono fautuaina e lau fomaʻi le aveeseina. O le tau o le aveeseina o nifo e mafai ona maualalo ifo nai lo le tau o le pale nifo po o le faapipiiina o nifo, ae e tatau ona e mafaufau i le tau umi o le suia o le nifo ua leiloa ina ia mautinoa ai le lelei o le lamuina ma le matagofie o le tino.
O filifiliga mo le suia o nifo e aofia ai:
– Nifo pepelo e mafai ona aveeseina
– Alalaupapa nifo
– Nifo fa'apipi'i
E eseese tau o filifiliga taʻitasi. O mea e sui ai nifo e masani lava ona sili ona taugata, ae e mafai ona avea ma fofo faigofie ma umi. O nifo e lata ane e manaʻomia ai le oloina o nifo e lata ane ma e matua taugata foʻi le fausiaina. O nifo pepelo e mafai ona aveese e masani lava ona sili ona taugofie, ae e manaʻomia ai fetuunaiga ma tausiga masani.
O mea e eseese ai le tau o togafitiga o le pulpitis
O mea nei e iloa ai pe taugata le togafitiga o le pulpitis pe leai:
1. Ogaoga ma le umi o faitioga
O le umi e tu'u ai, o le tele fo'i lena o le lavelave o le togafitiga.
2. Nofoaga o nifo
E masani ona taugata atu nifo nifo tua ona e faigata ona totolo a'a ma fa'asolo i tua.
3. Nofoaga ma tekinolosi faafoma'i
O falema'i e iai meafaigaluega e fa'amama ai siama, x-ray numera, microscopes, po'o polokalama CAD/CAM e masani ona maualuga atu le tau.
4. Manaʻomia ni vailaʻau ma ni faiga faʻaopoopo
Afai e fulafula, se mageso, pe manaʻomia ona aveese le vai mai le tino, e mafai ona siʻitia le tau. O vailaʻau faʻamaʻi ma vailaʻau faʻamaʻi tiga e le o ni mea taua ae e taua tele.
5. Inisiua po'o le BPJS
I nisi tulaga, o nisi o togafitiga nifo e ono aofia ai se vaega, e fuafua i tuutuuga o le falema'i ma le ituaiga o auaunaga. Peita'i, o le aofia ai mo a'a o nifo po'o pale nifo e masani ona i ai ni tapula'a patino.
Fautuaga e sefe ai tau e aunoa ma le fa'aleagaina o le lelei
O le sefeina o tau o togafitiga o le pulpitis e lē faapea o le filifilia lea o le togafitiga e sili ona taugofie, ae o le puipuia lea o le tulaga mai le faateteleina ma le filifilia o le togafitiga sa'o mai le amataga. O nisi nei o fautuaga e mafai ona fesoasoani:
– Siaki loa pe a amata ona tiga ou nifo mo se taimi umi, aua le faatali se'ia oo ina le mafai ona tatalia le tiga.
– Talosaga mo se fuafuaga tusitusia o togafitiga e aofia ai laasaga ma fuafuaga o tau, e aofia ai tau o le toe faaleleia pe a uma le taotoga o le a'a o le laau.
– Fesili e uiga i isi meafaitino ma filifiliga mo le toe faaleleia faatasi ai ma o latou lelei ma mea le lelei.
– Tausia lelei le tumama o le gutu e ala i le fufuluina faalua i le aso, fa'aaoga le floss, ma faia ni siaki masani i masina ta'i ono—e taugofie lava le puipuiga nai lo le togafitiga.
Fa'ato'a
O le tau o togafitiga o le pulpitis e faʻalagolago tele lava i le ituaiga o le pulpitis, le tele o le pala o nifo, ma faiga e manaʻomia—e amata mai i se faʻatumu faigofie i le faʻapipiʻiina o le aʻa ma le pale. O le mea e sili ona taua o le siakiina i se taimi vave e mafai ai. O le pulpitis e togafitia vave e masani ona manaʻomia ai ni faiga e le faigata tele ma e itiiti foʻi tau, ae o le tuai e masani ona faigata ma taugata ai togafitiga. Afai e te lagona le tiga faifai pea o nifo pe faʻafuaseʻi, faʻafesoʻotaʻi loa se fomaʻi nifo mo se suʻesuʻega saʻo ma se fuafuaga taugofie e fetaui ma ou tulaga faʻapitoa o nifo.
Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou fesoasoani e fatuina se faʻamatalaga o lenei tusiga e aofia ai tau faʻatatau i Initonesia (mo se faʻataʻitaʻiga, e faʻatatau i le ituaiga o togafitiga ma le ituaiga o nifo), faʻatasi ai ma le faʻaaliga e mafai ona fesuisuiaʻi nei tau e fuafua i le aʻai ma le falemaʻi.