O le matafaioi a le antropology i le malamalama i mataupu tau soifua maloloina o le mafaufau

O le Matafaioi a le Anthropology i le Malamalama i Mataupu Tau le Soifua Maloloina o le Mafaufau

O le Anthropology, o se lala o le saienisi lautele, e taua tele lona sao i le suʻesuʻeina o mea faʻaleaganuu, faʻaagafesootai, ma mea tau ola o tagata. O se tasi o vaega o loʻo faʻateleina le gauai atu i ai o le soifua maloloina o le mafaufau. O mataupu tau soifua maloloina o le mafaufau e taua tele i le soifua manuia o le tagata ma e aʻafia ai vaega eseese o le olaga, e aofia ai ma tagata taʻitoʻatasi ma tagata lautele. Peitaʻi, o le soifua maloloina o le mafaufau e le o se manatu e tutusa; e aʻafia i mea eseese, e aofia ai mea tau agafesootai, faʻaleaganuu, tamaoaiga, ma faʻapolokiki. O iinei e taua tele ai le sao o le anthropology. I le avea ai o se matāʻupu e taulaʻi i le malamalama i tagata i o latou itu uma, e ofoina atu e le anthropology ni meafaigaluega ma ni vaaiga tulaga ese mo le malamalama i mataupu tau soifua maloloina o le mafaufau. O lenei tusiga o le a talanoaina ai le sao o le anthropology i le malamalama i le soifua maloloina o le mafaufau e ala i auala eseese talafeagai, metotia, ma aʻoaʻoga.

Malamalama i le Tulaga Fa'aleaganuu

O se tasi o sao taua a le suʻesuʻega faʻaleaganuu i le malamalama i mataupu tau soifua maloloina o le mafaufau e ala lea i le auʻiliʻiliga faʻaleaganuu. E matua aʻafia lava e le aganuʻu le auala e iloa ai e tagata le soifua maloloina o le mafaufau, malamalama i faʻailoga, ma saili togafitiga. Mo se faʻataʻitaʻiga, o manatu o le "lotovaivai" poʻo le "popole" atonu e leai ni tutusa tutusa i nisi gagana poʻo aganuʻu. I nisi aganuʻu, o faʻailoga o le soifua maloloina o le mafaufau e masani ona faʻaalia o ni faʻailoga faaletino, e pei o le tiga o le ulu poʻo le tiga o le tino.

E suʻesuʻeina e tagata suʻesuʻe aganuʻu pe faʻapefea ona aʻafia e tu ma aga masani, tulaga faatauaina, ma faiga le auala e oʻo ai ma tali atu ai tagata i tulaga o le soifua maloloina o le mafaufau. O se faʻataʻitaʻiga moni o suʻesuʻega na faia e Arthur Kleinman, o se tagata suʻesuʻe i aganuʻu ma se fomaʻi mafaufau, lea e faʻaalia ai le auala e eseese ai le faʻaalia ma le malamalama i le atuatuvale i Saina pe a faʻatusatusa i atunuu i Sisifo. I Saina, e masani ona faʻamatalaina e tagata le atuatuvale i faaupuga faʻaletino e pei o le vaivai poʻo le tiga o le tino, lea e ese mai le taulaʻiga masani o le mafaufau poʻo lagona i Sisifo.

Auala Fa'apitoa

O le Anthropology e ofoina atu se auala atoatoa e malamalama ai i le soifua maloloina o le mafaufau, e aofia ai vaega eseese o le soifuaga o le tagata—mai mea tau le tino ma le mafaufau i agafesootai ma aganuu. O lenei auala e mafai ai ona malamalama atili i mea e aafia ai le soifua maloloina o le mafaufau. Mo se faataitaiga, o femalagaaiga, mativa, sauaga, ma le le mautu faaupufai e mafai ona aafia ai le soifua maloloina o le mafaufau o se tagata, ma o nei mea uma e fesoʻotaʻi vavalalata ma le tulaga lautele ma aganuu.

O se auala atoatoa e fesoasoani foʻi e malamalama ai i fegalegaleaiga i le va o mea eseese. Mo se faʻataʻitaʻiga, o se nuʻu o loʻo aʻafia i le faʻailoga tagata faʻale-lanu poʻo le faʻale-aganuʻu e ono aʻafia i le maualuga o le atuatuvale, lea e fesoasoani i le faʻateleina o faʻafitauli o le soifua maloloina o le mafaufau. O tagata suʻesuʻe faʻafomaʻi e pei o Paul Farmer ua latou faʻamamafaina le auala e mafai ai e faiga le tonu faʻaagafesootai ma faʻalapotopotoga ona faʻateteleina ai faʻafitauli o le soifua maloloina o le mafaufau, aemaise lava i atunuʻu tau atiaʻe.

Metotia Fa'ale-Etnografika

O metotia fa'ale-etnografika, e aofia ai le mata'ituina o tagata auai ma fa'atalanoaga loloto, e mafai ai e tagata su'esu'e aganu'u ona maua ni malamalamaaga loloto i aafiaga o tagata ta'ito'atasi ma nu'u e iai fa'afitauli o le soifua maloloina o le mafaufau. O lenei metotia e mafai ai e tagata su'esu'e ona atiina ae se malamalamaga loloto ma fa'ale-atunu'u i le auala e malamalama ai ma fa'atalanoaina ai le soifua maloloina o le mafaufau i tulaga fa'ale-aganu'u eseese.

O se faʻataʻitaʻiga o le faʻaaogaina o lenei metotia o suʻesuʻega na faia i nuʻu i tua i Initia, lea e masani ona le amanaʻiaina ma faʻailogaina ai le soifua maloloina o le mafaufau. E ala i matauga loloto ma faʻatalanoaga, na mafai ai e le au suʻesuʻe ona malamalama i le auala e taua ai le sao o talitonuga faʻalelotu ma faʻaleagaga i le auala e sailia ma maua ai e tagata taʻitoʻatasi le tausiga o le soifua maloloina o le mafaufau . O lenei suʻesuʻega e le gata ina fesoasoani e malamalama i manatu faʻalotoifale o le soifua maloloina o le mafaufau ae fesoasoani foʻi e mamanuina ni faiga faʻatino e sili atu ona fetaui ma le aganuʻu faʻalotoifale.

Fa'alavelave Fa'avae i Aganu'u

I le malamalama i le auala e faatosina ai e le aganuu ia manatu ma aafiaga o le soifua maloloina o le mafaufau, e mafai e tagata suʻesuʻe i aganuu ona fesoasoani i le mamanuina o ni auala e sili atu ona aoga ma gafataulimaina. E tele polokalame tau soifua maloloina o le mafaufau e le ausia a latou sini ona latou te le mafaufauina le tulaga faaleaganuu o loo faatinoina ai. E mafai e tagata suʻesuʻe i aganuu ona fesoasoani e iloilo manaʻoga ma faʻamoemoega o le alalafaga ma mamanuina polokalame e sili atu ona ogatasi ma tulaga faatauaina ma tu ma aga masani a le lotoifale.

Mo se faʻataʻitaʻiga, o polokalame faʻalesoifua maloloina o le mafaufau mo tagata malaga mai ma tagata sulufaʻi atonu e manaʻomia ona faʻatulagaina ina ia amanaʻia ai mafatiaga na latou oʻo i ai i o latou atunuʻu ma le taimi o la latou malaga femalagaaʻi. E mafai e tagata suʻesuʻe i anthropology ona galulue faʻatasi ma fomaʻi o mafaufau ma isi tagata tomai faapitoa i le soifua maloloina e atiae se auala sili atu ona atoatoa e talafeagai ma manaʻoga patino o nei vaega.

Faitioga o le Biocentrism ma le Medicalism

E masani fo'i ona faitioina e tagata su'esu'e i uiga o tagata ia auala fa'afoma'i ma auala fa'apitoa e fa'atatau i le natura o le tagata, lea e soona fa'amamafaina ai le natura ma le fa'aletino o fa'ama'i o le mafaufau. E ui e taua le natura o tagata, ae o nei auala e masani ona le amana'ia ai mea tau agafesootai ma aganu'u e tutusa le taua i le malamalama i le soifua maloloina o le mafaufau. O tagata su'esu'e i uiga o tagata e pei o Nancy Scheper-Hughes ua latou faitioina le mea ua ta'ua o le "pathologization" o aafiaga o le tagata, lea e masani ona le amana'iaina ai le talaaga fa'aagafesootai ma aganu'u o fa'afitauli tau soifua maloloina o le mafaufau.

O se auala e sili atu ona paleni e mafaufau i mea tau i le tino, mafaufau, ma agafesootai ma aganuu o le a maua ai se malamalamaga sili atu ona atoatoa. O le a mafai ai ona sili atu ona aofia ai le tausiga e fetaui ma manaoga o le tagata ma le tulaga lautele.

Su'esu'ega Agava'a e fai ma Lagolago i Faiga Fa'avae

O suʻesuʻega faʻaletagata e tele i faʻamaumauga agavaa o se punaoa taua tele foi mo le faʻatulagaina o faiga faʻavae sili atu ona lelei mo le soifua maloloina o le mafaufau. E mafai ona faʻaaogaina nei faʻamaumauga e le au faia faiga faʻavae e malamalama ai i manaʻoga faʻapitoa o le nuʻu ma mamanuina ni polokalame e sili atu ona fetaui lelei. Mo se faʻataʻitaʻiga, o suʻesuʻega agavaa i luga o le faʻailogaina ma le faʻailoga tagata faʻasaga i tagata e iai faʻafitauli o le soifua maloloina o le mafaufau e mafai ona fesoasoani e faʻatulagaina ni faiga faʻavae e sili atu ona aofia ai ma lagolagoina.

O suʻesuʻega e faia e fomaʻi suʻesuʻe i tagata o le mafaufau i atunuʻu tau atiaʻe e masani ona faʻaalia ai ituaiga eseese o faiga le tonu ma le le tutusa i le mauaina o auaunaga tau soifua maloloina o le mafaufau. O nei faʻaiʻuga e mafai ona faʻaaogaina e faʻamamafa ai vaega e manaʻomia ai le tele o le gauai atu mai tagata faia tulafono ma foaʻi faavaomalo, ina ia mafai ona sili atu le aoga ma le gafataulimaina o fesoasoani.

I'uga

E tāua tele le sao o le suʻesuʻega o tagata i le anthropology i le malamalama i mataupu tau soifua maloloina o le mafaufau. Faatasi ai ma lana auala atoatoa, metotia loloto o suʻesuʻega faʻale-aganuʻu, ma le lagona loloto i tulaga faʻaagafesootai ma faʻaleaganuu, e mafai e lenei matāʻupu ona ofoina atu ni malamalamaaga sili atu ona lavelave ma aofia ai i le soifua maloloina o le mafaufau. E ala i se malamalamaga loloto i le auala e aʻafia ai e aganuu, tamaoaiga, faiga faʻapolokiki, ma isi mea faʻaagafesootai le soifua maloloina o le mafaufau, e mafai e tagata suʻesuʻe i tagata ona fesoasoani i le mamanuina o ni faʻalavelave ma ni polokalame e sili atu ona lelei ma gafataulimaina. I lenei vaitaimi o le faʻalauteleina o le lavelave o le lalolagi, o se auala atoatoa ma lagona faʻaleaganuu e faʻateleina le manaʻomia e foʻia ai luʻitau o loʻo faʻatupulaʻia pea o le soifua maloloina o le mafaufau. O le suʻesuʻega o tagata i le anthropology, faʻatasi ai ma meafaigaluega ma manatu uma e ofoina atu, o loʻo i ai i se tulaga tulaga ese e fesoasoani tele i le malamalama ma le togafitia o mataupu tau soifua maloloina o le mafaufau.

Taofi faamatalaga