O le Qing Dynasty ma le Vaitaimi o le Toe Fuataʻiga i Saina
Pendahuluan
I le talafaasolopito atoa o Saina, o le Qing Dynasty o se tasi o vaitaimi sili ona tāua ma mataʻina. O lenei malo e le gata ina faailogaina le tele o mea na ausia ae na feagai foi ma se faasologa o luitau ma suiga na faaalia ai le maufetuunaʻi o Saina i le avea ai ma se malo e fetuutuunai ma fesuisuiaʻi.
O le Qing Dynasty o le malo mulimuli lea na pulea Saina , mai le 1644 i le 1912. Na amataina e Manchus mai le itu i matu sasaʻe o Saina, na manuia le faalauteleina ma le faatumauina o le malo mo le toeitiiti atoa le 300 tausaga. O le tala o le Qing Dynasty o se tala e uiga i le fefiloi o aganuu, mea fou, faalavelave, ma le toe fuataiga.
Amataga o le Qing Dynasty
Na amataina le Qing Dynasty e tagata Manchu, o ē na afua mai Manchuria (o se vaega o le itu i Matu Sasaʻe o Saina i le taimi nei). Na latou faatoilaloina ma le manuia le Ming Dynasty lea na vaivai. I le 1644, na ulufale atu ai fitafita Manchu i lalo o le Emeperoa o Shunzhi i Beijing ma amataina ai le Qing Dynasty.
E leʻi sologa lelei le faagasologa o le faatoʻilaloina o le malo, faatasi ai ma le tetee mai toega o le Ming Dynasty ma fouvalega mai ituaiga eseese. Peitaʻi, e ala i le tuufaatasia o togafiti faamiliteli , faiga faapolotiki atamai, ma le fetuunaiga faaleaganuu, na manuia ai le Qing Dynasty i le toe tuufaatasia o Saina i lalo o le malo e tasi.
Tuufaatasiga ma le Alualu i Luma i le Vave
O le Emeperoa o Kangxi ma le Emeperoa o Qianlong o ni pule sili ona lauiloa o le vaitaimi o Qing i le talafaasolopito o Saina. I lalo o la la’ua pulega, na tuputupu a’e ai Saina ma avea ma atunuu manuia ma malosi. Na manuia le tamaoaiga, faatasi ai ma le faateleina o le gaosiga o faatoaga ma fefaatauaiga, e aofia ai sootaga tau fefaatauaiga malolosi ma atunuu Europa.
O le Emeperoa o Kangxi (1654–1722), o lē na pule mo le 61 tausaga, ua manatu o se tasi o emeperoa sili i le talafaasolopito o Saina. Sa ia faatumauina ma le manuia le mautu ma faalauteleina le malo. Sa ia lagolagoina foi le atinaeina o le faasaienisi ma aganuu e ala i le faatumauina o sootaga filemu ma tagata atamamai ma valaaulia faifeautalai Jesuit Europa i lona maota.
O le Emeperoa o Qianlong (1711–1799), o le atalii o Kangxi, na faaauauina le mamalu o le Qing Dynasty. I le taimi o le nofoaiga a Qianlong, na ausia ai e Saina le tumutumuga o lona manuia, faatasi ai ma lona malosiaga na faalauteleina atu i Tibet, Xinjiang, ma Mongolia. E pei o lona tamamatua, o Qianlong o se lagolago o faatufugaga ma aganuu, ma faamalosia ai le talatuu o aganuu masani a Saina.
Luʻitau ma Faʻalavelave
E ui i lona malosi i le amataga, ae na amata ona oo i ai ni faafitauli matuia i le Qing Dynasty i le seneturi lona 19. O se tasi o mafuaaga autu o lenei pa'ū o le faʻateleina o faiga piʻopiʻo i totonu o le pulega, lea na faʻavaivaia ai le lelei o le malo. E le gata i lea, o le vave o le tuputupu aʻe o le faitau aofaʻi na sili atu nai lo le gafatia o fanua faʻatoʻaga e saunia ai meaʻai e lava, ma mafua ai ona tele ni faʻafitauli faʻaagafesootai.
O le faʻafitauli sili ona ogaoga o le faʻateleina o le mamafa mai malo mai fafo. O Taua o le Opium (1839–1842 ma le 1856–1860) faʻasaga ia Peretania ma isi malo i Sisifo na faʻamalosia ai Saina e tatala ona uafu mo fefaʻatauaʻiga mai fafo ma tuʻuina atu teritori e pei o Hong Kong. O le faiaina i nei taua na faʻaalia ai le vaivai o le militeri Qing ma faʻatupuina ai le le fiafia o tagata lautele.
O lenei le fiafia na mafua ai ni fouvalega se tele, o le fouvalega sili ona lauiloa o le Taiping Rebellion (1850–1864), lea na toetoe lava a faatoilaloina ai le Qing Dynasty. O lenei fouvalega, na taitaia e Hong Xiuquan, o lē na fai mai o ia o le uso o Iesu, na iu ai i le taua faalemalo sili ona mata’utia i le talafaasolopito, ma le maliliu ai o le faitau miliona o tagata.
Tolu Ata o Toefuataiga : Kang Youwei, Liang Qichao, ma Sun Yat-sen
Ona, i le faaiuga o le seneturi lona 19 ma le amataga o le seneturi lona 20, na tulaʻi mai ai se valaau malosi mo le toe fuataʻiga e laveai ai Saina mai le paʻū atoa. Faʻafetai i tulaga i totonu ma le mamafa mai fafo, na amata ai e tagata toe fuataʻi e pei o Kang Youwei, Liang Qichao, ma Sun Yat-sen ona faia se sao taua i le tafe o suiga.
O Kang Youwei ma lona soo o Liang Qichao o i la’ua ia na uuna’ia autū le Toe Fuata’iga o Aso e Selau i le 1898, o se gaioiga toe fuata’i lea na taumafai e fa’aonaponei le a’oa’oga, militeri, ma le faiga fa’aletamaoaiga a Saina. Ae paga lea, o nei taumafaiga na taofia e tagata fa’asao i totonu o le maota, na ta’ita’ia e le Emeperoa o Cixi, o ē na fefefe e leiloa lo latou pule. E ui ina pu’upu’u, o nei toe fuata’iga na fa’ailogaina ai le amataga o suiga tetele i le sosaiete Saina.
O Sun Yat-sen, e masani ona ta’ua o le Tama o le Atunuu Saina, na ia faia se gaioiga e faatoilalo ai le Malo o Qing ma faatuina le Malo o Saina. Ona o le musuia e manatu o le atunuu, faatemokalasi, ma le soifua manuia o tagata, na iu ai ina manuia Sun ma ona soo i le faatoilaloina o le Malo o Qing i le 1911 i le Xinhai Revolution. I le tausaga na sosoo ai, na avea ai Sun Yat-sen ma Peresitene Fa’avaitaimi o le Malo fou faatoa faavaeina o Saina.
Aafiaga ma le Tofi o le Qing Dynasty
O le pa'ū o le Qing Dynasty na fa'ai'uina ai le silia ma le lua afe tausaga o le pulega fa'ale-emepaea i Saina, ma saunia ai le ala mo se vaitau fou o le pulega fa'a-republica. O toe fuata'iga ma suiga i le taimi mulimuli o le Qing Dynasty sa i ai ni aafiaga tumau, ma musuia ai se gaioiga fa'aonaponei i Saina lea na fa'aauau i le seneturi lona 20 ma le 21.
O le autasi faaleatunuu na faafaileleina e le Qing Dynasty, faatasi ai ma luitau na feagai ma le fetaiai ma malo mai fafo, na faafaileleina ai se lagona malosi faaleatunuu lea e tumau pea ona manino i faiga faapolotiki faaonaponei a Saina. E ui i le tele o suiga tetele, o tulaga faatauaina ma le tofi faaleaganuu o le vaitaimi o Qing o loo tumau pea ona mauaa i le faasinomaga faaleatunuu a Saina.
I'uga
O le Qing Dynasty o se vaitaimi faigata e aofia ai le manuia, feeseeseaiga i totonu, faatosinaga mai fafo, ma ni suiga tetele. Mai lona amataga malosi seia oo i lona pa'ū tele, o le Qing Dynasty e ofoina atu le tele o lesona i le onosa'i, fetuutuunai, ma le mafai ona suia i luma o faigata. O le talatuu o lenei vaitaimi o loo faaauau pea ona atagia i le tula'i mai o Saina ma le suiga i se tasi o atunuu sili ona malolosi ma faatosina i le lalolagi i aso nei.