O le eseesega i le va o neula lagona ma neula gaioiga

Eseesega i le va o Neura Fa'alogo ma Neura Fa'agaoioi

O le faiga o neula o le tagata o se fesoʻotaʻiga lavelave e faia se matafaioi taua i le puleaina ma le faʻamaopoopoina o gaioiga uma a le tino. O le mea moni, e vaevaeina le faiga o neula i ni vaega autu se lua: o le faiga tutotonu o neula (CNS) ma le faiga o neula pito i tua (PNS). O neula lagona ma neula afi o ni vaega taua o le PNS, e tofu ma galuega eseese i le fesiitaiga o faailoilo. O lenei tusiga o le a talanoaina auiliili ai eseesega i le va o neula lagona ma neula afi, e aofia ai lo latou faʻamatalaga, galuega, auala, ma le matafaioi i nisi o faʻamaʻi.

Malamalama i Neura Fa'alogona ma Neura Fa'agaoioi

Neura Fa'alogona
O neula lagona, e ta'ua fo'i o neula afferent, o ni alava neula e feavea'i fa'amatalaga mai ni mea e maua ai lagona o lo'o i vaega eseese o le tino i faiga tutotonu o neula, o lona uiga o le faiʻai ma le uaea o le tuasivi. O nei mea e maua ai lagona e mafai ona maua i le paʻu, maso, ma isi totoga o le tino, ma latou te tali atu i mea e faʻaosofia mai fafo poʻo totonu e pei o le paʻi, vevela, malamalama, ma tiga.

Neura o le Mota
I se faatusatusaga, o neu afi, poʻo neu efferent, o neu ia e feaveaʻi ai faʻaosofiaga mai le tino. faiga tutotonu o neula i maso ma glands e faia ai se tali. O nei neula e nafa ma gaioiga a le tino e ala i le loto i ai ma le le loto i ai.

Eseesega i le Galuega

Galuega a Neura Fa'alogona
O le galuega autū a neula lagona o le tuʻuina atu lea o faʻamatalaga lagona mai mea e tali atu i le tino i le faiʻai ma le uaea o le tuasivi. O lenei faiga e taʻua o le tuʻuina atu o lagona. Ona fa'agasoloina lea e le fai'ai o nei fa'amatalaga lagona. e maua ai ni lagona talafeagai. Mo se faʻataʻitaʻiga, pe a tatou paʻi atu i se mea vevela, e auina atu e neula lagona ni faʻailoilo o le tiga i le faiʻai, lea e faʻatonuina ai i tatou e aveese o tatou lima mai le mea vevela.

Galuega a le Neura o le Mota
O le galuega a neula afi o le tu'uina atu lea o fa'ailoilo e faia e le fai'ai. ma le uaea o le tuasivi i maso e amata ai gaioiga. E lua ituaiga autū o neula afi: neula afi somatic ma neula afi autonomic. O neula afi somatic e pulea ai gaioiga a maso skeletal, e pei o le savali po'o le tusitusi. I le taimi nei, o neula afi autonomic e fa'atonutonu ai galuega fa'atino a le tino e pei o le tata o le fatu, manava, ma le ga'o.

Ala o Galuega

Ala o Neura Fa'alogona
E amata le malaga a neula lagona mai ni mea e maua ai lagona e iloa ai ituaiga eseese o mea e fa'aosofia ai lagona. Ona liua lea o nei mea e fa'aosofia ai lagona i ni fa'aosofiaga eletise e tu'uina atu i le fai'ai e ala i niu lagona. E masani ona ui atu nei auala i le tele o nofoaga po'o ni fa'asologa i totonu o le ua'i tuasivi a'o le'i o'o atu i le fai'ai.

Ala o Neura Fa'a'a'a
E taufetuli ala o neura afi mai le fai'ai i maso e ala i le ua'i tuasivi. E masani ona amata fa'ailoilo afi i le vaega o le fai'ai o le fai'ai, ona alu ifo lea i le ala o le pyramidal, e ala i le medulla oblongata, ma iu ai ina o'o atu i neura afi i le ua'i tuasivi e feso'ota'i ma maso.

Ituaiga ma Ituaiga

Neura Fa'alogona
E mafai ona vaevaeina neula lagona i ni ituaiga se tele e faʻatatau i le ituaiga o faʻaosofiaga latou te iloa:
– Nociceptor: e iloa ai le tiga.
– O le mea e talia ai le vevela: tali atu i le vevela.
– Mechanoreceptor: e iloa ai le mamafa fa'amekanika po'o le fa'api'opi'oina.
– Photoreceptor: e maua i le retina ma tali atu i le malamalama.

Neura o le Mota
E mafai ona vaevaeina neula afi i ni vaega autū se lua:
– Somatic Motor: Pulea maso o le tino e nafa ma gaioiga fa'atino a le tino.
– Autonomic Motor: Fa'atonutonuina galuega fa'atino a le tino e pei o le galuega a totoga i totonu. O le autonomic motor lava ia e vaevaeina i ni vaega se lua. faiga o neula agaalofa ma e fa'alagona le tiga.

Fa'atinoina ma le Saosaoa

E mafai ona fesuisuia'i le saoasaoa o le fa'aliliuina o lagona ma fa'aosofiaga o neula. I se tulaga lautele, o lagona o neula A-β (o le β o se ituaiga o le sensory mechanoreceptor) e mafai ona malaga i ni saoasaoa maualuluga atu nai lo isi ituaiga, pe tusa ma le 35-75 mita i le sekone. I le taimi nei, o lagona o le neula i totonu o alava tetele o le neula e mafai ona fa'aliliuina atu fa'ailoilo i le saoasaoa e o'o atu i le 120 mita i le sekone.

Aafiaga i Pathology

O eseesega o galuega i le va o neula lagona ma neula gaoioi e atagia mai foi i faamai eseese e aafia ai le faiga o neula. Mo se faataitaiga, i tulaga e pei o le neuropathy o le maʻisuka, e masani ona aafia muamua neula lagona, ma mafua ai le tiga ma le leai o se lagona. I se isi itu, i faamai o neula gaoioi e pei o le amyotrophic lateral sclerosis (ALS), e aafia muamua neula gaoioi, ma mafua ai le vaivai o maso ma le atrophy.

Fa'ata'ita'iga Fa'afoma'i

Fa'ama'i o Neura Fa'alogona
O se tasi o faʻataʻitaʻiga o le sensory neuropathy o le Guillain-Barré syndrome, lea e mafua ai se tali atu o le tino e faasaga i neula lagona ma neula gaioi. O faʻailoga muamua e masani ona aofia ai le gatete ma le vaivai e amata i vae ma sosolo atu i le tino.

Fa'ama'i o le Neura o le Mota
O se faʻataʻitaʻiga o se faʻamaʻi e aʻafia ai neura o gaioiga o le faʻamaʻi o Parkinson, lea e mafua mai i le leiloa o neura dopaminergic i le substantia nigra o le ogatotonu o le faiʻai, e aʻafia ai le puleaina o gaioiga faʻatasi ai ma faʻailoga e pei o le gatete, maʻaʻa o maso, ma le faigata ona gaoioi.

Fegalegaleaiga i le va o Neura Fa'alogo ma Neura Fa'agaoioi

E tāua le manatua e lē galulue fa'atasi neula lagona ma neula fa'agaoioi. E masani ona latou fegalegaleai e ala i auala fa'afofoga. Mo se fa'ata'ita'iga, o le fa'afofoga o le tulivae o le taunuuga lea o le fegalegaleaiga o neula lagona e tali atu i se pa'i i le uaua o le tulivae ona auina atu lea o fa'ailo i le ua'i tuasivi, lea e toe auina atu ai fa'ailo e ala i neula fa'agaoioi e fa'atupu ai le gaioiga.

I'uga

I le olaga i aso faisoo, e galulue fa'atasi neula lagona ma neula gaioi e mafai ai ona tatou fegalegaleai lelei ma lo tatou siosiomaga. O neula lagona e tu'uina atu fa'amatalaga mai fafo ma totonu o le tino i le faiga tutotonu o neula, ae o neula gaioi e fa'atinoina fa'atonuga mai le faiga tutotonu o neula i maso ma totoga. E ui ina eseese a latou galuega, ae o le felagolagoma'i i le va o nei mea e lua e taua tele i le mafai ai e le tino o le tagata ona galue lelei ma tali atu. O le malamalama i nei eseesega e taua e le gata mo le saienisi ae fa'apea fo'i mo fa'aoga fa'aklinikal i le su'esu'eina ma le togafitia o fa'ama'i neula.

Taofi faamatalaga