Teoria fa'afafine i su'esu'ega fa'a-antropolo

Teolosi Fa'atama'ita'i i Su'esu'ega Fa'a-Antropolosi

O le aʻoaʻoga faʻafeminisi i suʻesuʻega faʻale-tagata o se tioata taua mo le malamalama i le auala e fausia ai, tausia, ma finauina ai sootaga faʻale-itupa i aganuʻu eseese. O le anthropology, o se saienisi e suʻesuʻeina tagata soifua ma a latou aganuʻu, ua matuā faʻatosinaina talu mai le amataga e manatu o tagata suʻesuʻe—lea mo nisi vaitaimi na pulea e manatu faʻale-tane ma tulaga faʻapeteriaka. O le tulaʻi mai o le faʻafeminisi na ofoina atu ai meafaigaluega faʻitio ma auʻiliʻili e toe iloilo ai manatu "masani" o fafine ma aliʻi, faʻaalia ai le le paleni o le pule, ma faʻalautele le taulaʻiga o suʻesuʻega i aafiaga o le olaga o fafine ma vaega faʻale-itupa ua faʻatauvaʻaina.

Talaaga: Iloiloga o le Anthropology Fa'a-Klasifika

I le amataga o le anthropology, o le tele o suʻesuʻega faʻale-etnography na faʻaalia ai isi sosaiete e ala i ni vaega faʻaituʻau. O gaoioiga a aliʻi—e pei o taua, faiga faʻapolokiki, ma sauniga faitele—sa masani ona manatu e sili atu le "taua" ma sili atu ona tatau ona matauina. I le taimi nei, o le vaega faʻaleaiga, lea e masani ona vaʻaia ai galuega a fafine (tautua o le fale, tausiga o tamaiti, sauniuniga o meaʻai, ma galuega fanautama) e naʻo se talaaga, ae le o le fausaga autu e lagolagoina ai le sosaiete. O loʻo fesiligia e le faʻatamaʻitaʻiga lenei faʻatamala: afai o le olaga faʻaagafesootai e faʻatulagaina e le vaevaeina o galuega ma sootaga faʻalemalo, aisea e manatu ai o galuega faʻaleaiga ma le toe gaosia faʻaagafesootai e le taua?

O iloiloga fa'atama'ita'i e fa'amamafaina ai fo'i le auala e masani ona see atu ai manatu lautele e pei o le "o fafine e agamalu fa'alenatura" po'o le "o ali'i e pulea fa'alenatura" i tala o su'esu'ega. I le tele o tulaga, e fa'aaogaina le "natura" e fa'amaonia ai le le tutusa. O lo'o lu'itauina e le anthropology fa'atama'ita'i nei manatu e ala i le fa'aalia o le eseesega lautele o aganu'u: o nisi sosaiete e tu'u ai fafine i tulaga pule i le tamaoaiga, ta'ita'iga fa'alelotu, po'o le faia o fa'ai'uga, e ui lava e eseese auala latou te faia ai.

Galu o Mafaufauga: Mai Suʻesuʻega a Fafine i Suʻesuʻega o Itupa

I se tulaga lautele, o le fa'atama'ita'i i le anthropology ua alualu i luma mai le taula'i atu i le su'esu'eina o fafine i se su'esu'ega e sili atu ona fesoota'i i itupa. I le amataga, e to'atele tagata atamamai sa taumafai e "toe fa'afo'i" fafine i le ethnography—o le fa'amaumauina lea o aafiaga, galuega, ma le malamalama o fafine sa le'i amana'ia muamua. Fesili e pei o le: e fa'apefea ona sao fafine i le tamaoaiga o aiga? E fa'apefea ona latou fausia ni feso'ota'iga fa'aagafesootai? O a uiga o le fa'aipoipoga, ma'itaga, ma le tausiga o fanau i totonu o se aganu'u?

FAITAU FOI  Anthropology fa'apitoa ma le su'esu'ega o nu'u i luga ole initaneti

I le aluga o taimi, ua faʻalauteleina le taulaʻiga o suʻesuʻega. E le gata ina malamalama i le itupa o se faasinomaga o se fafine, ae o se faiga faʻaagafesootai e faʻatonutonuina ai matafaioi, tu ma aga masani, amioga mama, ma le avanoa i punaoa mo tagata uma. O le auala faʻafeusuaiga e suʻesuʻeina ai foʻi le auala e fausia ai le uiga faʻatama ma le auala e fesoʻotaʻi ai le itupa ma le vasega, ituaiga tagata, lotu, tausaga, ma tulaga faʻapolokiki. I lenei auala, o le anthropology faʻafeminisi e le naʻo le "faʻaopoopoina o fafine" i suʻesuʻega ae toe iloilo ai le mamanu atoa o le aʻoaʻoga ma le metotia i le anthropology.

Manatu Autū: Pulega Faatama, Pule, ma le Fausiaina Lautele

O se tasi o sao taua o le aʻoaʻoga faʻafeminisi o le malamalama lea i le faʻatama o se faiga o sootaga faʻapulea e tuʻu ai aliʻi (poʻo ni tulaga faʻatauaina faʻatama) i le totonugalemu o le pule. Peitaʻi, o le anthropology faʻafeminisi e le o taimi uma e faʻamatalaina ai le faʻatama i se auala tutusa. I nisi sosaiete, e mafai ona vaʻaia le pulea i tulafono o tofi, umiaina o fanua, poʻo le avanoa i aʻoaʻoga. I isi, o le pulea e faʻaalia e ala i tu ma aga masani o le talafeagai, faʻatapulaʻaina o le feoaʻi, poʻo le faʻatonutonuina o le tino ma feusuaiga. O le mea lea, o le anthropology e faʻamamafa ai e tatau ona malamalama i le faʻatama i se tulaga faʻatatau: o ona foliga e mafai ona eseese tele, e faʻagaoioia i se auala faʻalilolilo ma faʻaaliali.

E fa'amamafa fo'i e le fa'atama'ita'i fafine o le itupa o se fausaga fa'aagafesootai. O lona uiga o le avea ma se "fafine" po'o se "tane" e le gata ina fuafuaina e le natura, ae fa'atulagaina e ala i faiga fa'aleaganuu: gagana, sauniga, a'oa'oga, vaevaega o galuega, ma le fa'atusalia e ala i ala o faasalalauga. O le anthropology e fa'amalosia ai lenei finauga e ala i le fa'aalia o le eseesega o faiga fa'atino fa'afeusuaiga i totonu o sosaiete—e aofia ai le i ai o fa'asinomaga fa'afeusuaiga e le o ni fa'alua i nisi aganu'u. I lenei auala, o le a'oa'oga fa'afeusuaiga e tatala ai le avanoa e va'ai ai i le itupa o se mea e mafai ona feutana'i, ae le o se taunuuga tumau.

Tino, Fanautama, ma Faiga Faaupufai o le Olaga i Aso Taitasi

I suʻesuʻega faʻaletagata, e lē gata o se mea faitino faʻaletino le tino, ae o se malae foʻi o uiga ma le mana. E fesoasoani le aʻoaʻoga faʻafeminisi e iloilo pe faʻapefea ona avea tino o fafine ma nofoaga e pulea ai le va fealoaʻi: tulafono o laʻei, manaʻoga mo le mama, tulaga faʻatulagaina o le matagofie, ma tulafono faʻatonutonu o le fanautama. E suʻesuʻeina e le faʻaletagata faʻafeminisi pe faʻapefea ona malamalama faʻaleaganuu i faiga e pei o le maʻi masina, maitaga, fanautama, ma le faʻasusu, ma pe faʻapefea ona aʻafia e nei malamalamaga tulaga faʻaagafesootai o fafine.

FAITAU FOI  Metotia agavaa ma fa'atusatusaga i su'esu'ega fa'ale-tagata

I le tele o nofoaga, o faaiuga tau fanautama e fesoʻotaʻi vavalalata ma le tamaoaiga, lotu, ma faiga faavae a le setete. O polokalame fuafuaina o aiga, le avanoa i auala e taofia ai le fanautama, poʻo le faʻasalaina o le faapaʻu pepe, mo se faʻataʻitaʻiga, e le gata o mataupu tau soifua maloloina, ae faʻapea foʻi ma mataupu tau aia tatau, amioga mama, ma le pule. O iinei e faʻaalia ai e le aganuʻu faʻafeminisi e faʻapea o "faiga faʻapolokiki" e le gata ina tupu i le palemene poʻo nofoaga aloaia, ae faʻapea foʻi i aafiaga i aso uma: i falemaʻi, aiga, nofoaga faigaluega, ma e oʻo lava i talanoaga faaleaiga.

Galuega a Tamaitai ma le Tamaoaiga: Mai le Lotoifale i le Lalolagi Atoa

O le fa'atama'ita'i i le anthropology e fa'alauteleina ai fo'i le auala tatou te malamalama ai i le galuega. O galuega fa'afale ma galuega tausi e fa'avae i le tamaoaiga, ae e masani ona le ta'ua o ni galuega "galue" aua e le o taimi uma e totogi ai. O le anthropology fa'atama'ita'i e faitioina le vaeluaga tele i le va o le lautele (gaosiga, maketi) ma le fa'afale (toe gaosia fa'aagafesootai). O le mea moni, e feso'ota'i le lua: e le mafai ona "maua" le galuega e aunoa ma le tausiga, mea'ai, ma le tausiga o le aiga.

I le vaitaimi o le lalolagi atoa, o suʻesuʻega faʻafeminisi e taulaʻi foʻi i le femalagaaʻi o fafine faigaluega—mo se faʻataʻitaʻiga, tagata faigaluega i totonu o aiga, tausimaʻi, poʻo tagata faigaluega i fale gaosi oloa—ma lona aʻafiaga i aiga ma nuʻu na afua mai ai. O mataupu e pei o le "filifili tausiga i le lalolagi atoa" e faʻaalia ai le auala e mafai ai e le tausiga ona sopoʻia tuaoi: e tausia e se fafine le tamaititi a lana pule i se aai tele poʻo fafo, ae o lana lava tamaititi e tausia e aiga i lona nuʻu. E fesoasoani le suʻesuʻega faʻaletagata e faʻamatalaina ai lagona, tamaoaiga, ma amioga e aofia ai i lenei faiga.

Metotia Fa'afafine: Mafaufau Loloto ma Amioga Fa'atino mo Suesuega

I le vaega o metotia, e fa'amamafa e le fa'afeminisi le mafaufau loloto: e mana'omia e le au su'esu'e ona nofouta i o latou tulaga fa'aagafesootai—itupa, vasega, a'oa'oga, ma sootaga fa'ale-pulega ma i latou o lo'o auai. O fesili e pei o le "o ai e tautala?" ma le "o ai o lo'o fai ma sui?" e taua tele. O le anthropology fa'afeminisi e fa'amalosia ai su'esu'ega e sili atu ona auai, ma'ale'ale, ma fa'ale-amio, e aofia ai mataupu ma'ale'ale e pei o sauaga fa'avae i itupa, fa'asauā, po'o aafiaga o mafatiaga.

FAITAU FOI  O le faatosinaga o le faʻaonaponei i tulaga faatauaina faaleaganuu ma agaifanua

E taua fo'i e auala fa'atama'ita'i le fa'atinoina o le "aveina o tala" mai nu'u e aunoa ma se aoga e maua mai ai. O le mea lea, e to'atele tagata su'esu'e fa'atama'ita'i e taumafai mo le galulue fa'atasi: fausia ni avanoa mo talanoaga, fa'amuamua mana'oga o tagata auai, ma mafaufau i le a'afiaga o taunu'uga o su'esu'ega i faiga fa'avae a le malo po'o fa'alapotopotoga lautele.

Fefa'asoaa'iga: E Le Tu To'atasi Lava le Itupa

O se tasi o atina'e autū i le a'oa'oga fa'afeminisi i aso nei o le intersectionality, o le manatu e fa'apea o aafiaga o le le fa'amasinotonu e fa'atulagaina e le feiloa'iga o le tele o fa'asinomaga ma fausaga fa'aagafesootai—itupa, lanu/aganu'u, vasega, lotu, fa'aletonu, fa'asinomaga fa'afeusuaiga, ma isi mea fa'apena. I le anthropology, e matua'i aoga le intersectionality i le 'alofia o fa'amatalaga lautele e uiga i "aafiaga o fafine" e peisea'ī e tutusa. O fafine o le vasega ogatotonu i le taulaga e feagai ma lu'itau eseese nai lo fafine o le vasega faigaluega, fafine o le atunu'u, po'o fafine femalagaa'i.

E fesoasoani fo'i le fefa'asoaa'i o manatu i le auala e mafai ai e nisi o faiga fa'avae po'o tu ma aga masani ona i ai ni a'afiaga le tutusa. Mo se fa'ata'ita'iga, o tulafono tau amio e uiga i le "tauleleia" e ono fa'asauāina ai fafine i se tulaga lautele, ae o latou a'afiaga e mafai ona sili atu ona ogaoga mo i latou ua fa'aesea i tulaga tau tamaoaiga po'o aganu'u.

Fa'ato'a

O le aʻoaʻoga faʻatamaʻitaʻi i suʻesuʻega faʻa-antropologia e ofoina atu ai se auala e sili atu ona atoatoa, faitio, ma le le tutusa o le vaʻai i tagata soifua. E suia ai le mafaufau mai tala tetele ma faʻatamā i aafiaga masani, e masani ona faʻatauvaʻaina, aʻo faʻaalia ai foʻi le auala e faʻagaoioia ai le pule e ala i le tino, galuega, aiga, ma faʻalapotopotoga. O loʻo aʻoaʻoina e le aʻoaʻoga faʻa-antropologia faʻatamaʻitaʻi e faʻapea o le itupa e le na o se vaega faʻaletino poʻo se vaevaega faigofie o matafaioi, ae o se faiga faʻaagafesootai e feutagaʻi pea i totonu o tala faasolopito, tamaoaiga, ma aganuʻu.

Faatasi ai ma lenei auala, e le gata ina avea le anthropology ma se saienisi e "faamatalaina" ai le aganuu, ae o se meafaigaluega auiliili foi mo le malamalama i le le faamasinotonu ma le tatalaina o le avanoa mo le suiga lautele. I le lotolotoi o suiga i le lalolagi—femalagaaiga, tekinolosi, faalavelave tau tamaoaiga, ma le faagasologa o faiga faapolokiki faasinomaga—o loo tumau pea le taua o le aʻoaʻoga faafeminisi mo le malamalama i le auala e fausia ai e tagata le olaga, uiga, ma sootaga i le pule i ni auala eseese, e le tutusa atoatoa.

Taofi faamatalaga