Sao o Tamaitai i le Matāgaluega o le Anthropology
Pendahuluan
O le antropology o le suʻesuʻega faasaienisi lea o tagata soifua, o latou aganuʻu, ma sosaiete. O lenei matāʻupu e manaʻomia ai se malamalamaga loloto i amioga a tagata, gagana, tū ma aga, ma auala o le soifuaga. I lona talafaasolopito umi, o le antropology sa masani ona manatu o se matāʻupu e pulea e alii. Peitaʻi, e le o atoatoa le moni o lenei manatu. Ua faia e fafine ni sao taua i le alualu i luma o le antropology, e ui lava e masani ona le amanaʻiaina pe le amanaiaina a latou sao.
O le Matafaioi Muamua a Tamaitai i le Anthropology
I le seneturi lona 19 ma le amataga o le seneturi lona 20, na amata ai ona ulufale atu tamaitai i le lalolagi o aʻoaʻoga, e aofia ai le suʻesuʻega o tagata ma tagata. O se tasi o nei tamaitai paionia o Alice Cunningham Fletcher, o se tagata suʻesuʻe i tagata Amerika e lauiloa i lana galuega ma nuʻu o tagata Amerika Moni. E ui ina feagai ma le tele o faʻafitauli tau feusuaiga, ae na mafai e Fletcher ona lolomiina ni suʻesuʻega loloto ma faʻatuatuaina i le aganuʻu a tagata Amerika Moni, aemaise lava Omaha ma Winnebago.
I le taimi lava e tasi, i Europa, na aumaia ai e Hélène Metzger, o se tusitala talafaasolopito faasaienisi Farani, ni vaaiga fou i le suesuega o le ethnography ma le anthropology faasolopito. O nei tamaitai na saunia le ala mo augatupulaga na sosoo ai, ma faaalia ai o latou vaaiga ma auala e taua e pei o alii.
Tagata Fa'ailoa o Tama'ita'i Lauiloa i le Anthropology
I le aluga o taimi, sa faateleina le toatele o tamaitai na aafia i le suʻesuʻega o tagata ma tagata o le lalolagi ma tuua ai o latou faailoga. O nisi o tagata e manatua pea i aso nei e aofia ai Margaret Mead, Ruth Benedict, ma Zora Neale Hurston.
Margaret Mead
O Margaret Mead o se tasi o tagata suʻesuʻe i aganuʻu ma tagata e sili ona lauiloa ma faʻaaloalogia o le seneturi lona 20. O ana suʻesuʻega i Samoa ma Papua Niu Kini na maua ai ni malamalamaga taua i le aganuʻu ma fausaga faʻaagafesootai o tagata iina. O lana tusi mataʻina, "Coming of Age in Samoa," o loʻo tuʻuina mai ai se vaʻaiga loloto i le auala e aʻafia ai e le faʻalapotopotoga faʻaagafesootai ma fausaga faʻafeusuaiga le atinaʻeina o tagata taʻitoʻatasi. O le galuega a Mead e le gata ina taua i le aʻoaʻoga ae sa i ai foʻi se aafiaga lautele i le malamalama o tagata lautele i aganuʻu ma matafaioi faʻafeusuaiga.
Ruta Penetito
O Ruth Benedict, o se uo ma se paaga a Mead, sa ia faia foi ni sao taua i le suʻesuʻega o tagata. O lana galuega lauiloa, o Patterns of Culture, na suʻesuʻeina ai le manatu o le aganuʻu o se mamanu o masaniga e faʻatulaga ai amioga a tagata ma le faʻamasinoga tau amio. Na ia faʻalauiloaina le manatu o le faʻatusatusaga faʻaleaganuu, lea e taofi ai e le mafai ona faʻamasinoina tulaga faatauaina ma faiga o se aganuʻu e ala i tulaga faatonuina o se isi aganuʻu ae e tatau ona malamalama i ai i totonu o le talaʻaga o lena aganuʻu.
Zora Neale Hurston
O Zora Neale Hurston, o se tusitala Aferika-Amerika ma se tagata suʻesuʻe i aganuʻu, sa faia ni sao taua i le malamalama i le aganuʻu Aferika-Amerika ma le motu o tagata Aferika. I ana galuega lauiloa *Mules and Men* ma le *Their Eyes Were Watching God*, na tuufaatasia ai e Hurston tusitusiga faʻale-aganuʻu ma tusitusiga, ma ofoina atu ai ni malamalamaaga loloto i olaga ma agaifanua a tagata Aferika-Amerika i Amerika i Saute. O lana galuega e faʻamamafaina ai le faʻagasologa o le pule, faʻasinomaga, ma le aganuʻu faʻatasi ai ma se vaʻaiga tulaga ese ma malamalama.
O le Faatosinaga o Tamaitai i le Faataitaiga ma le Auala o le Anthropology
E lē gata i le uiga autū o suʻesuʻega, ae e iai foʻi le sao tāua o fafine i le atinaʻeina o metotia ma faʻataʻitaʻiga i le anthropology. E masani ona latou aumaia se vaaiga e sili atu ona lautele ma atoatoa, ma uaʻi atu i vaega atonu na le amanaʻiaina muamua.
Fa'ata'ita'iga Fa'afeminisi
O se tasi o sao taua a fafine i le suʻesuʻega faʻaletagata o le atinaʻeina lea o le "faʻataʻitaʻiga faʻafeminisi." O le suʻesuʻega faʻaletagata o fafine e saili e malamalama pe faʻapefea ona aʻafia e itupa le soifuaga ma aganuʻu o tagata. E aofia ai le iloiloina ma le faʻaeteete pe faʻapefea ona faʻaituʻau suʻesuʻega na faia muamua i manatu o aliʻi ma le le amanaʻiaina o aafiaga o fafine. O tagata suʻesuʻe faʻaletagata o fafine e pei o Sherry Ortner ma Marilyn Strathern ua latou faitioina ma faʻamatalaina manatu faʻapeteriaka i suʻesuʻega faʻaletagata ma faʻalauiloa mai ni auala fou, e sili atu ona aofia ai ma tutusa.
Metotia Fa'ale-Etnografika
Ua faʻalauteleina ma faʻalolotoina foʻi e tamaʻitaʻi i le anthropology metotia faʻale-etnography. O Marilyn Strathern, mo se faʻataʻitaʻiga, e faʻaaogaina se auala faʻataʻitaʻi i lana galuega, ma mafaufau pe faʻapefea ona aʻafia e lona tulaga ma lona faasinomaga o se tagata suʻesuʻe le faʻauigaga ma le tusitusi faʻale-etnography. E fesoasoani lea e tuleia ai le anthropology agai i se vaaiga e sili atu ona iloa lelei le tagata lava ia ma faitio.
Luʻitau ma Ausiaga
E ui lava i le tele o a latou ausia, ae o loo feagai pea tamaitai i le anthropology ma le tele o luitau. O le faailoga tagata i itupa ma le faatapulaaina o le mauaina o punaoa faaleaoaoga e masani ona faalavelaveina ai a latou galuega. Peitai, o lo latou lototele ma le finafinau o loo faaauau pea ona aoga, ma faaalia ai e le mafai ona le amanaiaina le sao o tamaitai i le anthropology.
I le seneturi lona 21, e toʻatele fafine ua ausia tulaga maualuluga i totonu o faʻalapotopotoga faʻaleaʻoaʻoga ma ua lauiloa lautele i a latou galuega. O saienitisi suʻesuʻe e pei o Lila Abu-Lughod, e lauiloa i lana galuega i fafine i le lalolagi Isalama, ma Nancy Scheper-Hughes, o loʻo galue i le fomaʻi-anthropology, ua lauiloa faavaomalo ma ua i ai sona aafiaga i faiga faʻavae ma le malamalama lautele i le aganuʻu ma le sosaiete.
I'uga
I le talafaasolopito umi o le suʻesuʻega o tagata ma tagata, o sao o fafine ua i ai se aafiaga lautele ma loloto. Mai uluai paionia e oo atu i tupulaga i ona po nei, ua suia e fafine le auala tatou te malamalama ai i tagata ma a latou aganuu. Ua latou luʻitauina manatu ua i ai, faʻalauiloa ni vaaiga fou, ma faʻamalosia auala suʻesuʻe.
E tāua tele lo tatou faʻaauau pea ona iloa ma faʻaaloalogia sao o fafine i le suʻesuʻega o tagata. O lenei faʻailoga e le gata ina faʻamanatuina ai mea ua tuanaʻi ae faʻafailele ai foʻi se siosiomaga faʻaleaʻoaʻoga e aofia ai ma tutusa mo tupulaga o le lumanaʻi o fafine suʻesuʻe. I lenei auala, e mafai ai e le saienisi o suʻesuʻega o tagata ona faʻaauau pea ona tuputupu aʻe ma fetuʻunaʻi e malamalama ai i le lavelave ma le eseese o le soifuaga o tagata.