O le suʻesuʻeina o fualaau faasaina ma mea e fai ma vaisu i le anthropology

O le Suʻesuʻega o Fualaau Faasaina ma Vailaau Faʻasāina i le Anthropology

E masani ona talanoaina fualaau faasaina ma mea e fa'a'ono'ono i totonu o le fa'avae o le soifua maloloina, tulafono, po'o amioga mama. Peita'i, e ofoina mai e le su'esu'ega fa'ale-tagata se va'aiga ese: e le na'o le "o a'afiaga i le tino" po'o le "o a fa'asalaga?" ae o le auala e maua ai e se vaila'au le uiga i le soifuaga fa'aagafesootai, le auala e fa'atonutonuina ai lona fa'aaogaina e tu ma aga fa'aleaganuu, ma le auala e fausia ai e sosaiete ni vaega o "fualaau faasaina," "mea oona," "fa'asāina," po'o le "paia." E ala i se auala fa'ale-aganu'u—su'esu'ega loloto i le fanua—e su'esu'e e le su'esu'ega fa'ale-tagata aafiaga o tagata fa'aoga, faiga fa'ale-nu'u, feso'ota'iga tufatufaina atu, ma e o'o lava i faiga fa'avae a le setete o ni mea fa'aleaganuu ma fa'apolokiki.

Anthropology ma le manatu o le "mea" o se fausaga lautele

I totonu o le anthropology, o fualaau faasaina ma mea e fai ma vaisu e le na o ni mea fa'akemikolo e malamalama i ai, ae o ni mea fa'aagafesootai e fa'atulagaina o latou uiga e tusa ai ma le talaaga. O le ava malosi, mo se fa'ata'ita'iga, e fa'atagaina i le tele o atunu'u ma fa'aaogaina i sauniga fa'amanatuina, ae e feso'ota'i fo'i ma le fa'ailogaina o le avea ma se "tagata 'onā" ma sauaga i totonu o aiga. E ui o le mariuana e manatu o se vaila'au fa'aleaganu'u po'o se oloa i nisi nofoaga, ae i isi nofoaga ua tu'uina atu o se fa'amata'u tau amio ma solitulafono.

Ua faʻaalia e tagata suʻesuʻe i tagata soifua o le vaega "fualaau faʻasaina" lava ia o se oloa o maliega faʻaagafesootai ma faʻapolokiki. O nisi o vailaʻau e mafai ona suia le tulaga i le gasologa o le talafaasolopito: o le opium, sa avea muamua ma vailaʻau masani, na mulimuli ane avea ma faʻailoga o le vaisu ma fefaʻatauaʻiga faʻasolitulafono. O le mea lea, o loʻo fesili ai tagata soifua: o ai e iai le aia tatau e fuafua ai le tulaga o se vailaʻau? O fea vaega e manuia pe le manuia i le faʻailoga "faʻasolitulafono"? O nei fesili e tuʻu ai fualaau faʻasaina i totonu o le malo o sootaga faʻalemalo, ae le naʻo se mataupu taʻitoʻatasi.

Eseese fa'aoga: mai sauniga masani i fa'afiafiaga

E tele sosaiete e iai a latou tū ma aga masani o le faʻaaogaina o vailaʻau faʻalemafaufau e loloto lona aʻa i sauniga faʻalelotu. I nisi o alalafaga, o nisi vailaʻau e faʻaaogaina mo faʻamoemoega faʻaleagaga, faʻamalologa, poʻo le faʻamalosia o sootaga faʻaagafesootai. I le isi itu, i sosaiete i taulaga i aso nei, o le faʻaaogaina o vailaʻau e masani ona malamalama i ai o se faʻafiafiaga, o se sola ese mai le atuatuvale, poʻo se olaga. E taumafai le anthropology e faʻafanua nei faʻamoemoega eseese e aunoa ma se faʻamasinoga vave, aua o faʻamasinoga tau amio e masani ona faʻapogisaina le malamalama i le mafuaʻaga o loʻo faʻaauau ai pea faiga masani.

E tāua le mātauina o le "vaisu" e malamalama foʻi i ai i se auala eseese e tusa ai ma tulaga faʻaleaganuʻu. O nisi nuʻu e manatu o le inuina o le ava malosi i aso uma o se masaniga masani pe afai e le faʻalavelave i matafaioi faʻaagafesootai, ae o isi e manatu e oʻo lava i sina vaega itiiti o le ava malosi o se mea e le talafeagai. I se isi faaupuga, o le laina i le va o le "faʻaaogaina" ma le "faʻaaogā sese" e le o taimi uma e lautele; e faʻatalanoaina e tu ma aga faʻaagafesootai , lotu, vasega, ma itupa.

Su'esu'ega o le fa'aaogāina ma le poto masani fa'apitoa

O le metotia autū o le suʻesuʻega faʻa-tagata o le suʻesuʻega faʻa-etnografia: nonofo faʻatasi ma nuʻu, fausia le faʻatuatuaga, mataʻituina o faiga masani i aso uma, ma faʻalogologo i tala a tagata faʻaoga. I le suʻesuʻeina o vailaʻau faʻasaina, e fesoasoani le suʻesuʻega faʻa-etnografia e malamalama i aafiaga faʻapitoa a tagata faʻaoga: mafuaʻaga e amata ai ona faʻaaoga, pe faʻapefea ona latou pulea tulaga lamatia, fuafuaga mo le nanaina pe faʻaalia o latou faasinomaga, ma pe faʻapefea ona latou faʻamatalaina o latou tino ma tiga.

O lenei auala e masani ona maua ai ni faʻaiʻuga e le o vaʻaia i suʻesuʻega faʻamaufaʻailoga. Mo se faʻataʻitaʻiga, atonu e iai ni "tulafono" i totonu o tagata faʻaoga: ni fua faʻatatau patino, ni taimi faʻaaogaina patino, pe naʻo le faʻaaogaina i totonu o vaega faʻatuatuaina. O ia tulafono e faʻaalia ai le iai o le malamalama faʻalotoifale e uiga i le faʻaitiitia o mea leaga, e ui lava latou te nonofo i ni siosiomaga ua faʻasalaina. O loʻo faʻamamafaina foʻi e le anthropology le matafaioi o fegalegaleaiga faʻaagafesootai—uo, paʻaga, aiga—i le faʻamalosia pe taofia o mamanu o le faʻaaogaina.

Fualaau fa'asaina, fa'ailogaina, ma le fa'asinomaga lautele

E vaʻaia e le anthropology le faʻailogaina o se malosiaga faʻaagafesootai e faʻatulagaina ai amioga ma le avanoa i auaunaga. A faʻailogaina se tasi o se "tagata faʻatauvaʻa," e mafai e lena faʻailoga ona suia le auala e taulimaina ai i latou e aiga, le auala e tali atu ai pulega, ma le auala e tuʻuina atu ai e auaunaga tau soifua maloloina le tausiga. E masani ona faʻavaivaia e le faʻailogaina tagata faʻaoga mai le sailia o se fesoasoani ona o le fefe i le faʻasalaga poʻo le maasiasi. I le anthropology, o le faʻailogaina e le naʻo se "uiga le lelei," ae o se faiga faʻaagafesootai e faʻatonutonuina ai poʻo ai e manatu o se "tagatanuu lelei" ma poʻo ai e manatu o se "tagata ese."

E suʻesuʻeina foʻi e suʻesuʻega faʻaletagata pe faʻapefea ona fausia faʻasinomaga e faʻatatau i le faʻaaogaina o fualaau faʻasaina. I nisi o aganuʻu laiti, o le faʻaaogaina o fualaau faʻasaina o se faʻailoga o le lotogatasi, lototele, poʻo le fatufatuaʻi. Peitaʻi, i le taimi lava e tasi, o nei faasinomaga e faigofie ona faʻapolokikiina: o tagata faʻaoga vasega maualalo e masani ona faigofie ona faʻasalaina i se tulaga solitulafono nai lo tagata faʻaoga vasega maualuga-ogatotonu, o ē atonu e sili atu le le faalauaiteleina ma punaoa.

Tamaoaiga fa'apolokiki: fefa'ataua'iga, le setete, ma le fa'asalaina

E fesoʻotaʻi vavalalata fualaau faasaina ma fesoʻotaʻiga tau tamaoaiga ma faiga faavae a le setete. O suʻesuʻega faʻapolokiki ma faʻale-tamaoaiga e suʻesuʻeina le auala e faʻavaeina ai maketi uliuli e ala i le faʻasa, ae le o le ui lava i ai. A faʻasa se vailaʻau, e le otometi lava ona mou atu; ae, e sui atu i auala tufatufaina lilo, ma mafua ai lamatiaga o faiga sauā, faʻamalosi, ma faiga piʻopiʻo. I le tele o nofoaga, o le faʻasalaina e oʻo atu ai foʻi i le soona tumu o falepuipui ma le malepelepe o sootaga faaleaiga.

E suʻesuʻeina e tagata suʻesuʻe i tagata soifua pe faʻapefea ona mafua ai le lē tutusa i le faiga faʻavae o le "taua i fualaau faʻasaina". E masani ona sili atu le malosi o le faʻamalosia o le tulafono i nofoaga matitiva, ae o le toe faʻaleleia ma le tausiga o le soifua maloloina e sili atu ona faigofie ona maua e i latou e maua. Mai lenei vaaiga , o le faʻafitauli o fualaau faʻasaina e lē naʻo se mataupu o amioga a le tagata lava ia, ae faʻapea foʻi i le pulega, tufatufaina o punaoa, ma mea e faamuamua i faiga faʻavae.

Itupa, tino, ma le vaivai

O le faʻaaogaina o fualaau faʻasaina e fesoʻotaʻi vavalalata foʻi ma le itupa. O fafine e faʻaaogaina fualaau faʻasaina e masani ona feagai ma le tele o faʻailoga: e le gata o ni tagata faʻaaogaina, ae faʻapea foʻi o ni "fafine le agavaa" e tusa ai ma tu ma aga masani a le sosaiete . E mafai ona faigata ai mo i latou ona maua auaunaga tau soifua maloloina o le fanautama, faʻafaigofie ai ona latou aʻafia i sauaga faʻasaga i itupa, ma faʻaesea ai i latou mai le lagolago a le aiga.

O le suʻesuʻega faʻaletagata o le tino e fesoasoani e malamalama ai i le auala e fegalegaleai ai vailaʻau ma aafiaga o le olaga: tiga, manuʻa, galuega faaletino, vaivai, poʻo manaʻoga o le gaosiga. I nisi o tulaga, e faʻaaogaina vailaʻau mo le "faʻaaogaina aoga" - mo se faʻataʻitaʻiga, e faʻatumauina ai itula faigaluega uumi, taofia ai le fiaʻai, pe ala ai. O lenei manatu e luʻitauina ai le manatu faigofie o le faʻaaogaina e mo le "fiafia" poʻo le "lagona."

Fa'aitiitia o fa'alavelave ma le auala fa'aletagata

I tausaga talu ai nei, ua tele le sao o le anthropology i le malamalama i le faʻaitiitia o mea leaga: o se auala e taulaʻi i le faʻaitiitia o mea leaga e aunoa ma le manaʻomia o le taofia atoa o se mea e manaʻomia muamua mo se fesoasoani. O faʻataʻitaʻiga e aofia ai aʻoaʻoga i le faʻaaogaina saogalemu, auaunaga nila ma tui e le mama, togafitiga sui, ma le lagolago lautele faʻale-nuʻu. E talitonu le anthropology e aoga le faʻaitiitia o mea leaga pe a ogatusa ma aganuʻu faʻalotoifale ma faʻaosofia ai tagata faʻaoga o ni mataupu e malamalama, ae le na o ni mea e "faʻaleleia."

O se auala e taula’i i le tagata e fa’amamafa ai fo’i o tagata fa’aoga o ni sui o le sosaiete e iai a latou aia tatau: le aia tatau i le tausiga o le soifua maloloina, puipuiga mai faiga sauā, ma se avanoa talafeagai i le olaga. O le su’esu’ega fa’aletagata e fa’amanatu mai ia i tatou e masani ona tupu suiga o amioga e le ona o fa’asalaga, ae ona o se lagona o le saogalemu, feso’ota’iga fa’aagafesootai, ma isi auala e ola ai.

Fa'ato'a

O le suʻesuʻeina o fualaau faasaina ma mea faʻasaina i le anthropology e faʻalauteleina ai lo tatou malamalama i tua atu o vaʻaiga faafomaʻi ma tulafono. E vaʻaia e le anthropology mea faʻasaina o ni mea faʻasaina o ni mea faʻaleaganuʻu, tamaoaiga, ma faʻapolokiki e fesoʻotaʻi ma uiga, sauniga, faasinomaga, faʻailogaina, ma sootaga pule. E ala i le ethnography, e faʻaalia ai e le anthropology leo o tagata faʻaoga ma nuʻu, faʻamamafaina le lavelave o faʻamoemoega, ma faitioina faiga faʻavae e faʻalagolago naʻo le faʻasalaina.

I le iuga, e lē fa’atulaga e tagata le lamatiaga o fualaau fa’asaina i se auala masani, ae o lo’o vala’aulia i tatou e malamalama i o latou a’a fa’aagafesootai. O se malamalamaga sili atu ona atoatoa e mafai ai ona maua se tali sili atu ona agaalofa, aoga, ma tonu: fa’aitiitia le fa’aleagaina, fa’alauteleina le avanoa i auaunaga, ma atiina ae faiga fa’avae e fa’avae i mea moni o le olaga i aso uma, ae lē na’o le fefe po’o le fa’ailogaina.

Taofi faamatalaga