Sootaga a le Anthropology ma Mataupu Tau Aia Tatau a Tagata
O le Anthropology ma aia tatau a tagata o ni matāʻupu se lua o suʻesuʻega e foliga eseese i le vaʻaiga muamua, ae o le mea moni e tele ni mea e tutusa ai. O le Anthropology, o se saienisi e suʻesuʻeina vaega eseese o le soifuaga o tagata, e aofia ai itu faʻaleaganuu, faʻaletino, ma agafesootai, e taua tele lona sao i le malamalama ma le faʻalauiloaina o aia tatau a tagata. O lenei tusiga o le a suʻesuʻeina ai le sootaga i le va o mataupu tau anthropology ma aia tatau a tagata ma faʻaalia ai pe faʻapefea ona fesoasoani le anthropology i le faʻamalosia o nei aia tatau.
1. Malamalama i le Anthropology ma Aia Tatau a Tagata
Antropologi
O le Anthropology o se matā'upu fa'asaienisi e su'esu'eina ai tagata i o latou itu uma. O lenei matā'upu e aofia ai aganu'u, agafesootai, gagana, ma anthropology faaletino. E su'esu'e e tagata su'esu'e anthropology ia mamanu o amioga, fausaga fa'aagafesootai, tū ma agaifanua, gagana, ma le evolusione o le tino o le tagata. Fa'atasi ai ma lana auala atoatoa, o le anthropology e fa'amoemoe e tu'uina atu se ata atoatoa o le eseesega o tagata.
Aia tatau a tagata
O aia tatau a tagata soifua o aia tatau faavae ia e umia e tagata uma i le avea ai ma tagata soifua. O nei aia tatau e aofia ai aia tatau faalemalo, faaupufai, tamaoaiga, agafesootai, ma faaleaganuu. O le Folafolaga Lautele o Aia Tatau a Tagata Soifua, lea na taliaina e le Fono Aoao a Malo Aufaatasi i le 1948, o le faavae autu lea e puipuia ai nei aia tatau. O aia tatau a tagata soifua e aofia ai le aia tatau i le ola, saolotoga, saogalemu, saolotoga o manatu ma le faaleoina o manatu, aoga, ma isi mea.
2. Fa'aaogāina o le Anthropology i Mataupu Tau Aia Tatau a Tagata
Malamalama i le Tulaga Fa'aleaganuu
O se tasi o sao taua a le suʻesuʻega o tagata soifua i mataupu tau aia tatau a tagata o le malamalama lea i le tulaga faʻaleaganuu. E tele soliga o aia tatau a tagata soifua e mafua ona o le le malamalama i tu ma aga masani ma tulaga faatauaina faʻaleaganuu i le lotoifale. E tuʻuina atu e le au suʻesuʻe i tagata soifua ni malamalamaga loloto i le auala e galue ai se aganuʻu, mea e aofia ai se soliga i totonu o se tulaga faʻaleaganuu tuʻufaʻatasia, ma auala lelei e foʻia ai ia soliga.
Mo se faʻataʻitaʻiga, i mataupu o sauāga faʻasaga i itupa, o le malamalama i tū ma agaifanua ma talitonuga a se nuʻu e mafai ona fesoasoani i le mamanuina o polokalame faʻaleaʻoaʻoga ma fesoasoani e sili atu ona lelei. O nei polokalame o le a sili atu ona taliaina ma faʻaaogaina e le nuʻu pe afai e mamanuina ma le mafaufau i aganuʻu faʻalotoifale.
Lagolago ma Faiga Faavae
E masani ona avea tagata suʻesuʻe i anthropology ma fautua mo nuʻu vaivai poʻo nuʻu ua faʻatauvaʻaina. Latou te galulue e faʻailoa mai soliga o aia tatau a tagata ma tuʻuina atu faʻamaoniga loloto ma auʻiliʻiliga e mafai ona faʻaaogaina e fautua ai mo suiga o faiga faʻavae. Mo se faʻataʻitaʻiga, o suʻesuʻega loloto o aganuʻu e mafai ona faʻaalia ai tulaga leaga o le soifuaga i nofoaga o sulufaʻi poʻo faiga sauā faʻasolosolo faʻasaga i vaega laiti.
O faʻamaumauga e aoina e tagata suʻesuʻe i aganuʻu e masani ona faʻaaogaina e faʻalapotopotoga e le o ni malo (NGO), tagata faia tulafono, ma faʻalapotopotoga faʻavaomalo e lagolago ai le puipuia o aia tatau a tagata. Mo se faʻataʻitaʻiga, o suʻesuʻega i tulaga faigaluega a tagata faigaluega femalagaaʻi e mafai ona faʻaaogaina e lagolago ai suiga i tulafono o galuega.
Fa'amalosia o le Nu'u
E masani ona galulue fa'atasi tagata su'esu'e i anthropology ma nu'u i gaioiga fa'amalosia. I le fa'aaogaina o se auala e auai ai, e fesoasoani ai tagata su'esu'e i anthropology i nu'u e iloa o latou aia tatau ma fa'amalosia i latou e lagolagoina. O lenei fa'amalosia e mafai ona fa'aosofia ai suiga mai totonu o le nu'u lava ia, ma i'u ai i se aafiaga e sili atu ona tumau.
Mo se faʻataʻitaʻiga, o galuega faatino e faʻamalosia ai fafine i nuʻu i tua e mafai ona fesoasoani ia i latou e malamalama ai i o latou aia tatau i le soifua maloloina o le fanautama ma le auala e maua ai auaunaga sili atu ona lelei mo le soifua maloloina. O le galulue faʻatasi ma taʻitaʻi o nuʻu ma tagata iloga i le lotoifale e masani lava o le ki lea i le manuia o nei galuega faatino.
3. Luʻitau ma Faitioga
Fa'avae i le Lotolotoi ma le Fa'atatauina o Aganu'u
E masani ona feagai tagata suʻesuʻe i aganuʻu ma luʻitau tetele i mataupu o le faʻaituʻau i aganuʻu eseese ma le faʻatatauina o aganuʻu. O le faʻatatauina o aganuʻu eseese o le manatu lea e sili atu le aganuʻu a le tagata nai lo isi. I se isi itu, o le faʻatatauina o aganuʻu eseese e faʻamalosia ai le malamalama o aganuʻu taʻitasi e iai ona lava tulaga faʻatauaina e le mafai ona faʻamasinoina e tulaga faʻatonuina mai fafo.
Peita’i, pe a feagai ma soliga o aia tatau a tagata, e fa’apefea ona tatou paleni le faaaloalo i aganu’u fa’alotoifale ma le tausisia o tulaga fa’avaomalo o aia tatau a tagata? Mo se fa’ata’ita’iga, i le tulaga o le fa’aleagaina o itutino o fafine (FGM), o se faiga fa’aleaganu’u i nisi o nu’u, e tatau i tagata su’esu’e i aganu’u ona taumafai e fa’aaloalo i le aganu’u a’o lagolagoina fo’i aia tatau a fafine e ola sa’oloto mai sauaga ma faiga e lamatia ai lo latou soifua maloloina.
Faigata o Suʻesuʻega
E masani ona feagai tagata suʻesuʻe i anthropology o loʻo galulue i le fanua ma ni tulaga lamatia patino ma luʻitau tau lokisi. O suʻesuʻega i nofoaga o feteʻenaʻiga poʻo nofoaga e tele ai solitulafono e mafai ona faʻaalia ai i latou i ni lamatiaga faaletino. E le gata i lea, o le tausia o le le faaituau ma le faamaoni o suʻesuʻega i tulaga faapolokiki poʻo tulaga maaleale e mafai ona faigata.
Matafaioi Fa'alua
Ma le mea mulimuli, o matafaioi faalua a le au suʻesuʻe ma le au lagolago e masani ona tuʻu ai tagata suʻesuʻe i aganuʻu i se tulaga faigata. I le avea ai ma tagata suʻesuʻe, e tatau ona latou faʻamaoni ma le le faaituau. Peitaʻi, i le avea ai ma tagata lagolago, e manaʻomia ona latou faia se tulaga e sili atu ona taulaʻi i le lagolagoina o aia tatau a tagata.
4. Suʻesuʻega o le Mataupu: Le Auai o Tagata Suʻesuʻe i Mataupu Tau Aia Tatau a Tagata
Solia o Aia Tatau a Tagata Moni
E tele nuʻu moni o loʻo feagai ma faʻamataʻuga i o latou aia tatau i fanua, aganuʻu, ma olaga masani. O tagata suʻesuʻe i anthropology o loʻo galulue ma nei nuʻu ua latou faia se sao taua i le faʻamaumauina o faiga masani, fesoasoani e puipuia fanua o latou tuaa, ma faʻalauiloa o latou aia tatau i malo ma faʻalapotopotoga faʻavaomalo. O suʻesuʻega faʻapenei o loʻo faʻaalia ai le sao tuʻusaʻo e mafai e le anthropology ona faia i le puipuia o aia tatau a vaega vaivai.
Fa'alavelave Fa'afuase'i ma Femalagaa'iga mo Tagata Sulufa'i
O le faʻalavelave faʻalelalolagi o sulufaʻi o se vaega foʻi lea e matuā tāua tele ai le suʻesuʻega o tagata i le lalolagi. E fesoasoani tagata suʻesuʻe i tagata i le suʻesuʻega o tagata i le malamalama i aafiaga o sulufaʻi mai o latou lava manatu, ma maua ai ni malamalamaga loloto i luʻitau o loʻo latou feagai. O lenei ituaiga o suʻesuʻega, pe a tuʻufaʻatasia i totonu o faiga faʻavae, e mafai ona fesoasoani e mamanuina ni tali e sili atu ona agaalofa ma lelei i le faʻalavelave o sulufaʻi.
I'uga
I le aotelega, o le sootaga i le va o le anthropology ma aia tatau a tagata e loloto ma eseese. O le Anthropology e maua ai meafaigaluega ma vaaiga mo le malamalama i le lavelave o aganuu a tagata, lea e taua tele mo le taulimaina o soliga o aia tatau a tagata. Peitaʻi, o loʻo i ai pea luʻitau i le faʻafesoʻotaʻiina o le faʻatatauga faʻaleaganuu ma tulaga faʻavaomalo o aia tatau a tagata. Faatasi ai ma se auala faʻaeteete ma le agaalofa, e mafai e tagata suʻesuʻe anthropology ona faʻaauau pea ona saofaga i le faʻalauiloaina ma le puipuia o aia tatau a tagata i le lalolagi atoa.