Anthropology Fa'alea'oa'oga ma Faiga o le Aoaoina
O le aʻoaʻoga o se tasi o vaega sili ona tāua o le soifuaga o le tagata. E lē gata o se meafaigaluega e faʻaliliuina atu ai le poto ae o se auala foʻi e suia ai le tagata i le atinaʻeina ma le fausiaina o uiga. I lenei tulaga, o le aʻoaʻoga faʻasolopito o tagata o se matāʻupu taua tele mo nisi suʻesuʻega ina ia malamalama atili ai i le faʻagasologa o aʻoaʻoga. O le aʻoaʻoga faʻasolopito o tagata e maua ai le malamalama i le auala e aʻafia ai ma faʻaosofia ai e le faiga o aʻoaʻoga le aganuʻu, tulaga faʻatauaina, tū ma agaifanua, ma le fausaga faʻaagafesootai o se sosaiete .
Fa'amatalaga ma le Va'aiga o le Anthropology Fa'alea'oa'oga
E mafai ona fa'amatalaina le antropology fa'alea'oa'oga o se lala o antropology e taula'i i le su'esu'eina o le auala e malamalama ai, atiina ae, ma fa'asalalau ai e sosaiete a'oa'oga. E aofia ai le su'esu'eina o fausaga ma gaoioiga fa'alea'oa'oga, le sootaga i le va o a'oa'oga aloa'ia ma a'oa'oga e le aloa'ia, ma lona a'afiaga i aganu'u ma le sosaiete. E ala i se va'aiga fa'ale-antropology, e mafai ona tatou malamalama i a'oa'oga o se mea faigata fa'aagafesootai ma fa'aleaganu'u, nai lo na'o le fa'agasologa o le tu'uina atu o le poto mai le faia'oga i le tamaititi a'oga.
Talafaasolopito o le Anthropology Faaleaoaoga
Na amata ona atiina ae le anthropology fa'alea'oa'oga i le seneturi lona 20 o se vaega o le tali atu fa'alea'oa'oga i suiga tetele fa'aagafesootai ma fa'aleaganuu. O tagata e pei o Margaret Mead ma Franz Boas na faia ni sao taua i a latou su'esu'ega i le matafaioi o a'oa'oga i sosaiete moni ma le auala na a'afia ai a latou aganu'u e faiga fa'alea'oa'oga aloaia . E ala i le mata'ituina tuusa'o ma le auai, na fesoasoani ai nei tagata su'esu'e aganu'u e su'esu'e pe fa'apefea ona fa'asalalauina e vaega fa'aleaganu'u eseese o latou malamalama ma tulaga fa'atauaina mai lea tupulaga i lea tupulaga.
Faiga o le Aoaoina i le Va'aiga o le Anthropology Fa'alea'oa'oga
Mai se vaaiga fa'ale-a'oa'oga fa'a-antropologia, e le mafai ona vavae'eseina faiga fa'aa'oa'oga mai tulaga fa'ale-aganu'u ma fa'aagafesootai o lo'o latou atiina a'e ai. E masani ona atagia mai e faiga fa'aa'oa'oga tulaga fa'avae fa'ale-aganu'u, tu ma aga fa'aagafesootai , ma malosiaga fa'apolokiki-tamaoaiga. E su'esu'eina e le fa'a-antropologia fa'aa'oa'oga pe fa'apefea ona fa'amalosia pe lu'itauina e faiga fa'aa'oa'oga i a'oga aloa
Mo se faʻataʻitaʻiga, o se suʻesuʻega faʻaletagata e ono suʻesuʻeina ai le eseesega tele o aʻoaʻoga i nuʻu i tua o Initonesia mai aʻoaʻoga i taulaga tetele. I nuʻu i tua, e ono sili atu ona tuʻufaʻatasia aʻoaʻoga ma gaoioiga i aso faisoo ma galuega faʻalenuʻu, ae i totonu o taulaga, e masani ona sili atu ona aloaʻia aʻoaʻoga ma tuʻuina atu i totonu o se tulaga faigata o potuaoga. O lenei mea e faʻaalia ai eseesega e le gata i metotia faʻafaiaoga ae faʻapea foʻi i sini ma tulaga faatauaina e faʻamuamua i le faʻagasologa o aʻoaʻoga.
Fa'atosinaga Fa'aleaganuu i A'oa'oga
O se tasi o auala autū e suʻesuʻe ai e le aganuʻu faʻaleaʻoaʻoga le aʻoaʻoga o le auala e aʻafia ai e le aganuʻu. E mafai ona vaʻaia le aganuʻu i vaega eseese o le faiga o aʻoaʻoga, e pei o le mataupu aoaoina, metotia faʻafaiaoga, fegalegaleaiga a faiaʻoga ma tamaiti aʻoga, ma gaoioiga faʻaopoopo i fafo atu o le aʻoaʻoga. Mo se faʻataʻitaʻiga, i sosaiete faʻatasi, e pei o na o loʻo maua i Asia i Sasaʻe, e masani ona faʻamamafa e le aʻoaʻoga le taua o le fealofani faʻaagafesootai, usiusitaʻi i le pule, ma le galulue faʻatasi a vaega. I le taimi nei, i sosaiete e sili atu le tutoʻatasi, e pei o le Iunaite Setete, e mafai e le aʻoaʻoga ona faʻamamafa tele le saʻolotoga o le tagata lava ia, le fatufatuaʻi, ma le mafaufau loloto.
E le gata i lea, o le faatosinaga o aganuu i aoaoga e mafai foi ona vaaia i le auala e faaaloalo ma faasaoina ai e aoaoga le poto faalotoifale. I le tele o nuu moni, o faiga faaleaoaoga aloaia ma le le aloaia e masani ona tuufaatasia ma faiga faaleaganuu i le lotoifale . Mo se faataitaiga, i nisi o ituaiga i Initonesia, o le malamalama i le natura ma le poto faalotoifale e tuufaasolo mai e ala i tala tuu, siva, ma sauniga faaleaganuu e aofia ai le auai malosi o tagata uma o le nuu.
A'oa'oga ma le Fa'asinomaga Fa'aleaganuu
E iai fo'i le sao taua o a'oa'oga i le fa'atupuina o fa'asinomaga fa'aleaganuu . I le fa'agasologa o a'oa'oga, e a'oa'oina ai tagata ta'ito'atasi e uiga i lo latou talafaasolopito, gagana, tulaga fa'atauaina, ma tu ma aga fa'aleaganuu. E fesoasoani lea i tagata ta'ito'atasi e fa'ailoa i latou lava o se vaega o se nu'u fa'apitoa ma mafai ai ona latou malamalama i o latou matafaioi ma tiutetauave i totonu o le sosaiete . Mo se fa'ata'ita'iga, i nisi a'oga i Kalimantan, e ono aofia ai i lesona le a'oa'oina e uiga i aganu'u a Dayak, lea e fesoasoani ai i tamaiti a'oga e lagona le mitamita i lo latou tofi fa'aleaganuu.
Peita’i, e mafai fo’i ona avea faiga fa’alea’oa’oga ma malae mo feeseesea’iga o fa’asinomaga. O se fa’ata’ita’iga o lenei mea e mafai ona maua i vaega eseese o le lalolagi: feeseesea’iga o gagana. A taula’i atu a’oa’oga i gagana fa’aleatunuu po’o gagana fa’akolone, e masani ona fa’aesea gagana a tagatanu’u po’o gagana fa’aitiiti, lea e mafai ai ona i’u ai i le leiloa o fa’asinomaga fa’aleaganuu ma gagana.
A'oa'oga Aloaia vs. A'oa'oga Lē Aloaia
I le suʻesuʻega o le anthropology faʻaleaʻoaʻoga, e taua foʻi le iloa o le eseesega i le va o aʻoaʻoga aloaʻia ma aʻoaʻoga lē aloaʻia. O aʻoaʻoga aloaʻia e masani ona faasino i faiga faʻaleaʻoaʻoga faʻatulagaina e tuʻuina atu e le malo poʻo faʻalapotopotoga aloaʻia, e pei o aʻoga ma iunivesite. I le taimi nei, o aʻoaʻoga lē aloaʻia e aofia ai ituaiga uma o aʻoaʻoga e tutupu i fafo atu o faʻalapotopotoga aloaʻia, e pei o le fale, i le galuega, poʻo le nuʻu.
O aʻoaʻoga faʻasamasamanoa e masani ona sili atu ona fetuutuunai ma fetuʻunaʻi e tusa ai ma manaʻoga o le nuʻu. Mo se faʻataʻitaʻiga, i le tele o nuʻu moni, o aʻoaʻoga a tamaiti e aofia ai le auai malosi i galuega a tagata matutua ma le aʻoaʻoina e ala i aafiaga tuusaʻo. I lenei tulaga, e aʻoaʻoina e tamaiti tomai i le olaga, tulaga faatauaina, ma le malamalama faʻalotoifale e taua mo le galulue faʻatasi i totonu o latou nuʻu.
Fa'avaomalo ma A'oa'oga
E iai fo'i se aafiaga tele o le lalolagi i faiga fa'alea'oa'oga. E aumaia ai suiga fa'atekonolosi, tamaoaiga, ma aganu'u e a'afia ai le auala e tu'uina atu ai ma maua ai a'oa'oga. I le tasi itu, e tatala ai e le lalolagi le avanoa i punaoa fa'alea'oa'oga lautele. Peita'i, i le isi itu, e mafai fo'i ona lamatia ai le fa'aauauina o aganu'u fa'alotoifale ma fa'asinomaga fa'aleaganuu. I lenei tulaga, e saili e le su'esu'ega fa'ale-a'oa'oga ia malamalama ma iloilo le a'afiaga o le lalolagi i a'oa'oga fa'alotoifale ma le auala e mafai ai ona fa'aogaina a'oa'oga o se meafaigaluega e fa'atumauina ai le fa'asinomaga fa'aleaganuu i le vaitaimi o le lalolagi.
Toe Fausiaina o le Faiga o Aoaoga
I le feagai ai ma luʻitau o le lalolagi atoa ma le vave o suiga faʻaagafesootai, e manaʻomia ai se toe fausiaina o le faiga o aʻoaʻoga. O le auala e faʻatinoina e tatau ona atoatoa, aofia ai tagata uma, ma fetuutuunai i le tulaga faʻalotoifale. O le faʻaaogaina o metotia faʻaleaganuu ma faʻalotoifale e mafai ona avea ma se tasi o auala e ausia ai lenei sini.
E le gata i lea, o le atinaʻeina o se mataupu aoaoina e faʻaaloalogia ai le eseesega o aganuʻu e taua tele. O aʻoaʻoga faʻapitoa e le gata o lona uiga o le tutusa o avanoa ae faʻaaloalogia foʻi le tulaga ese ma le tamaoaiga faʻaleaganuu o tagata taʻitoʻatasi. I lenei tulaga, o se auala faʻaleaʻoaʻoga faʻasolopito e mafai ona maua ai se vaʻaiga mauoa mo le mamanuina o mataupu aoaoina ma metotia faʻafaiaoga e sili atu ona maaleale i tulaga faʻaagafesootai ma aganuʻu.
Fa'ato'a
O le anthropology fa'alea'oa'oga e ofoina atu ai se fa'avae mauoa mo le malamalama i faiga fa'alea'oa'oga i totonu o se fa'avae lautele fa'aleaganuu ma agafesootai. I le tu'ufa'atasia o su'esu'ega fa'ale-anthropology i le fuafuaina ma le fa'atinoina o faiga fa'alea'oa'oga, e mafai ona tatou fatuina ni siosiomaga fa'alea'oa'oga e sili atu ona aofia ai tagata uma, fetu'una'i, ma iloa e le lalolagi atoa a'o fa'aaloalo ma fa'asaoina le tulaga ese o le lotoifale. I le tulaga faigata o mataupu fa'alea'oa'oga i le vaitaimi fa'aonaponei, o auala fa'apitoa e pei o le anthropology fa'alea'oa'oga e le gata e mana'omia ae e taua tele fo'i mo le fa'alauteleina o faiga fa'alea'oa'oga e sili atu ona tutusa ma anoa.