Fa'alapotopotoga Fa'ale-Anthropology ma Galuega Fa'atino
O le antropology fa'alapotopotoga o se lala o su'esu'ega e fa'aaogaina ai va'aiga fa'ale-tagata—aemaise lava manatu o aganu'u, fa'ailoga, sootaga fa'ale-malo, ma faiga masani i aso uma—e malamalama ai i le auala e galulue ai fa'alapotopotoga. E ui o le saienisi o pulega e masani ona fa'amamafa le fausaga, fuafuaga, ma sini o fa'atinoga, ae o le antropology fa'alapotopotoga e su'esu'eina vaega e sili atu ona maaleale ae taua: pe fa'apefea ona tu'uina atu e tagata le uiga o galuega, pe fa'apefea ona fa'avaeina masaniga, pe fa'apefea ona faia fa'ai'uga i le olaga moni (e le na'o luga o pepa), ma pe aisea e mafai ai ona tula'i mai feeseeseaiga ma le lotogatasi i le faiga o galuega. E ala i se auala fa'ale-aganu'u, e fesoasoani le antropology fa'alapotopotoga e fa'amatalaina le fa'agasologa o galuega o se mea ola, gaoioi, ma fa'atulagaina e fegalegaleaiga fa'aagafesootai i aso uma .
O faʻalapotopotoga o ni "aganuʻu" ua aʻoaʻoina
Mai se vaaiga fa'aletagata, o se fa'alapotopotoga e lē na'o se fausaga po'o se fa'aputuga o tulaga, ae o se lalolagi fa'aagafesootai e iai ona lava tulaga fa'atauaina, tu ma aga masani, gagana, ma tū ma aga masani. E manino le aganu'u fa'alapotopotoga i fa'amatalaga laiti: le auala e amata ai fonotaga, o ai e muamua tautala, le auala e fa'aogaina ai le malie, le auala e tu'uina atu ai faitioga, ma le auala e fa'amanatuina ai le manuia. O nei mea uma e fausia ai se "tulafono e le'i tusia" e masani ona sili atu le malosi nai lo faiga fa'atulafonoina.
Mo se faʻataʻitaʻiga, atonu e iai se faiga faʻavae tatala a se kamupani e faʻamalosia ai tagata faigaluega e faʻasoa saʻo manatu ma pule. Peitaʻi, i le faʻatinoga, afai e faʻatonuina e le aganuʻu i aso faisoo e vaʻaia faitioga o se mea e faʻalavelave ai le fealofani, o le a filifili tagata faigaluega e faʻalologo. O loʻo faʻaalia ai o le malamalama i se faʻalapotopotoga e manaʻomia ai le vaʻavaʻai i faiga moni, ae le naʻo pepa aloaia.
O le galuega a le etnografia: o le vaaia o mea e le vaaia
O le metotia autū o le suʻesuʻega faʻale-aganuʻu (anthropology) o le suʻesuʻega faʻale-etnography—o le mataʻituina loloto ma le auai i le olaga i aso faisoo o se vaega. I se faʻalapotopotoga, o le suʻesuʻega faʻale-etnography e aofia ai le mataʻituina o le faiga o galuega, mamanu o fesootaʻiga, le faʻaaogaina o le ofisa, ma e oʻo lava i le auala e feutagaʻi ai tagata i tulafono. O le taulaʻiga e le o le sailia o "poʻo ai e saʻo ma poʻo ai e sese," ae o le malamalama i le auala e faʻamatalaina ai e tagata tulaga ma le mafuaʻaga latou te amio ai i le auala latou te faia ai.
O lenei auala e aoga mo le malamalama i vaega o mea moni e masani ona le amanaʻiaina i suʻesuʻega o le faamalieina o tagata faigaluega poʻo lipoti o faatinoga. Atonu e fai mai suʻesuʻega "e lelei fesootaiga i totonu," ae e mafai e le suʻesuʻega o tagata ona faʻaalia o fesootaiga e tupu moni lava e ala i auala e le aloaia—vaega talatalanoa faapitoa, faigauo i le va o vaega, poʻo tagata autu e fai ma "alalaupapa" mo faʻamatalaga.
Faiga o galuega: mafutaga, faasinomaga, ma feutanaiga
O le fa'agasologa o galuega o ni faiga fa'aagafesootai e afua mai i fegalegaleaiga i le va o tagata ta'ito'atasi ma vaega i le nofoaga faigaluega. O le su'esu'ega fa'ale-aganu'u fa'ale-fa'alapotopotoga e va'ai i le fa'agasologa o galuega o se taunuuga o feutanaiga faifai pea i le va o mana'oga patino, mana'oga fa'ale-fa'alapotopotoga, ma tulaga fa'atauaina fa'atasi. E tolu vaega taua e masani ona fa'amamafaina: sootaga fa'a-pule, fausiaina o fa'asinomaga , ma faiga fa'atino o feutanaiga.
1) Sootaga lē aloaia i le pule ma le pulega
E lē o taimi uma e mulimuli ai le pule i faʻalapotopotoga i le faasologa aloaia o le pule. O se tagata i se tulaga maualalo e mafai ona matuā faatosina ona o loʻo ia te ia se malamalama faapitoa, e tele fesoʻotaʻiga, pe ua manatu o se "tagata e faʻatuatuaina" e le au taitai. E taʻua lenei mea e tagata suʻesuʻe i anthropology o se pule lē aloaia—lea e masani ona fuafua ai le tafega o faʻaiuga.
E manino fo'i le pule i le auala e vaevaeina ai galuega: o ai e maua galuega fa'ata'atitia, o ai e maua le tulaga o le fa'alauiloaina, ma o ai e le o va'aia lana galuega. I le tele o fa'alapotopotoga, o "galuega fa'alagona" e pei o le fa'aitiitia o feeseeseaiga, fa'afeiloa'i o tagata faigaluega fou, po'o le fa'atumauina o le agaga fa'atasi e masani ona faia e tagata ta'ito'atasi e aunoa ma se fa'ailoaina aloa'ia. Afai o lenei ituaiga o galuega e tau'aveina pea e tagata ta'ito'atasi lava, e mafai ona le tutusa le faiga o galuega ma o'o atu ai i le fa'amalieina.
2) Faasinomaga faalegaluega ma le lagona o le auai
E lē gata ina "galue" tagata; ae latou te fausia ni faasinomaga e ala i a latou galuega. O suafa o galuega, toniga, avanoa i nisi o avanoa, ma e oo lava i tuatusi imeli a le kamupani e mafai ona avea ma faailoga o le tulaga ma le avea ma sui auai. O le suʻesuʻega faʻale-aganuʻu faʻalapotopotoga e taulaʻi i le auala e fausia ai ma tausia ai faasinomaga faʻapolofesa: "o i matou o le 'au foafoa," "o i matou o tagata faigaluega i le fanua," poʻo le "o i matou o tagata faʻamaumauga."
E mafai e nei faasinomaga ona fa'afaileleina le mitamita ma le lotogatasi, ae e fa'atupuina ai fo'i ni pa puipui i le va o vaega. Mo se fa'ata'ita'iga, e ono va'ai le 'au fa'atino i le 'au fa'ata'atitia o se mea "fa'ata'atitia" ma e le o malamalama i mea moni o lo'o i ai i le eleele, ae o le 'au fa'ata'atitia atonu e va'ai i le 'au fa'atino o se mea "e leai ni mea fou." Afai e le pulea, o nei fa'asinomaga eseese e mafai ona o'o atu ai i le vaeluaina ma fa'avaivaia ai le galulue fa'atasi.
3) Tulafono o feutanaiga: i le va o le tulaga aloaia ma le faiga masani
I luga o pepa, e faalagolago faalapotopotoga i SOP, KPI, ma tulaga faatonuina o galuega. Peitai, i le faatinoga, e masani ona faia e tagata faigaluega ni fetuunaiga e faagaoioi ai mea. O nei fetuunaiga e mafai ona faia i le tulaga o ni auala pupuu saogalemu, ni mea e le'i fuafuaina, po o ni vaevaega o galuega e le aloaia. E vaai le anthropology faale-faalapotopotoga i nei feutagaiga o se mea masani: e masani ona faauigaina e tagata tulafono i totonu o le anotusi.
E tula'i mai fa'afitauli pe a lautele tele le va i le va o tulafono aloaia ma faiga masani. E mafai e tagata faigaluega ona masalosalo—ma mafaufau i tulafono fa'avae e na'o se "fa'aaliga"—pe lagona le maileia i mana'oga e le moni. O iinei e fesoasoani ai le su'esu'ega fa'ale-aganu'u: nai lo le na'o le tu'ua'ia o tagata ta'ito'atasi, e su'esu'eina pe o fa'atulagaina tulafono e tusa ai ma tulaga fa'aagafesootai ma punaoa o lo'o maua.
Sauniga, faʻailoga, ma le gagana: o meafaigaluega e faʻatulaga ai le galuega
E fa'atulagaina fo'i faiga fa'atino o galuega e ala i tū ma aga fa'ale-fa'alapotopotoga: fonotaga fa'alevaiaso, fonotaga fa'atasi, iloiloga o fa'atinoga, fa'afeiloa'iga i totonu o le aufaigaluega, ma e o'o lava i tafaoga. E fusifusia e tū ma aga fa'ale-aganu'u tagata o le 'au e ala i le toe fai soo ma fa'atusa. Latou te fa'amalosia "le ala o lo'o tatou i ai iinei." E o'o lava i ni masaniga faigofie e pei o le patipati pe a uma se fa'aaliga, o se taui sili ona lelei a le tagata faigaluega, po'o se tū ma aga masani o le 'aiga o le aoauli fa'atasi e fa'ailoa atu ai fe'au e uiga i tulaga fa'atauaina o le fa'alapotopotoga—pe o le tauvaga, galulue fa'atasi, po'o le fa'apulega.
O le gagana o se vaega taua tele fo'i. O upu e pei o le "aiga," "agile," "sense of urgency," "high performer," po'o le "growth mindset" e le na'o ni upu e le fa'aitu'au. Latou te fa'atulagaina fa'amoemoega fa'ale-amio ma fa'amasani ai ni manatu patino. A fa'asino soo se fa'alapotopotoga ia te ia lava o se "aiga," mo se fa'ata'ita'iga, e mafai ona fa'afaileleina ai le mafanafana ma le lagolago fa'atasi. I le isi itu, o le upu e fa'aaogaina i nisi taimi e tuleia ai tapula'a fa'apolofesa: e faigata ona teena le ova taimi ona e manatu o se "lē galulue fa'atasi."
Fete'ena'iga ma le galulue fa'atasi: itu e lua o le feliua'iga
E lē o vaʻaia e le aganuʻu faʻalapotopotoga feeseeseaiga o se faʻailoga o le toilalo, ae o se vaega masani o le faagasologa faʻaagafesootai. E mafai ona tulaʻi mai feeseeseaiga mai manaʻoga eseese, matafaioi lē manino, le lē tutusa o le iloaina, poʻo fesootaiga lē tutusa. O le mea e tāua o le auala e pulea ai feeseeseaiga: pe tatala mo talanoaga, taofia mo le filemu, pe liliu atu i tala taufaaleaga ma feeseeseaiga umi.
I se faatusatusaga, e fausia le galulue faatasi pe a iai le faatuatuaga, le saogalemu faalemafaufau, ma tulaga masani a le 'au e lagolagoina ai le fesoasoani faatasi. E masani ona fausia le faatuatuaga e ala i fegalegaleaiga faifai pea ma laiti—tausia o folafolaga, tuuina atu o le faafetai mo sao o isi, ma le manino i faaiuga. I le tele o tulaga, o le galulue faatasi malosi e sili atu ona fuafuaina e ala i fegalegaleaiga faaleagafesootai nai lo o faatosinaga aloaia.
Suiga fa'alefa'alapotopotoga: aisea e masani ona tula'i mai ai le tete'e
A oo i ni suiga i faʻalapotopotoga—toe faʻatulagaina, faʻatekinolosi numera, suiga o taʻitaʻi, poʻo le faʻatinoina o ni faiga fou—e masani ona manatu le teteʻe o se uiga le lelei. E ofoina mai e le anthropology se isi faʻauigaga: e mafai e le teteʻe ona faʻailoa mai o loʻo lamatia e le suiga le faʻasinomaga, tulaga, poʻo le lagona o le saogalemu o se vaega faapitoa. E teteʻe tagata e le gata ona latou "le manaʻo e agai i luma," ae ona o suiga e faʻalavelaveina ai le faʻasologa o uiga o loʻo iai nei.
O le mea lea, o suiga lelei e manaʻomia ai le sili atu nai lo na o aʻoaʻoga faʻapitoa. E manaʻomia ai galuega faʻaleaganuu: faʻamatalaina le mafuaʻaga o suiga i se gagana e malamalama i ai, faʻaosofia vaega autu, saunia o avanoa mo auala tuai o loʻo faʻavauvau, ma fatuina ni tū ma aga fou e faʻamaonia ai le itu fou o le faʻalapotopotoga.
Aiseā e tāua ai le anthropology faʻalapotopotoga i aso nei
O le nofoaga faigaluega i aso nei e fa'ailoaina i le galue mamao, galulue fa'atasi fa'aleaganuu eseese, fa'aaogaina o le AI, ma le fa'ateleina o le gauai atu i le soifua maloloina o le mafaufau ma le eseesega. O nei mataupu uma e fa'avae i luga o agafesootai ma aganu'u: le auala e fegalegaleai ai tagata, fausia le fa'atuatuaga, ma fa'amatalaina le galuega i le lotolotoi o suiga. E taua le su'esu'ega fa'ale-aganu'u fa'ale-fa'alapotopotoga aua e mafai ona fa'amatalaina fa'alapotopotoga o ni si'osi'omaga o fegalegaleaiga fa'aletagata, ae le na'o ni masini gaosiga.
I le iuga, o le malamalama i le faagasologa o galuega o lona uiga o le malamalama lea i tagata i totonu o faalapotopotoga—faatasi ai ma o latou tulaga faatauaina, lagona, auala e taulimaina ai faafitauli, ma mea e faamoemoeina. O le suʻesuʻega o tagata i totonu o faalapotopotoga e maua ai se vaaiga e mafai ona iloa ai mea eseese: o mamanu masani, faailoga o tulaga, fesoʻotaʻiga lē aloaia, ma tala e tuleia ai gaioiga. Faatasi ai ma lena vaaiga, e mafai ona tatou mamanuina ni faiga faavae e sili atu ona mautu, fausia ni aganuu faigaluega maloloina, ma fatuina ni faalapotopotoga e le gata ina aoga ae faapea foi ona agaalofa.