O le Manatu o le Vateatea ma le Nofoaga i le Aganuu Fa'ale-Anthropology
O le antropologi faaleaganuu, o se matā'upu e su'esu'eina ai tagata soifua, aganu'u, ma fegalegaleaiga fa'aagafesootai, e taula'i fa'apitoa i manatu o le avanoa ma le nofoaga. O nei manatu e lua e taua tele i le malamalama i le auala e fa'atulaga ai e tagata ta'ito'atasi ma sosaiete le fa'asinomaga, fegalegaleaiga, ma le uiga i le olaga i aso faisoo. I le fa'aogaina o le antropologi faaleaganuu , o le avanoa ma le nofoaga e le gata ina va'aia o ni itu fa'aletino, ae fa'apea fo'i o ni mea taua, fa'atusa, ma ni mea fa'ale-atunu'u.
Fa'amatalaga o le Vateatea ma le Nofoaga
I le tulaga o le aganu'u fa'ale-aganu'u, o le avanoa e fa'amatalaina o le malae po'o le siosiomaga e faia ai gaioiga a tagata. E mafai ona fa'aletino le avanoa, e pei o se 'a'ai, se nu'u, po'o se fale fo'i. Peita'i, e mafai fo'i ona fa'alilolilo le avanoa, e va'aia o se avanoa fa'aagafesootai ma fa'ale-aganu'u e faia ai feso'ota'iga o fegalegaleaiga, sootaga fa'ale-pulega, ma fegalegaleaiga fa'ale-nu'u.
O le nofoaga, i le isi itu, e faasino i se avanoa ua tuuina atu i ai le uiga e se tagata po o se vaega. O se avanoa e tumu i manatuaga, talafaasolopito, lagona, ma faailoga e taua i se nuu po o se tagata. I se isi faaupuga, o le nofoaga o se manatu e sili atu ona patino ma vavalalata nai lo le avanoa e sili atu ona faitele ma matala. O nofoaga e maua ai le faasinomaga ma le lagona o le auai i latou e nonofo ai.
Vateatea i le Aganuu Fa'ale-Anthropology
O le avanoa i le Aganuu Fa'ale-Anthropology e avea ma se vaega e fegalegaleai ai tagata ma fa'atulaga ai lo latou siosiomaga. O Edwin Ardener, o se tagata su'esu'e lauiloa i aganu'u, na ia atiina ae le manatu o le "fa'afanua ma fa'afanua" i le su'esu'eina o le avanoa. O le avanoa fa'afanua o le avanoa ua tu'uina atu i ai le fausaga ma le uiga e le sosaiete, e pei o se 'a'ai ua mamanuina ma sone eseese e fa'atino ai galuega. O le avanoa fa'afanua e fa'atatau i vaega e leai se uiga po'o se fausaga fa'apitoa na tu'uina mai e tagata.
E masani ona suʻesuʻeina e tagata suʻesuʻe aganuʻu pe faʻapefea ona mafaufauina, faʻaaogaina, ma suia nei avanoa e tagata taʻitoʻatasi ma sosaiete. Mo se faʻataʻitaʻiga, o avanoa faitele ma avanoa tumaoti e eseese tuaoi i aganuʻu eseese. I aganuʻu i Sisifo, o avanoa tumaoti, e pei o le fale, e manatu o ni mea paia ma faalilolilo, ae i isi aganuʻu, o tuaoi i le va o avanoa faitele ma avanoa tumaoti atonu e sili atu ona faigofie ona sosolo.
Nofoaga i le Anthropology Fa'aleaganuu
E loloto ma fa'atatau uiga o nofoaga i le olaga i aso faisoo. E masani ona manatu i ai o ni avanoa ua fa'atumuina i uiga e ala i aafiaga ma fegalegaleaiga fa'aagafesootai . O tagata su'esu'e i aganu'u e pei o Marc Augé ua latou fautuaina le manatu o le "lē o se nofoaga" e fa'amatala ai vaega po'o avanoa e leai se fa'asinomaga fa'aleaganuu po'o se taua fa'apitoa, e pei o malaevaalele po'o faleoloa tetele.
E masani fo'i ona feso'ota'i nofoaga ma le fa'asinomaga fa'aleaganuu ma le manatuaga. Mo se fa'ata'ita'iga, o nofoaga paia po'o nofoaga fa'asolopito e taua tele i le fa'atulagaina ma le tausia o le fa'asinomaga o se vaega. O nei nofoaga e le gata o ni nofoaga fa'aletino ae o ni fa'ailoga fo'i e fa'atusalia ai tulaga fa'ale-aganu'u ma le talafa'asolopito.
O le manatu o le nofoaga i le aganuʻu faʻaleaganuu e aofia ai foʻi le manatu o avanoa e tumu i faiga faʻaleaganuu e pei o sauniga, sauniga, poʻo tū ma agaifanua. O nei nofoaga e avea ma nofoaga autu e faʻaalia ma faʻasaoina ai aganuʻu. Mo se faʻataʻitaʻiga, o nuʻu masani i Initonesia e tausia pea fausaga masani ma nofoaga paia o ni vaega taua o lo latou faasinomaga faʻaleaganuu.
Su'esu'ega o le Tulaga: Avanoa ma le Nofoaga i se Fa'atulagaga o le Aai
E masani ona taula'i su'esu'ega a tagata su'esu'e aganu'u i siosiomaga o le taulaga ina ia malamalama ai pe fa'apefea ona fa'atulaga ma fa'aa'afia nofoaga ma nofoaga o le taulaga e le soifuaga fa'aagafesootai. Mo se fa'ata'ita'iga, e mitamita le A'ai o Niu Ioka i le tele o nofoaga faitele e pei o paka, auala, ma malae ta'alo. O nei avanoa e avea o ni nofoaga taua mo fegalegaleaiga fa'aagafesootai mo tagata o lo'o nonofo i le taulaga.
O le suʻesuʻega o siosiomaga i totonu o taulaga e suʻesuʻeina ai foʻi le auala e faʻatulaga ai e vaega eseese o tagata ma nuʻu o latou tulaga i totonu o le taulaga. O Chinatown i San Francisco poʻo Little Italy i Niu Ioka o ni faʻataʻitaʻiga ia o le auala e fausia ai e nuʻu femalagaaʻi ni nofoaga taua faʻaleaganuʻu i totonu o le lautele o le taulaga.
E le gata i lea, o le manatu o le liminal space e masani ona faʻaaogaina i suʻesuʻega o aganuʻu faʻaleaganuʻu i le taulaga. O le liminal space e faasino i vaega fesuiaʻi poʻo tuaoi e le o atoatoa ona fetaui i vaega faʻatulagaina poʻo vaega mautinoa. O faʻataʻitaʻiga o liminal spaces e ono aofia ai le tuaoi i le va o pitonuʻu e lua poʻo le vaeluaga le manino i le va o sone tau alamanuia ma sone nofomau.
Avanoa ma le Nofoaga i le Matā'upu o le Fa'avaomaloina
Ua suia tele e le lalolagi atoa ia manatu o le vateatea ma le nofoaga i aganuʻu faʻale-aganuʻu. O le faagasologa o le lalolagi atoa e aumaia ai le faʻateleina o le feoaʻiga ma le fefaʻatauaʻiga malosi o aganuʻu. O lenei mea e sili atu ona feliuaʻi ai le vateatea ma le nofoaga ma e masani ona faʻafefiloi ai mea.
Mo se faʻataʻitaʻiga, o femalagaaʻiga i le lalolagi atoa ua mafua ai ona nonofo ese tagata, lea e aumaia ai e tagata taʻitoʻatasi ma nuʻu o latou faasinomaga faʻaleaganuʻu i nofoaga fou. O lenei mea e mafua ai ona iai ni nofoaga fou e tuʻufaʻatasia ai elemene mai aganuʻu eseese na afua mai ai. Mo se faʻataʻitaʻiga, o maketi e ofoina atu ai meaʻai ma oloa mai atunuʻu eseese e masani lava o ni nofoaga fefiloi e atagia ai le malosi o le lalolagi atoa.
Ua suia fo'i e tekinolosi fa'amatalaga ma fesoota'iga manatu i le vateatea ma le nofoaga. Fa'atasi ai ma le fa'alauiloaina o le initaneti ma ala o fa'asalalauga fa'aagafesootai, ua sili atu ona fetu'una'i le manatu o le vateatea fa'aletino. O vateatea fa'atekinolosi e mafai ai e tagata mai vaega eseese o le lalolagi ona fesoota'i ma fegalegaleai e aunoa ma ni tuaoi fa'afanua. O lenei mea e fausia ai ni vateatea fou e le noatia i ni tuaoi fa'aletino, ma avea ai ma nofoaga fou mo le potopoto ma fegalegaleaiga.
I'uga
I le aganu'u fa'ale-aganu'u, o manatu o le avanoa ma le nofoaga e ofoina atu ai meafaigaluega taua mo le malamalama i le auala e fa'atulaga ai, nonofo ai, ma avatu ai le uiga i lo latou lalolagi e tagata. O le avanoa e maua ai le tulaga e tutupu ai fegalegaleaiga fa'aagafesootai, a'o le nofoaga o se fa'aaliga o uiga fa'aletagata lava ia ma fa'ale-nu'u na mafua mai i aafiaga ma talafa'asolopito.
E ala i le suʻesuʻeina o le vateatea ma le nofoaga, e mafai ai e le aganuʻu faʻaleaganuu ona faʻaalia ni fegalegaleaiga faʻaagafesootai, faʻaleaganuu, ma faʻasinomaga. Mai nofoaga faitele i nofoaga paia, mai aai i nuʻu, ma mai nofoaga faaletino i nofoaga faʻapitoa, o loʻo faʻaauau pea ona taumafai le aganuʻu faʻaleaganuu e malamalama i le auala e fegalegaleai ai tagata ma o latou siosiomaga ma le auala latou te faʻaalia ai le uiga i nofoaga latou te nonofo ai. O le lalolagi atoa ma atinaʻe faʻatekonolosi o loʻo faʻaauau pea ona faʻamauoa ma suia le auala tatou te malamalama ai ma faʻamatalaina ai le vateatea ma le nofoaga, ma faʻateleina ai lona talafeagai mo suʻesuʻega i le tulaga o se lalolagi faʻalelalolagi ma fesoʻotaʻi.