Metotia o le auiliiliga o tusitusiga i suʻesuʻega faʻa-antropolo

Metotia o le Su'esu'eina o Tusitusiga i Su'esu'ega Fa'ale-Anthropological

I le anthropology, e lē o taimi uma e faʻauiga ai le "tusitusiga" i le tusitusi i se uiga vaapiapi. E mafai ona aofia i tusitusiga ni faʻamaumauga o le kolone, faʻamatalaga o suʻesuʻega, faʻamaumauga o faʻatalatalanoaga, tusi paia, upu o pese, pou i luga o ala o faasalalauga lautele, memes, ma e oʻo lava i talanoaga i aso faisoo ua faamaumauina. E vaʻaia e le anthropology tusitusiga o ni faʻailoga o uiga na gaosia, faʻasalalauina, finauina, ma feutagaʻi i le olaga lautele. O le mea lea, o le suʻesuʻeina o tusitusiga o se meafaigaluega taua mo le malamalama i le auala e fausia ai e se sosaiete le faasinomaga, le pule, le amio mama, ma le malamalama.

O le su'esu'ega o tusitusiga i le anthropology e fa'amoemoe e fa'afeso'ota'i upu i le anotusi: o ai o lo'o tautala i ai, o ai i ai, i le a le tulaga, o le a le auala e fa'aaogaina ai, ma o a ni taunuuga fa'aagafesootai e tula'i mai i se tautalaga po'o se tusitusiga. E le pei o auala e na'o le su'esu'eina o le "anotusi" o se tusitusiga, o le a fesiligia e le anthropology le fa'agasologa o le gaosiga o tusitusiga, o sootaga fa'ale-malo e o fa'atasi ma ia, ma le fa'apefea ona fa'aaogaina le tusitusiga mo gaioiga fa'aagafesootai.

1. Su'esu'ega o Mataupu

O le auiliiliga o anotusi o se metotia e faʻailoa ai autu, vaega, ma mamanu o le aliali mai o upu poʻo manatu i totonu o se faʻaputuga o tusitusiga. I le anthropology, e masani ona faʻaaogaina le auiliiliga o anotusi e faʻafanua ai le faʻatusa o tulaga taua poʻo mataupu faʻapitoa—mo se faʻataʻitaʻiga, le auala e faʻaalia ai e ala o faasalalauga i le lotoifale tagata malaga mai, le auala e faʻasino ai pepa a le malo i le "mativa," poʻo le auala e talanoaina ai e nuʻu i luga ole laiga le itupa.

O lenei auala e mafai ona fa'atatauina (fa'itauina o le tele o upu/autu) po'o le fa'atatauina o vaega i se auala loloto). O lona lelei o le fesoasoani lea i tagata su'esu'e e fatuina ni fa'afanua autu fa'atulagaina mai fa'amaumauga tetele. Peita'i, o lona le lelei o le lamatiaga o le fa'aitiitia o le uiga pe afai e le amana'iaina le tulaga fa'aagafesootai ma le fa'atinoga fa'a-gagana. I le anthropology, o le au'ili'iliga o anotusi e masani ona fa'amauoaina i le malamalama fa'ale-etnografika e fa'amautinoa ai o vaega na fatuina e ogatasi ma le auala e malamalama ai tagata i upu.

2. Su'esu'ega o le Talanoaga

O le au'ili'iliga o lauga e va'ai i le gagana o se faiga fa'aagafesootai e fa'atulaga ai le mea moni , ae le na'o se fa'ata'ita'iga o le mea moni. E su'esu'e e le au su'esu'e pe fa'apefea ona avea nisi o lauga ma mea e "talafeagai," masani, po'o le pule, ma pe fa'apefea ona fa'aesea isi. I su'esu'ega fa'apolokiki fa'a-antropology ma atina'e, mo se fa'ata'ita'iga, e fa'aaogaina le au'ili'iliga o lauga e iloilo ai pe fa'apefea ona gaosia upu e pei o le "fa'amalosia," "fa'aonaponei," po'o le "fa'atupu fa'alavelave" i pepa fa'avae ma lauga, ma fa'apea ona a'afia ai polokalame ma fa'atulagaga fa'aagafesootai.

E taula’i fo’i le au’ili’iliga o lauga i tulaga o mataupu: o ai ua manatu ua fa’atagaina e tautala, o ai ua tu’uina o le “fa’afitauli,” ma le auala e fa’atino ai sootaga o le pule e ala i le filifiliga o upu, fa’ata’oto, ma le fausaga o finauga. E aoga tele lenei metotia mo le fa’ailoaina o ni manatu o lo’o natia i tua atu o gagana fa’ale-fa’alapotopotoga aloaia ma gagana lauiloa.

3. Su'esu'ega o Tala Fa'asolopito

E malamalama tagata i le lalolagi e ala i tala: tala o le amataga, aafiaga o maʻi, malaga i le olaga, poʻo tala o le manuia ma le toilalo. O le suʻesuʻega o tala e suʻesuʻe pe faʻapefea ona faʻatulagaina tala, fatuina o fuafuaga, faʻatulagaina o tagata, ma faʻatulagaina o amioga mama. I le suʻesuʻega faʻafomaʻi, mo se faʻataʻitaʻiga, o le suʻesuʻega o tala e fesoasoani e malamalama i le auala e faʻamatalaina ai e tagata maʻi o latou maʻi—pe o se "tofotofoga," o se "malaia," poʻo se "taunuuga o le galuega"—lea e aʻafia ai filifiliga togafitiga.

O lenei metotia e faʻamamafa ai le faʻatulagaga ma le galuega a le tala, ae le naʻo mea moni. E fesili tagata suʻesuʻe: o a vaega o loʻo faʻamamafaina, o a vaega o loʻo tuʻu ese, pe faʻapefea ona fausia lagona, ma pe faʻapefea ona feutagaʻi le tala ma tu ma aga faʻaleaganuʻu. O taunuʻuga e masani ona faʻaalia ai fesootaʻiga i le va o aafiaga patino ma fausaga lautele o agafesootai .

4. Su'esu'ega o Semiotics ma Fa'ailoga

E suʻesuʻeina e le semiotics faʻailoga, faʻailoga, ma le auala e fausia ai le uiga e ala i le mafutaga i le va o faʻailoga (foliga) ma faʻailoga (manatu). I le anthropology, o le auala faʻatusa e vaʻaia ai tusitusiga o ni fesoʻotaʻiga o faʻailoga e faʻasino i faiga faʻatauaina ma vateatea. O faʻataʻitaʻiga e aofia ai le auʻiliʻiliga o uiga faʻatusa i mantras, faʻaupuga faʻalelotu, poʻo faʻaaloaloga e faʻailoga ai faʻatulagaga faʻaagafesootai.

I le faʻatinoina, o le suʻesuʻega faʻasolosolo e le gata ina aofia ai le faitauina o le "uiga" o faʻailoga, ae faʻapea foʻi le suʻesuʻeina o le auala e galue ai faʻailoga i tulaga patino: o afea e faʻaaogaina ai, o ai e faʻaaogaina, ma le auala e tali atu ai le aofia. E mafai ona eseese uiga o le faʻailoga lava e tasi e faʻatatau i le talaʻaga, o lea e manaʻomia ai e le au suʻesuʻe ona faʻatusatusa le faʻaaogaina o faʻailoga i mea tutupu faʻaagafesootai.

5. Hermeneutics ma le Fa'auigaga Loloto

O le Hermeneutics e faʻavae i luga o le manatu o le malamalama i se tusitusiga o se faiga e tele ona vaega o le faʻauigaina. O tagata suʻesuʻe i aganuʻu e faʻaaogaina le hermeneutics e taumafai e ulufale atu i le lalolagi o uiga o le failauga poʻo le tusitala, aʻo latou iloa o le tagata suʻesuʻe e aumaia lana lava malamalamaaga. O lenei metotia e talafeagai mo tusitusiga faigata e pei o tusitusiga faʻalelotu, tala fatu, poʻo galuega tusitusia faʻalotoifale, lea e le o taimi uma e manino ai le uiga.

O le mana o le hermeneutics o loʻo taoto i le faitau ma le filiga: o le uaʻi totoʻa atu i mea e le mautinoa, feteenaʻiga, ma le talafaasolopito o le faʻauigaina o se tusitusiga. Peitaʻi, e manaʻomia foʻi e le hermeneutics se tulaga maualuga o le mafaufau loloto ina ia le "faʻamalosia" e le au suʻesuʻe ni uiga mai fafo. I le anthropology, e masani ona tuʻufaʻatasia le hermeneutics ma le ethnography e suʻesuʻe ai pe faʻapefea ona faʻauigaina e tagata tusitusiga i faiga masani i aso uma.

6. Su'esu'ega o Talanoaga ma le Su'esu'ega o Aganu'u o Fesootaiga

Afai e malamalama i tusitusiga o ni tusitusiga o fegalegaleaiga, ona avea lea o le auiliiliga o talanoaga ma le suʻesuʻega o ituaiga o fesootaiga ma mea tau aganuu. E suʻesuʻeina e le auiliiliga o talanoaga ni faʻamatalaga laiti e pei o le faia o se taimi, taofi, talie, toe faaleleia, ma ni fuafuaga e faʻalavelave ai. O nei faʻamatalaga e mafai ona faʻaalia ai fegalegaleaiga faʻaagafesootai, pule, faaaloalo, poʻo ni feeseeseaiga lilo.

O le su'esu'ega o le itu tau tagata i fesootaiga, i le isi itu, e fa'amamafa ai tulafono fa'aleaganuu o le tautala: o afea e tatau ai ona tu'usa'o, o afea e tatau ai ona fa'aalia ai ni manatu fa'apitoa, o ai e mafai ona faitioina ai, ma pe fa'apefea ona fa'ailoa mai e le sitaili o le gagana le tulaga. I le su'esu'ega o tagata, o lenei auala e fesoasoani e malamalama ai o le "uiga" e le gata i upu, ae fa'apea fo'i i le auala, taimi, ma le tulaga o lo'o tautalagia ai.

7. Su'esu'ega Fa'asolopito ma Fa'amaumauga

O tusitusiga fa'amaumauga tuai—lipoti fa'akolone, nusipepa tuai, fa'amaumauga a faifeautalai, po'o pepa fa'amasino—e masani ona avea ma auala e malamalama ai i suiga fa'aagafesootai. O le su'esu'ega fa'asolopito i le anthropology e su'esu'eina tusitusiga o ni oloa o se vaitaimi fa'apitoa, o lo'o i ai fa'aitu'au, mea e fiafia i ai, ma vaega o le malamalama e fa'apitoa i lena taimi. Mo se fa'ata'ita'iga, o auala fa'akolone e fa'avasega ai lanu po'o agaifanua e mafai ona fa'atulaga ai faiga fa'apolokiki fa'asinomaga e o'o mai i le aso.

O lenei auala e manaʻomia ai le faitioina o punaoa: fesiligia poʻo ai le tusitala, o le a le mafuaʻaga na faia ai le pepa, o ai na tuʻua i fafo o faʻamaumauga, ma pe faʻapefea ona gaosia e le gagana faʻapulega se "mea moni" lea e manatu i ai e le faʻaituʻau. O lea la, o faʻamaumauga e le naʻo ni fale teuoloa o mea moni, ae o malae o le pule ma le faʻatusa.

8. Auala Faatekinolosi: Su'esu'ega Tusitusiga e Fesoasoani i le Fa'atusatusaga

I tulaga o aso nei, ua faʻateleina ona fetaiaʻi tagata suʻesuʻe i aganuʻu ma faʻamaumauga tusitusia tetele: faʻamatalaga i luga o ala o faasalalauga lautele, fonotaga a le nuʻu, poʻo tala fou i luga ole laiga. O metotia faʻatusatusa e pei o le faʻataʻitaʻiga o autu, auiliiliga o lagona, poʻo fesoʻotaʻiga upu e mafai ona fesoasoani e faʻailoa ai mamanu masani. Peitaʻi, e masani ona faʻamamafa e tagata suʻesuʻe i aganuʻu e manaʻomia ona faʻamatalaina taunuuga faʻatusatusa i aganuʻu: aisea e tulaʻi mai ai nisi autu, pe faʻapefea ona faʻagaoioia le faʻataʻitaʻiga ma le faʻatauemu, ma le tulaga faʻaleaganuu i tua atu o le "lagona."

E masani ona faʻaaogaina se auala faʻafefiloi: e faʻaaoga e le au suʻesuʻe meafaigaluega faʻatekinolosi e faʻafanua ai mamanu, ona faia lea o faitauga vavalalata o faʻataʻitaʻiga autu, faʻatasi ai ma faʻatalanoaga poʻo ni matauga e faʻataʻitaʻi ai faʻauigaga.

Laasaga Aoga i le Su'esu'ega o Tusitusiga Fa'ale-Anthropological

I se tulaga lautele, o le su'esu'eina o tusitusiga i su'esu'ega fa'a-antropologika e mafai ona mulimuli i laasaga nei: (1) fuafuaina o le fesili su'esu'e ma le ituaiga tusitusiga talafeagai; (2) aoina o fa'amaumauga ma fa'amautinoa amioga mama, aemaise lava mo tusitusiga tumaoti po'o nu'u vaivai; (3) fa'aliliuina ma fa'atulagaina o fa'amaumauga; (4) fatuina o tulafono muamua ma vaega autu; (5) fa'amatalaina o mamanu e ala i le fa'afeso'ota'iina i latou i tulaga fa'aagafesootai, fa'asolopito, ma sootaga fa'ale-malo; (6) fa'amaonia e ala i le triangulation—mo se fa'ata'ita'iga, fa'atusatusa tusitusiga ma matauga i le fanua ma fa'atalatalanoaga; (7) tusiaina o taunu'uga ma le mafaufau loloto, o lona uiga o le iloa o le tulaga o le tagata su'esu'e i le fa'agasologa o le fa'aliliuga.

Fa'ato'a

O metotia o le su'esu'eina o tusitusiga i le anthropology e fa'avae i luga o le mataupu faavae e tasi: o tusitusiga o se gaioiga fa'aagafesootai e le mafai ona vavae'ese mai le talaaga o le soifuaga o le tagata. O le su'esu'ega o anotusi e fesoasoani e fa'afanua mamanu, o le su'esu'ega o talanoaga e fa'aalia ai sootaga fa'alemalo, o le su'esu'ega o tala e malamalama i aafiaga e ala i tala, o semiotics e faitau fa'ailoga ma fa'ailoga, o hermeneutics e fa'amamafa ai le fa'auigaga loloto, o le su'esu'ega o talanoaga e fa'aalia ai le fa'agasologa o fegalegaleaiga, o su'esu'ega fa'amaumauga e su'esu'eina le talafaasolopito o fa'atusa, ma o auala fa'atekinolosi e tatala ai le avanoa e faitau ai fa'amatalaga tetele. O le tu'ufa'atasia ma le mafaufau loloto o nei metotia, e mafai ai e le anthropology ona pu'eina le uiga moni o le olaga—e le na'o le uiga tusitusia—ma fa'amatala pe fa'apefea ona saofagā le gagana ma le tusitusiga i le fa'atulagaina o le lalolagi fa'aagafesootai.

Taofi faamatalaga