Te pānga Doppler – ngā raruraru me ngā otinga
1.
(1) he kaimātakitaki e neke ana ki te pūtake tuhituhi
(2) te pūtake e neke ana ki te kaimātakitaki tūmau
(3) ka whakatata atu te kaimātakitaki me te pūtake ki a rāua anō
(4) kei te neke te kaimātakitaki me te pūtake i te tere kotahi
Mena he teitei ake te teitei o te oro e rangona ana i te auau o te pūtake oro e tukuna ana, ko tēhea te kōrero i runga ake nei te mea tika :
A. (1), (2) me (3)
B. (1), (2), (3) me te (4)
C. (1) me (3)
D. (1) me (4)
E. (2) me (4)
otinga
Te whārite o te pānga Doppler :
![]()
Ture waitohu:
He pai tonu te tere o te oro (v)
He pai te tere o te kaimātakitaki (v obs ) mēnā ka neke te kaimātakitaki ki te pūtake o te oro.
He kino te tere o te kaimātakitaki (v obs ) mēnā ka neke atu te kaimātakitaki i te pūtake o te oro.
He pai te tere o te pūtake (v pūtake ) mēnā ka neke atu te pūtake o te oro i te kaimātakitaki
He kino te tere o te pūtake (v pūtake ) mēnā ka neke te pūtake o te oro ki te kaimātakitaki.
Ko te tere o te kaimātakitaki (v obs ) = 0 mēnā kei te okioki te kaimātakitaki
Ko te tere pūtake (v pūtake ) = 0 mēnā kei te okioki te pūtake
Hei tauira:
Ko te tere o te kaimātakitaki (v obs ) = 60 m/s, ki te mea kei te okioki te kaimātakitaki, ko v obs = 0
Ko te tere pūtake (v pūtake ) = 40 m/s, mēnā kei te okioki te pūtake o te oro, ko te v pūtake = 0
Te tere o te oro (v) = 340 m/s
Te auau o te oro (f) = 1000 Hertz
He kaititiro e neke ana ki te pūtake tuhituhi
He pai te tere o te tūmau oro ( vs ) mēnā ka neke te kaimātakitaki ki te pūtake o te oro.
Ko te pūtake o te oro i te wā okioki, nō reira v pūtake = 0

Te pūtake e neke ana ki te kaimātakitaki tūmau
He kino te tere o te pūtake (v pūtake ) mēnā ka neke te pūtake o te oro ki tētahi kaimātakitaki.
Kaimātakitaki i te okiokinga, nō reira ( v obs ) = 0

Ka whakatata te kaimātakitaki me te puna ki a rāua anō
He pai te tere o te kaimātakitaki (v obs ) mēnā ka neke te kaimātakitaki ki te pūtake o te oro.
He kino te tere o te pūtake (v s pūtake ) mēnā ka neke te pūtake o te oro ki te kaimātakitaki.

Kei te neke te kaimātakitaki me te pūtake i te tere kotahi
Ki te neke te pūtake o te oro me te kaimātakitaki i te tere ōrite, kāore he pānga Doppler e puta.
2. He kaimātakitaki e okioki ana i te taha o te pūtake o te oro o te auau 684 Hz. Ko tētahi atu ko te pūtake o te oro o te 676 Hz e neke ana ki te kaimātakitaki i te 2 n/s. Mena ko te tere o ngā ngaru oro i te rangi he 340 m/s, ko tehea te auau o te pao e rangona ana e te kaimātakitaki?
Mōhiotia:
Ko te auau o te pūtake o te oro 1 (f 1 ) = 684 Hz (okiokinga)
Ko te auau o te pūtake o te oro 2 (f 2 ) = 676 Hz (nekehanga)
Ko te tere o te pūtake o te oro 2 (v 2 ) = 2 m/s (e neke ana ki te kaimātakitaki)
Ko te tere o te pūtake o ngā ngaru oro i te rangi (v) = 340 m/s
E hiahiatia ana: Te auau o te pao e rangona ana e te kaimātaki
Rongoā:
Te whārite o te pānga Doppler:

Ture waitohu:
He pai tonu te tere o te oro (v)
He pai te tere o te kaimātakitaki (v obs ) mēnā ka neke te kaimātakitaki ki te pūtake o te oro.
He kino te tere o te kaimātakitaki (v obs ) mēnā ka neke atu te kaimātakitaki i te pūtake o te oro.
He pai te tere o te pūtake (v pūtake ) mēnā ka neke atu te pūtake o te oro i te kaimātakitaki
He kino te tere o te pūtake (v pūtake ) mēnā ka neke te pūtake o te oro ki te kaimātakitaki.
Ko te tere o te kaimātakitaki (v obs ) = 0 mēnā kei te okioki te kaimātakitaki
Ko te tere pūtake (v pūtake ) = 0 mēnā kei te okioki te pūtake

Ko te auau o te pao i rangona e te kaimātakitaki = 684 Hz – 680 Hz = 4 Hz.
3. He pūtake oro e neke ana ki te kaimātakitaki tūmau i te 20 m/s. Ko te auau o te pūtake o te oro = 380 Hz. Ko te tere o ngā ngaru oro i te rangi = 400 ms -1 . He aha te auau o ngā ngaru oro e rangona ana e te kaimātakitaki?
Mōhiotia:
Ko te tere o te pūtake o te oro (v pūtake ) = 20 m/s
Ko te tere o te kaimātakitaki (v p ) = 0
Ko te auau o te pūtake o te oro (f) = 380 Hz
Ko te tere o te pūtake o ngā ngaru oro (v) = 400 ms -1
E hiahiatia ana: Te auau o ngā ngaru oro e rangona ana e te kaimātakitaki
![]()
4. Ka neke te motuka A i te 72 km/h, ā, ka neke te motuka B i te 90 km/h, ka whakatata tetahi ki tetahi. Ka whakatangihia te pū a te motuka A me te auau o te 650 Hz. Mena ko te tere o ngā ngaru oro i te rangi he 350 m/h, he aha te auau o te oro e rangona ana e te taraiwa o te motuka B mai i te motuka A?
Mōhiotia:
Ko te tere o te motuka A (v A ) = 72 km/h = 20 m/s, whakatata atu ki te motuka B
Ko te tere o te motuka B (v B ) = 90 km/h = 25 m/s, whakatata atu ki te motuka A
Ko te auau o te tangi o te motuka A (f A ) = 650 Hz
Ko te tere o ngā ngaru oro i te rangi (v) = 350 m/s
E hiahiatia ana: Te auau o te oro i rangona e te taraiwa o te motuka B mai i te motuka A
Rongoā:
He pai tonu te tere o te oro (v)
He pai te tere o te kaimātakitaki (v obs ) mēnā ka neke te kaimātakitaki ki te pūtake o te oro.
He kino te tere o te kaimātakitaki (v obs ) mēnā ka neke atu te kaimātakitaki i te pūtake o te oro.
He pai te tere o te pūtake (v pūtake ) mēnā ka neke atu te pūtake o te oro i te kaimātakitaki
He kino te tere o te pūtake (v pūtake ) mēnā ka neke te pūtake o te oro ki te kaimātakitaki.
Ko te tere o te kaimātakitaki (v obs ) = 0 mēnā kei te okioki te kaimātakitaki
Ko te tere pūtake (v pūtake ) = 0 mēnā kei te okioki te pūtake

5. E neke ana te pūtake oro i te 10 m/s e whakatata atu ana ki tētahi kaimātakitaki tūmau. Ko te auau o te pūtake oro he 380 Hz, ā, ko te tere o ngā ngaru oro i te rangi he 400 m/s. He aha te auau o ngā ngaru oro e rangona ana e te kaimātakitaki?
Mōhiotia:
Ko te tere o te pūtake o te oro (vs ) = 20 m/s
Ko te tere o te kaimātakitaki (v p ) = 0
Ko te auau o te pūtake o te oro (f) = 380 Hz
Ko te tere o ngā ngaru oro i te rangi (v) = 400 m/s
E hiahiatia ana: Te auau o ngā ngaru oro e rangona ana e te kaimātakitaki
Rongoā:
He pai tonu te tere o te oro (v)
He pai te tere o te kaimātakitaki (v obs ) mēnā ka neke te kaimātakitaki ki te pūtake o te oro.
He kino te tere o te kaimātakitaki (v obs ) mēnā ka neke atu te kaimātakitaki i te pūtake o te oro.
He pai te tere o te pūtake (v pūtake ) mēnā ka neke atu te pūtake o te oro i te kaimātakitaki
He kino te tere o te pūtake (v pūtake ) mēnā ka neke te pūtake o te oro ki te kaimātakitaki.
Ko te tere o te kaimātakitaki (v obs ) = 0 mēnā kei te okioki te kaimātakitaki
Ko te tere pūtake (v pūtake ) = 0 mēnā kei te okioki te pūtake

6. He motuka e neke ana ki tētahi kaimātakitaki tūmau e tuku ana i ngā ngaru oro 490 Hz. Ko te auau o te pao e rangona ana ko te 10 Hz. Mena ko te tere o ngā ngaru oro i te rangi he 340 m/s, he aha te tere o te motuka?
Mōhiotia:
Te auau o te oro (f) = 490 Hertz
Ko te tere o ngā ngaru oro i te rangi (v) = 340 m/s
Ka whakatata atu te kaimātakitaki ki te pūtake oro kia nui ake te auau o te oro e rangona ana i te auau o te pūtake oro. Ko te auau o te oro = 490 Hertz, ā, ko te auau o te patu = 10 Hertz kia 500 Hertz te auau o te oro e rangona ana e te kaimātakitaki (f').
E hiahiatia ana: te tere o te motuka
Rongoā:
Te whārite o te pānga Doppler:

Ture waitohu:
He pai tonu te tere o te oro (v)
He pai te tere o te kaimātakitaki (v obs ) mēnā ka neke te kaimātakitaki ki te pūtake o te oro.
He kino te tere o te kaimātakitaki (v obs ) mēnā ka neke atu te kaimātakitaki i te pūtake o te oro.
He pai te tere o te pūtake (v pūtake ) mēnā ka neke atu te pūtake o te oro i te kaimātakitaki
He kino te tere o te pūtake (v pūtake ) mēnā ka neke te pūtake o te oro ki te kaimātakitaki.
Ko te tere o te kaimātakitaki (v obs ) = 0 mēnā kei te okioki te kaimātakitaki
Ko te tere pūtake (v pūtake ) = 0 mēnā kei te okioki te pūtake

Ko te tere o te motuka he 6.9 m/s.
7. I whaia e te motuka pirihimana e tangi ana te haona 930 Hz tetahi i oma atu i runga motopaika me te tere o te 72 km/haora -1 . Ka eke te tere o ngā motuka pirihimana ki te 108 km/haora -1 . Mena ko te tere o te oro i te rangi he 340 ms-1, ko te auau o ngā oro haona e rangona ana e ngā kaieke motopaika ko …
Rongoā:
Ture waitohu:
He pai tonu te tere o te oro (v)
He pai te tere o te kaimātakitaki (v obs ) mēnā ka neke te kaimātakitaki ki te pūtake o te oro.
He kino te tere o te kaimātakitaki (v obs ) mēnā ka neke atu te kaimātakitaki i te pūtake o te oro.
He pai te tere o te pūtake (v pūtake ) mēnā ka neke atu te pūtake o te oro i te kaimātakitaki
He kino te tere o te pūtake (v pūtake ) mēnā ka neke te pūtake o te oro ki te kaimātakitaki.
Ko te tere o te kaimātakitaki (v obs ) = 0 mēnā kei te okioki te kaimātakitaki
Ko te tere pūtake (v pūtake ) = 0 mēnā kei te okioki te pūtake
Mōhiotia:
Ko te auau o te pūtake oro (f) = 930 Hz
Ko te tere o te kaimātakitaki (v p ) = 72 km/haora -1 = 72 (1000 mita) / 3600 (hēkona) = 72,000/3600 mita/hēkona = 20 m/h = -20 ms -1
Ko te tere o te pūtake oro (v pūtake ) = 108 km/haora -1 = 108 (1000 mita) / (3600 hēkona) = 108,000 / 3600 mita/hekona = 30 m/s = -30 ms -1
Ko te tere o te pūtake o ngā ngaru oro (v) = 340 ms -1
E hiahiatia ana: Te auau o ngā ngaru oro e rangona ana e te kaimātakitaki (f')
Rongoā:
Te whārite o te pānga Doppler:

8. E neke ana tētahi waka tūroro i te 72 kiromita hāora -1 me te tangi i tētahi haona me te auau o te 1500 Hz. E neke ana ngā kaieke motopaika i te tere o te 20 ms -1 i ngā ahunga rerekē ki ngā waka tūroro. Mena ko te tere o te oro i te rangi he 340 ms -1 , ko te ōwehenga o ngā auau e rangona ana e ngā kaieke motopaika ina whakatata mai, ina matara atu hoki i te waka tūroro ko …
Mōhiotia:
Ko te auau o te pūtake oro (f) = 1500 Hz
Ko te tere o te kaimātakitaki (v p ) = 20 m/s
Ko te tere o te pūtake oro (v pūtake ) = 72 km/h = 72 (1000 mita) / 3600 hēkona = 72,000/3600 mita/h = 20 m/h
Ko te tere o te pūtake o ngā ngaru oro (v) = 340 m/s
E hiahiatia ana: Te ōwehenga o ngā auau e rangona ana e ngā kaieke motopaika ina whakatata atu, ina matara atu hoki i te waka tūroro
Rongoā:
Te whārite o te pānga Doppler:
![]()
Ngā auau e rangona ana e ngā kaieke motopaika e whakatata atu ana ki ngā waka tūroro
Kei ngā taha rerekē e rua, ā, ina whakatata te motopaika ki te motuka ambulance, ka whakatata rāua tetahi ki tetahi. He pai te v p mēnā ka whakatata te kaiwhakarongo ki te pūtake oro, ā, he kino te v s mēnā ka whakatata te pūtake oro ki te kaiwhakarongo.

Ka rangona ngā auau e ngā kaieke motopaika i a rātou e neke atu ana i te waka tūroro
Kei ngā taha rerekē e rua, ā, ina neke atu te motopaika i te waka tūroro, ka neke atu rāua tetahi i tetahi. He kino te v p mēnā kei tawhiti te kaiwhakarongo i te pūtake oro, ā, he pai te v s mēnā kei tawhiti te pūtake oro i te kaiwhakarongo.

Te ōwehenga o ngā auau e rangona ana e ngā kaieke motopaika ina whakatata atu, ina matara atu hoki i te waka tūroro

- He aha te pānga Doppler?
- whakahoki: E whakaahua ana te pānga Doppler i te huringa o te auau, o te roanga ngaru rānei o tētahi ngaru e pā ana ki tētahi kaimātakitaki e neke ana e pā ana ki te pūtake ngaru.
- He pēhea te puta o te pānga Doppler i roto i ngā ngaru oro?
- whakahoki: Ina whakatata mai te pūtake oro ki te kaimātakitaki, ka kitea e te kaimātakitaki he auau teitei ake (he piki rānei) i tērā i te wā e tū tonu ana te pūtake. I tētahi atu taha, i te neke atu o te pūtake oro i te kaimātakitaki, ka iti iho te auau e kitea ana.
- He aha te rerekētanga i waenga i te nekehanga whero me te nekehanga kikorangi e pā ana ki te pānga Doppler?
- whakahoki: Mō ngā ngaru hikohiko (pērā i te mārama), ko te nekehanga whero e pā ana ki te nekehanga o te mārama ki ngā roangaru roa ake (ngā auau iti iho rānei) ina neke atu te pūtake i te kaimātakitaki. Ko te nekehanga kikorangi, i tētahi atu ringa, e pā ana ki te nekehanga o te mārama ki ngā roangaru poto ake (ngā auau teitei ake rānei) ina neke atu te pūtake ki te kaimātakitaki.
- He pēhea te pānga o te pānga Doppler ki ngā tupua whetu me ā rātou nekehanga i te ao tūroa?
- whakahoki: He maha ngā tupuni whetu e whakaatu ana i te nekehanga whero, e tohu ana kei te neke atu rātou i a tātou. Ko tēnei kitenga he taunakitanga matua mō te whānui haere o te ao tūroa.
- He aha te tūranga o te pānga Doppler i roto i te hangarau radar huarere?
- whakahoki: Ka ine te radar Doppler i te huringa o te auau o te tohu radar whakaata i puta mai i ngā mea e neke ana, pērā i ngā pata ua, i ngā whatu rānei. Mā tēnei ka taea e ngā tohunga huarere te kite i te nekehanga o te ua me te ine i te tere me te ahunga o te hau.
- Ka kitea te pānga Doppler i roto i ngā ngaru oro me ngā ngaru mārama anake?
- whakahoki: Kāo, ka taea te kite i te pānga Doppler i roto i ngā momo ngaru katoa, ahakoa he oro, he mārama, he irahiko hikohiko rānei. Me whai nekehanga whanaunga noa iho i waenganui i te pūtake me te kaimātakitaki.
- He pēhea te pānga o te tere whanaunga i waenga i te pūtake me te kaimātakitaki ki te rahi o te pānga Doppler?
- whakahoki: Ko te nui ake o te tere whanaunga i waenga i te pūtake me te kaimātakitaki, ko te nui ake o te nekehanga Doppler. Hei tauira, ka kitea ake te huringa o te tangi o te waka tūroro tere i a ia e haere ana, ki te whakaritea ki te waka tūroro āta haere.
- He aha tātou te kore ai e kite i te nekehanga Doppler i roto i te māramatanga o ngā rama o te motuka ina whakatata mai ki a tātou i te pō?
- whakahoki: Ahakoa ka puta te pānga Doppler ki ngā rama o te motuka, he iti rawa te tere o te motuka ki te whakataurite ki te tere o te mārama. Nō reira, he iti rawa te nekehanga Doppler i te auau/roa ngaru o te mārama, ā, kāore e kitea e te kanohi tangata.
- Me pēhea te whakamahi a ngā kararehe pērā i ngā pekapeka i te pānga Doppler?
- whakahoki: Ka whakamahia e ngā pekapeka te echolocation, arā, te tuku ngaru oro me te whakarongo ki ngā echo hei kimi me te hopu i te kai. Ka whai wāhi te pānga Doppler ina neke te pekapeka, ka puta he panoni i te auau o ngā ngaru oro e echoed ana, ka taea e te pekapeka te kite me te whakamahi hei aromatawai i te nekehanga me te tawhiti.
- He aha te hononga o te pānga Doppler ki te tangi o te haona o tētahi waka ohorere?
- whakahoki: Hei waka ohorere me te whakatata mai o te haona, ka pēhia ngā ngaru oro, ka hua ake he auau teitei ake, he teitei ake rānei te tangi. I a te waka e haere atu ana, e neke atu ana, ka totoro ake ngā ngaru oro, ka hua ake he auau iti iho, he iti iho rānei te tangi. Koinei te pānga Doppler e mahi ana, ā, koinei te take e rerekē ai te tangi o te haona i a te waka e whakatata mai ana, kātahi ka hoki whakamuri.