Umbono KaJohn Searle Wokusebenza: Ukwembula Ubukhulu Bolimi Neqiniso
UJohn Searle ungomunye wezazi zefilosofi ezivelele kakhulu zesikhathi samanje, esethuthukise umbono ohlelekile ngezici ezahlukene zefilosofi, okuhlanganisa ulimi, ingqondo, kanye neqiniso lezenhlalo. Omunye weminikelo emikhulu kaSearle yinkolelo-mbono yakhe yesenzo, ehlola ngokujulile ubudlelwano phakathi kolimi neqiniso. Kulesi sihloko, sizohlola inkolelo-mbono kaJohn Searle yesenzo, imvelaphi yayo, imiqondo eyinhloko, kanye nemiphumela yayo ekuqondeni kwethu ulimi neqiniso lezenhlalo.
Isizinda seFilosofi Yesenzo sikaSearle
UJohn Searle lahir pada tahun 1932 di Amerika Serikat dan memperoleh gelar Ph.D. dari Universitas Oxford. Pengaruh filosofi bahasa analitik, terutama karya-karya J.L. Austin dan ULudwig Wittgenstein, sangat terasa dalam karya-karya Searle. Dalam bukunya, “Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language” (1969), Searle memperluas gagasan Austin tentang “speech acts” atau “tindakan tutur” dengan cara yang lebih sistematis dan komprehensif.
Isenzo sokukhuluma siyisenzo esenziwa ngokuvezwa kwamagama. Isibonelo, ngokuthi "Ngiyathembisa," umuntu akagcini nje ngokukhuluma amazwi kodwa futhi wenza isenzo sokuthembisa. Lesi senzo sokukhuluma sidlala indima ebalulekile ekuxhumaneni nabantu futhi sivumela abantu ukuthi baxhumane futhi bakhe izinhlobo ezahlukene zeqiniso lomphakathi.
Isakhiwo Esiyisisekelo Sezenzo Zenkulumo
I-Searle ikhomba izingxenye ezintathu eziyinhloko ezenzweni zokukhuluma: ukukhomba, ukucacisa, kanye nokukhuluma. Lezi zingxenye ezintathu zakha isakhiwo esiyisisekelo esichaza indlela ulimi olusebenza ngayo njengethuluzi lokwenza izenzo zomphakathi.
1. Tindakan Lokusi (Locutionary Act) : Ini adalah tindakan mengucapkan kata-kata dengan makna tertentu. Misalnya, ketika seseorang mengatakan “Itu hujan,” tindakan lokusinya adalah mengucapkan kalimat dengan makna bahwa hujan sedang turun.
2. Tindakan Ilokusi (Illocutionary Act) : Ini adalah tindakan melakukan sesuatu dengan mengucapkan kata-kata. Dalam contoh “Itu hujan,” tindakan ilokusinya bisa berupa memberikan informasi kepada pendengar tentang keadaan cuaca.
3. Tindakan Perlokusi (Perlocutionary Act) : Ini adalah efek yang dihasilkan oleh kata-kata yang diucapkan pada pendengar. Misalnya, pendengar yang mendengar “Itu hujan” mungkin akan memutuskan untuk membawa payung atau memikirkan rencana mereka kembali.
Ngokuhlukanisa lezi zingxenye ezintathu, iSearle inikeza uhlaka oluyinkimbinkimbi kakhulu lokuqonda ukuthi ulimi alulona nje ithuluzi lokuxhumana, kodwa futhi luyithuluzi lokukhiqiza izenzo zangempela zomphakathi.
Ukuhlukaniswa Kwemithetho Yokungaziphathi Kahle
USearle waqhubeka nokuthuthukisa ukuhlukaniswa kwezenzo ezingezona ezendabuko zibe yizigaba ezinhlanu eziyinhloko, ngasinye esinomsebenzi nenhloso ehlukile ekuxhumaneni:
1. Representatif : Tindakan ini bertujuan untuk mengungkapkan keadaan atau fakta. Contohnya adalah pernyataan atau laporan.
2. Direktif : Tindakan ini bertujuan untuk membuat pihak lain melakukan sesuatu. Contohnya adalah permintaan, perintah, atau saran.
3. Komisif : Tindakan ini melibatkan komitmen pembicara untuk melakukan sesuatu di masa depan. Contohnya adalah berjanji atau menawarkan.
4. Ekspresif : Tindakan ini bertujuan untuk mengungkapkan perasaan atau sikap pembicara. Contohnya adalah ucapan terima kasih, permohonan maaf, atau ucapan selamat.
5. Deklaratif : Tindakan ini menghasilkan perubahan dalam status atau realitas sosial dengan hanya diucapkan. Contohnya adalah menikahkan pasangan, menjatuhkan hukuman, atau pengunduran diri.
Ukuzimisela kanye Nomsebenzi Wokuqonda Wolimi
Omunye wemibono ebalulekile embonweni kaSearle wesenzo ukuzimisela, impahla yemicabango nezitatimende eziqondisa ezintweni ezithile noma izimo zezindaba emhlabeni. USearle ubheka ulimi njengokwandiswa kwamandla omuntu emicabango ehlosiwe, okungukuthi, imicabango ebhekisela kokuthile noma ephathelene nakho.
Ngokombono kaSearle, izenzo zolimi zihlobene kakhulu nezakhiwo zethu zengqondo. Uma umuntu enza isithembiso, isibonelo, akagcini nje ngokukhuluma amazwi, kodwa futhi unesimo sengqondo esithile mayelana nekusasa. Lokhu kusikisela ukuthi ulimi alunakuqondwa ngokwehlukana nezakhiwo nemisebenzi yokuqonda yomuntu.
Iqiniso Lomphakathi
Umbono kaSearle wesenzo nawo unemiphumela ebanzi ekuqondeni kwethu iqiniso lezenhlalo. Encwadini yakhe ethi “The Construction of Social Reality” (1995), uSearle waphakamisa ukuthi izici eziningi zomhlaba wethu wezenhlalo zidalwe ngezenzo zolimi. Wabiza lo mqondo ngokuthi “amaqiniso ezikhungo,” ahlanganisa izinto ezifana nemali, impahla, kanye nezinhlobo ezahlukene zegunya kanye nezindinganiso zomphakathi.
Amaqiniso ezikhungo ahlukaniswa namaqiniso angathi sína, angamaqiniso akhona ngaphandle kwezinkolelo noma izenzo zabantu, njengezintaba noma amaplanethi. Amaqiniso ezikhungo, ngakolunye uhlangothi, ancike esivumelwaneni esihlangene kanye nokusetshenziswa kolimi. Isibonelo, imali inenani kuphela ngoba kukhona ukuvumelana komphakathi kokuthi inenani. Lokhu kubonisa ukuthi ulimi ludlala indima ebalulekile ekudaleni nasekulondolozeni izakhiwo zomphakathi eziyinkimbinkimbi.
Ukugxekwa kanye nentuthuko
Njengemibono eminingi yefilosofi, inkolelo-mbono kaSearle yezenzo zokukhuluma ayizange igweme ukugxekwa. Abanye abagxeki bathi iSearle igcizelela kakhulu indima yolimi ekudaleni iqiniso lomphakathi, inganaki ezinye izici njengamandla nezakhiwo ezibonakalayo. Ngaphezu kwalokho, kuye kwaphikiswana ngokuthi ukuhlukaniswa kwezenzo zokukhuluma kukaSearle akubonisi ngokugcwele ubunzima kanye nokwehlukahlukana kwezenzo zokuxhumana ekusebenzeni.
Naphezu kwalokhu kugxekwa, iminikelo kaSearle isabalulekile futhi ishukumisele ucwaningo oluningi kwifilosofi yolimi kanye nesayensi yezenhlalo. Umsebenzi wakhe uvuse izingxoxo eziningi kanye nentuthuko yemfundiso, okuhlanganisa nokuhlaziywa kokuthi ubuchwepheshe bedijithali kanye nemidiya yezenhlalo kuthinta kanjani indlela esixhumana futhi sibumba ngayo iqiniso lezenhlalo.
Isiphetho
Ithiyori yesenzo sikaJohn Searle inikeza ukuqonda okujulile ngokuthi ulimi alulona nje ithuluzi lokuxhumana, kodwa futhi luyindlela yokudala nokuqonda iqiniso lezenhlalo. Ngokuhlukanisa izenzo zolimi zibe yizingxenye eziyisisekelo ezifana nokuqonda, ukuqonda, kanye nokukhuluma, kanye nokuhlukanisa izenzo ezingezona ezendabuko ngezigaba ezahlukene, iSearle inikeza uhlaka oluphelele lokuhlaziya nokuqonda izinhlobo ezahlukene zokuxhumana kwezenhlalo.
Imibono yokuzimisela kanye namaqiniso ezikhungo emsebenzini kaSearle yandisa ukuqonda kwethu ubudlelwano phakathi kwengqondo, ulimi, kanye nomhlaba wezenhlalo. Naphezu kokugxekwa, le mibono isasebenza futhi yakha isisekelo esibalulekile socwaningo oluningi kanye nengxoxo kwifilosofi yanamuhla. Ngakho-ke, inkolelo-mbono yesenzo kaJohn Searle ayigcini nje ngokucebisa ukuqonda kwethu ulimi kanye nokuxhumana kodwa futhi inikeza ithuluzi elinamandla lokuhlaziya lokuhlola nokuqonda ubunzima beqiniso lezenhlalo.