Auala e Fai ai Fa'apalaga Fa'alenatura mai Otaota o le Umukuka
O le fa'apalaga fa'anatura o se fofo e le afaina ai le siosiomaga e mafai ona toe fa'afo'isia le lafulemu o le eleele e aunoa ma le fa'aleagaina o le si'osi'omaga. O se tasi o puna'oa e faigofie ona maua mo fa'apalaga fa'anatura o otaota o le umukuka. O otaota o le umukuka, aemaise lava otaota o mea'ai ma fuala'au 'aina, e tele mea'ai e aoga mo la'au . O le taimi lenei, o le a tatou talanoaina auiliili pe fa'apefea ona fai fa'apalaga fa'anatura mai otaota o le umukuka.
Aiseā e Filifili ai le Fa'apalaga Fa'alenatura?
A o le’i o’o atu i la’asaga, se’i o tatou malamalama pe aisea e sili atu ai fa’apalaga fa’alenatura nai lo fa’apalaga vaila’au:
1. Fa'alelei i le siosiomaga: E le fa'aleagaina le eleele ma le vai i lalo o le eleele.
2. Faaleleia le Fausaga o le Eleele: Faaleleia le tulaga o le eleele ina ia mafai ona ola lelei laau.
3. Fa'ateleina le Lauolaola o le Eleele: Fa'aopoopo mea fa'aola ma siama aoga.
4. Fa'aitiitia otaota: Fa'aitiitia otaota e i'u ina lafoa'i i fanua lafoa'i otaota.
Sauniuniga ma Mea e Manaʻomia
A'o le'i faia ni fa'apalapala fa'anatura mai otaota o le umukuka, ia mautinoa o lo'o ia te oe mea ma meafaigaluega nei:
1. Pusa faapala (composter)
2. Suo po'o se meafaigaluega fa'agae'e
3. Laulaau 'oti po'o laulaau mago
4. Otaota mai le umukuka e le'i fa'aola: fualaau faisua, fuala'au 'aina, atigi fuamoa, pulu kofe, ma isi mea fa'apena.
5. Vai, pe a manaʻomia.
O ituaiga o otaota e mafai ona fa'aaogaina e fai ma fa'apalaga
E lē o otaota uma mai le umukuka e talafeagai mo le fa'aaogaina o ni fa'apalaga. O ituaiga otaota ia e mafai ma e lē mafai ona fa'aaogaina.
E mafai ona fa'aaogaina:
– Toega o fualaau faisua ma fuala'au 'aina (e aofia ai ma le pa'u)
– Kofe ma le lauti ua palu
– Atigi fuamoa ua nutililii
– Vaega o mea manogi
– Falaoa ma araisa e totoe (i ni nai vaega laiti)
E le mafai ona faʻaaogaina:
– Aano o manu ma ponaivi
– Oloa gaosi susu (susu, sisi, ma isi mea faapena)
– Ga'o ma suāu'u
– Otaota o fagafao
– Toega o mea'ai ga'o pe ga'o
Laasaga e Fai ai
1. Aoina o Otaota o le Umukuka
– Aoina otaota o le umukuka i aso uma. Ia mautinoa e te vavaeʻeseina otaota faʻanatura mai otaota e le faʻanatura.
2. Tipiina ma oloina
– Vaevae otaota o le umukuka i ni fasi vaega laiti e fa'avave ai le fa'agasologa o le fa'apalapala.
3. Saunia le Pusa Fa'apalapala
– Saunia se pusa otaota e lelei le ea. E mafai ona avea ma pusa otaota palasitika po'o laupapa, pe e mafai fo'i ona e eliina se lua i le eleele.
4. Fa'apalapala
– Amata i le tuʻuina o se vaega o le sawdust poʻo ni laulaau mago i le pito i lalo o le fagu. O le a avea lea ma puna o le kaponi (le mea enaena).
– Fa'aopoopo se vaega o toega o mea'ai mo le umukuka i luga o le ie enaena. Ia mautinoa e le mafiafia tele lenei vaega, pe tusa ma le 5-10 cm.
– Fa'aopoopo se isi vaega o mea enaena (pefu laupapa po'o laulaau mago) pe a uma le vaega o otaota o le umukuka.
– Toe fai lenei faiga se'ia tumu le fagu pe se'ia uma mea e mana'omia.
5. Fa'aoso ma fa'asūsū
– Fa'aoso le otaota i ni nai aso uma ina ia mautinoa e lelei le ea e sosolo. E fesoasoani lea i siama i le faagasologa o le pala.
– Afai e foliga mago vaega o le mea fa'apalapala, fa'aopopo sina vai e fa'atumauina ai le susu. O le maualuga lelei o le susu pe a foliga susū le mea fa'apalapala, e pei o se omomi ua uma ona mimilo.
6. Faiga o le Fa'aleagaina
– Tu'u le fa'agasologa o le pala e fa'aauau mo ni nai vaiaso i ni masina. I le taimi lea, o le a galulue ai siama e fa'aleagaina mea ola i totonu o humus e tele ai mea'ai.
– E sili ona lelei le mata'ituina pea o le susū ma fa'afefiloi le mea fa'apalapala i taimi uma.
Fa'ailoga ua sauni le palasita
O le palapala ua sauni e iai ni faʻailoga, e aofia ai:
– Lanu: Enaena pogisa pe uliuli.
– Manogi: Manogi e pei o le eleele, e leai se manogi leaga pe leaga.
– Tulaga: E lagona le malepelepe ma le vaivai, e leai ni fasi lapopo'a o totoe.
Fa'aaogāina o Fa'apalaga Fa'alenatura
A uma ona saunia le palapala fa'apalapala, e mafai ona e fa'aaogaina e fai ma fa'apalapala fa'anatura mo ituaiga eseese o la'au. O nisi nei o auala e fa'aaoga ai:
1. E fai ma mulch: Fa'asalalau le compost i luga o le eleele e siomia ai la'au. E mafai ona fesoasoani lea e fa'atumauina le susu o le eleele ma puipuia ai le tuputupu a'e o vao.
2. Eleele o La'au i totonu o ulo: Fa'afefiloi le palapala fa'apalapala ma le eleele e tu'u i totonu o ulo la'au.
3. Mea'ai Fa'aopoopo mo La'au: Fa'aaoga le compost e fai ma fa'apalaga fa'aopoopo e ala i le sausauina i tafatafa o la'au ma fa'amalūlū teisi le eleele ina ia mafai ona mitiia le compost.
Aogā o le Fa'aaogaina o Fa'apalaga Fa'alenatura
O le faʻaaogaina o faʻapalaga faʻanatura mai otaota o le umukuka e tele ona faʻamanuiaga:
1. Mea'ai Paleni: E maua mai fa'apalaga fa'alenatura mea'ai paleni e mana'omia e la'au.
2. Fa'ateleina le Lauolaola o le Eleele: Fa'aopopo mea ola i le eleele, e taua mo le ola o meaola ninii o le eleele.
3. Fa'aitiitia le Fa'aaogaina o Fa'apalaga Fa'akemikolo: Fesoasoani e fa'aitiitia le fa'alagolago i fa'apalaga fa'akemikolo e ono fa'aleagaina ai le siosiomaga.
4. Taugofie: O le faia o lau lava fa'apalaga fa'alenatura o lona uiga o le sefeina o tupe fa'aalu pe a fa'atusatusa i le fa'atauina o fa'apalaga fa'apisinisi.
5. Fa'aitiitia le Otaota: Fa'aitiitia le aofa'i o otaota o aiga e i'u ina lafoa'i i fanua lafoa'i otaota.
Ina ia mautinoa le sologa lelei o le faagasologa o le composting, ia mataala i fautuaga nei:
1. Fa'atulagaga Paleni: Ia mautinoa o lo'o paleni le va o mea lanumeamata (naitorosene) ma mea enaena (kalaponi). O se fua fa'atatau lelei e tusa ma le 1:2.
2. Aloese mai Mea Mamafa ma Suāu'u: Aua le fa'aopoopoina ni mea e faigata ona pala pe suāu'u, aua e mafai ona fa'alavelaveina ai le fa'agasologa o le fa'apalapala.
3. Mata'ituina le vevela: O le fa'apalapala lelei e masani ona mafanafana. Afai e vevela tele pe malulu tele, atonu e iai se mea o sese i le faiga.
I'uga
O le faia o fa'apalaga fa'alenatura mai otaota o le umukuka e le gata o se la'asaga atamai mo le fa'asaoina o le siosiomaga, ae o se auala lelei fo'i e pulea ai otaota o aiga. E le gata i lea, o le malamalama ma le fa'aleleia atili o metotia o le fa'apalaga, e mafai ai ona tatou fa'aleleia atili le lafulemu o le eleele ma le lelei o la'au i se auala fa'alenatura ma le lelei mo le siosiomaga.
Faatasi ai ma laasaga o loʻo faʻamatalaina i luga, ua mafai nei ona e amata faia lau lava faʻapalaga faʻanatura i le fale. E le gata i le seleseleina o faʻamanuiaga o faʻapalaga lelei mo au laʻau, o loʻo e saofagā foʻi i le puipuiga o le siʻosiʻomaga e ala i le faʻaitiitia o le aofaʻi o otaota o le umukuka e iʻu i fanua lafoaʻi otaota. Manuia, ma manuia!