Fa'avasegaga o la'au e fa'atatau i le tau

Fa'avasegaga o La'au e Fa'avae i le Tau

O laau o se vaega autū o le siʻosiʻomaga e lagolagoina ai le ola i le Lalolagi. E lē gata ina latou saunia le okesene tatou te mānavaina ae e iai foʻi se sao tāua i le saunia o meaʻai, vailaʻau, ma mea mata eseese. O se tasi o auala sili ona lelei e malamalama ai ma faʻavasega ai le eseesega o laau o le suʻesuʻeina lea o le auala latou te fetuʻunaʻi ai i tau eseese i le lalolagi atoa. O le faʻavasegaina o laau e faʻavae i luga o le tau e fesoasoani ia i tatou e malamalama atili ai i le auala e ola ma manuia ai laau i tulaga eseese o le siosiomaga. O lenei tusiga o le a talanoaina ai le faʻavasegaina o laau e faʻavae i luga o le tau ma le auala e aʻafia ai lo latou tuputupu aʻe ma le ola ona o a latou fetuʻunaʻiga.

1. Tau Fa'atropika

Uiga o le Tau Teropika
O tau vevela e iloga i le mafanafana o le tau i le tausaga atoa ma sina eseesega o vaitau. E maualuga timuga ma e masani ona tupu i le tausaga atoa, ma o nisi o eria e feagai ma se vaitau pu'upu'u mago.

La'au Fa'atropika
O la'au e ola i itulagi teropika e iai a latou fetu'una'iga fa'apitoa e feagai ai ma le maualuga o le susū ma le vevela faifai pea. O nisi fa'ata'ita'iga o la'au teropika e aofia ai:

– La'au o le Fa'i (Musa spp.): O fa'i o se la'au masani i le teropika e mana'omia le maualuga o le susū ma le tele o le susulu o le la e ola lelei ai.
– Niu (Cocos nucifera): E olaola lelei le niu i talafatai i le teropika, e tete'e atu i le masima ma matagi malolosi.
– O le 'ofe (Bambusoideae): E vave tele ona ola le 'ofe ma e mafai ona maua i le tele o vaega o le teropika.

O fetuunaiga i laau i le teropika e masani ona aofia ai laulaau lautetele e pu'eina ai le tele o le susulu o le la e mafai ai ma a'a tetele e mitiia ai le vai ma mea'ai.

2. Tau i le itu i saute o le teropika

Uiga o le Tau i le Itulagi i le Teropika
O tau vevela ma susū o le taumafanafana i le tau māfanafana ma taumalulu mālūlū i le feololo. E eseese timuga ae e masani lava ona maualuga tele, aemaise lava i le taumafanafana.

FAITAU  Fa'aaogāina o fa'apalapala fa'aola i le totoina o la'au

La'au Fa'atropika
E masani ona tatau i laau i itulagi e teropika ona fetuutuunai i tulaga mago ma le vevela maualuga i le taumafanafana. O faataitaiga o laau e teropika e aofia ai:

– Moli (Citrus spp.): O moli ma isi la'au 'aina e mana'omia le tele o le susulu o le la ma e masani ona totō i vaega e tete'e i le vevela o le tau.
– Olive (Olea europaea): E ola lelei olive i vaega e tete'e i le teropika ma taumafanafana uumi ma mago.
– La'au Magnolia (Magnolia spp.): E lauiloa Magnolias i o latou fugālaau tetele ma manogi, ma e olaola lelei i tau e malulu ma e tetelē.

O fetuunaiga o laau i le teropika e masani ona aofia ai le mafai ona ola i tulaga mago ma tete'e atu i manu faalafua ma faamai e sili ona taatele i nofoaga e maualuga le susū.

3. Tau mālūlū

Uiga o se Tau Feoloolo
E tele atu suiga fa'avaitaimi i tau māfanafana, fa'atasi ai ma le taumafanafana mafanafana ma le taumalulu malulu. E masani ona tutusa le tufatufaina o timuga i le tausaga atoa.

La'au Fa'ale-tau Feoloolo
O laau e ola i tau mālūlū e tatau ona mafai ona tatalia suiga tetele o le vevela ma e masani ona aofia ai se vaitaimi e moe ai i le taumalulu. O faʻataʻitaʻiga o laau mālūlū e aofia ai:

– Saito (Triticum spp.): O le saito o se fa'ato'aga saito e totōina lautele i tau mālūlū.
– Maple (Acer spp.): E lauiloa laau maple i o latou lau e suia lanu i le tautoulu ma e ola lelei i tau mafanafana.
– Apulu (Malus domestica): E manaʻomia e laau apu se vaitaimi malulu e fua lelei ai fua, o lea e fetaui lelei ai mo tau mālūlū.

O fetuunaiga o laau e feololo le tau e masani ona aofia ai auala e ola ai i ituaiga uma o tulaga o le tau, e pei o le to'ulu o laulaau e fa'aitiitia ai le leiloa o le vai i le taumalulu.

FAITAU  O le auala e totō ai rosa i totonu o ulo

4. Tau Matuā Laiti (Toafa)

Uiga o se Tau Mātūtū
O le tau mātūtū e matuā itiiti lava timuga ma e matuā maualuga lava le vevela i le ao ma e matuā maulalo foʻi le vevela i le pō.

La'au o le Toafa
E iai ni fetuunaiga uiga ese o laau o le toafa e ola ai i nei tulaga faigata, e pei o le:

– Cactus (Cactaceae): O Cactus e iai ni ogalaau mafiafia e teu ai le vai ma ni tui e puipuia ai mai manu fe'ai ma fa'aitiitia ai le transpiration.
– Agave (Agave spp.): O laulaau o le Agave e mafiafia ma manifinifi ma e tele a'a e mafai ai ona latou sailia le vai i nofoaga e leai ni mea e ola ai.
– Semi-sporic (Ephedra spp.): O nei laau e iai o latou au lanumeamata e nafa ma le photosynthesis, nai lo laulaau, lea e fesoasoani e faʻaitiitia ai le leiloa o le vai.

O fetuunaiga i laau i le toafa e masani ona aofia ai le mafai ona teuina le vai, e ala i stomata e tapuni i le ao ma a'a e mafai ona salalau i nofoaga mamao e su'e ai ni punaoa o le vai.

5. Tau i le Polar

Uiga o le Tau i le Polar
O tau i le pole e iloga i le malulu tele o le tau i le tele o le tausaga faatasi ai ma le pupuu o taumafanafana. E masani lava ona maualalo le timuga, e tele lava i foliga o le kiona.

La'au Polar
O laau e ola i tau e ono suia ai le eleele e tatau ona matua malolosi ma mafai ona ola i le malulu tele ma le itiiti o le malamalama. O faataitaiga o laau e ono suia ai le eleele e aofia ai:

– Limu (Bryophyta): O le limu o se tasi o laau e sili ona taatele i itulagi polar aua e mafai ona ola i eleele manifinifi ma e taua tele lona sao i le fausiaina o le eleele.
– Lichen: O lichen o ni meaola e fefa'asoaa'i e masani ona maua i luga o papa ma e mafai ona ola i tulaga faigata ma sina mea'ai itiiti.
– Uili (Salix spp.): O nisi ituaiga o uiili e mafai ona ola i le arctic tundra faatasi ai ma fetuunaiga e pei o laulaau laiti ma le tuputupu ae maualalo.

FAITAU  Aogā o le faʻaaogaina o meafaigaluega faʻatoʻaga faʻaonaponei

O fetuunaiga i laau polar e masani ona aofia ai le tuputupu aʻe maualalo e ʻalofia ai matagi malolosi ma le mafai ona ola tusa lava pe ufitia i le kiona mo le tele o le tausaga.

I'uga

O le fa'avasegaina o la'au e tusa ai ma le tau e maua ai ni malamalamaga loloto i le auala e fetu'una'i ai la'au i o latou siosiomaga. Mai vaomatua lauusiusi i siosiomaga e leai ni la'au i pole, e tofu lava la'au ma lona lava auala tulaga ese e ola ai ma manuia ai. O le malamalama i nei fetu'una'iga e taua e le gata mo fa'amoemoega fa'alea'oa'oga ma fa'asaienisi ae fa'apea fo'i mo faiga fa'ato'aga, puipuiga, ma faiga fa'avae tau si'osi'omaga.

O le suʻesuʻeina o lenei faʻavasegaga, e mafai ai ona tatou atiina ae ni fuafuaga sili atu e faʻasaoina ai le tele o meaola eseese, faʻateleina ai fua o faʻatoʻaga, ma faʻafetaiaʻia ai luʻitau o le siosiomaga o loʻo tatou feagai, e pei o suiga o le tau. O fetuunaiga ua malamalama lelei i ai laʻau i le faitau afe o tausaga ua tuʻuina mai ai ni lesona taua e tatau ona tatou aʻoaʻoina ma faʻaaoga mo le lumanaʻi o lo tatou paneta.

Taofi faamatalaga