Suʻesuʻega faʻaletagata e uiga i suiga faʻaagafesootai ma suiga faʻaleaganuu

Suʻesuʻega Faʻaletagata i Suiga Lautele ma Suiga Faʻaleaganuu

O suiga fa'aagafesootai ma le suiga fa'aleaganuu o ni manatu se lua e masani ona iai i le soifuaga o tagata. E leai se sosaiete e tumau moni lava; o nu'u uma e feagai ma suiga o tulaga fa'atauaina, suiga o fegalegaleaiga fa'aagafesootai, ma le fetu'una'i o auala o le soifuaga i le aluga o taimi. O le Anthropology, o se saienisi e su'esu'eina tagata i o latou tulaga fa'aagafesootai ma fa'aleaganuu , e iai sona sao taua i le fa'amatalaina pe fa'apefea ona tupu suiga, pe aisea e tupu ai, ma pe fa'apefea ona lagona ona a'afiaga e tagata ta'ito'atasi ma vaega. E ala i se auala atoatoa—mafaufau i le tamaoaiga, faiga fa'apolokiki, lotu, tekinolosi, siosiomaga, ma le talafa'asolopito—e fesoasoani le anthropology ia i tatou e malamalama i suiga e le gata o le "alualu i luma" po'o le "solomuli," ae o se faiga faigata e aofia ai feutana'iga o uiga ma le pule.

Malamalama i suiga fa'aagafesootai ma suiga fa'aleaganuu

O suiga fa'aagafesootai e fa'atatau i suiga i le fausaga ma mamanu o fegalegaleaiga fa'aagafesootai, e pei o suiga i le faiga fa'aleaiga, vaevaega o galuega, fa'avasegaga fa'aagafesootai, fa'alapotopotoga fa'alea'oa'oga, po'o fa'alapotopotoga fa'apolokiki. I le taimi nei, o le suiga fa'aleaganuu e sili atu ona taula'i i suiga i faiga o uiga: tulaga fa'atauaina, tu ma aga masani, fa'ailoga, gagana, malamalama fa'alotoifale, faiga fa'alelotu, ma fa'asinomaga fa'atasi. E feso'ota'i mea e lua: e mafai e suiga fa'atekonolosi ona suia mamanu o fegalegaleaiga fa'aagafesootai; ae i le taimi lava e tasi, o suiga i uiga ma tulaga fa'atauaina e mafai ona fuafua ai pe fa'apefea ona taliaina pe teena lena tekinolosi.

Mai se vaaiga fa'aletagata, o le aganu'u e lē na'o se tofi o tupuaga e tatau ona fa'asaoina e aunoa ma se iloiloga, ae o se mea e ola ma fa'aauau pea ona toe gaosia. E tumau pea tū ma agaifanua ona o lo'o toe fa'amatalaina pea e fa'afetaui ai mana'oga o taimi. I se isi itu, o mea e foliga mai "fou" e masani ona fetu'una'i i manatu fa'alotoifale, ma i'u ai i ni fa'atulagaga fa'aleaganuu tulaga ese, nai lo le na'o le kopiina mai fafo.

Fa'avae fa'ale-tagata i le suiga o le faitau

E tele auala e malamalama ai le suʻesuʻega faʻaletagata i suiga. Muamua, o le auala faʻatino e vaʻaia ai le sosaiete o se faiga e fesoʻotaʻi ona vaega. O suiga i le tasi itu—mo se faʻataʻitaʻiga, le tamaoaiga—o le a aʻafia ai isi itu, e pei o le aiga poʻo tū ma aga masani. Lua, o le auala feteenai e faʻamamafa mai ai o suiga e masani ona tulaʻi mai i le le tutusa ma le tauiviga mo punaoa. Mai lenei vaaiga, o le suiga faʻaleaganuu e le o se mea e le faaituau, aua o mea e fiafia i ai vaega pule e mafai ona faʻatulagaina le itu o suiga e ala i aʻoaʻoga, ala o faasalalauga, ma faiga faʻavae. Tolu, o le auala faʻamatala e faʻamamafa mai ai o le aganuʻu o se "upega o uiga" e lalagaina e tagata. E malamalama le suiga e ala i le auala e faʻamatalaina ai e tagata aafiaga fou, faʻaigoaina le mea moni, ma faʻatulaga faasinomaga.

E le gata i lea, o le anthropology i aso nei e atiina ae ai foi ni vaaiga i le lalolagi atoa ma le transnationalism. Faatasi ai ma le vave tele o le feoaʻi o tagata, oloa, ma faamatalaga, e le gata ina tutupu suiga i totonu o le sosaiete ae faapea foi ona aafia i fesoʻotaʻiga faavaomalo: femalagaaiga, turisi, fausaga numera, alamanuia faaleaganuu, ma faiga faavae tau tamaoaiga faavaomalo. O le mea lea, o tuaoi i le va o le lotoifale ma le lalolagi atoa ua faateleina le fesuisuiai.

Mea e mafua ai suiga: mai tekinolosi i le siosiomaga

E tele mea e mafai ona mafua ai suiga i le va fealoai ma le suiga fa'aleaganuu. O tekinolosi o se tasi lea o mea taua e mafua ai. O le o'o mai o telefonipoto, le initaneti, ma ala o faasalalauga faaagafesootai, mo se fa'ata'ita'iga, ua suia ai le auala e fesoota'i ai tagata, galulue ai, fa'atau atu ai, ma e o'o lava i le fausiaina o ni mafutaga fa'alagona. E mafai ona fa'amaumauina tu ma aga masani i vitio, ae e ono fa'afaigofieina fo'i ona o mea e salalau solo i luga o le initaneti. I le itu tau tamaoaiga, o le fa'alauteleina o pisinisi ma le tamaoaiga o maketi e mafai ona suia ai mamanu o gaosiga e fa'avae i luga o le tausiga o le soifuaga i mamanu fa'apisinisi, e a'afia ai le vaevaeina o galuega a ali'i ma tama'ita'i ma suia ai le saoasaoa o le olaga.

E iai fo'i se sao o mea fa'apolokiki, aemaise lava i faiga fa'avae a le setete: fuafuaga fa'ale-atunu'u, polokalame fa'atupuina, tulafono fa'alea'oa'oga, ma le fa'ailoaina o fa'asinomaga o vaega. E mafai e faiga fa'avae ona fa'amalosia se tasi ituaiga o aganu'u e avea ma "aloaia" ae fa'aesea isi faiga. I se tulaga tutusa, e mafai e lotu ma fa'alapotopotoga fa'alelotu ona fa'aosofia suiga i tulaga fa'atauaina, e pei o la'ei, amioga fa'aagafesootai, ma e o'o lava i faiga fa'alelotu.

E tutusa lava le tāua o mea tau si'osi'omaga. O suiga o le tau, fa'alavelave fa'afuase'i, fa'aleagaina o le si'osi'omaga, po'o le fa'aitiitia o puna'oa fa'alenatura e mafai ona suia ai olaga ma fa'amalosia ai nu'u e fetu'una'i. Mo se fa'ata'ita'iga, o nu'u i le talafatai ua a'afia i le soloia e ono o'o i ai femalaga'iga , ma iu ai ina suia le fausaga o aiga, le puleaina o fanua, ma le fa'asinomaga o ni "tagata i le talafatai."

Fa'agasologa o suiga fa'aleaganuu: fa'asalalauina, fa'aa'oa'oga fa'aleaganuu, ma le fa'afefiloi

E fa'aaogā e le Anthropology ni manatu eseese e fa'amatala ai le fa'agasologa o suiga. O le fa'asalalauina o le salalau atu lea o elemene fa'aleaganuu mai le tasi vaega i le isi, e pei o mea'ai, musika, po'o sitaili o la'ei. O le Acculturation e fa'atatau i feiloa'iga fa'aleaganuu malolosi ma tumau e i'u ai i le fefa'asoaa'i o faatosinaga; e masani lava, o elemene fou e fetu'una'i, ae le na'o le suia. O le Assimilation e fa'amatalaina ai se fa'agasologa sili atu ona alualu i luma o le tu'ufa'atasia, lea e tu'ufa'atasia ai eseesega fa'aleaganuu , ma fa'aitiitia ai fa'asinomaga masani .

Peita’i, e to’atele tagata su’esu’e i aganu’u e fa’amamafa le fa’afefiloi o mea: o aganu’u fa’aonaponei e masani lava o se fa’afefiloi o mea tau fatufatuga. Mo se fa’ata’ita’iga, o sauniga fa’aleaganuu ua fa’aaogaina nei sipika fa’aonaponei ma ua fa’asalalauina tuusa’o i luga o ala o faasalalauga lautele. Mo nisi, o lenei mea ua manatu o se mea ua “leaga,” ae mo isi, o se auala e fa’atumauina ai tū ma agaifanua ia talafeagai ma faigofie ona maua e tupulaga talavou.

O le aafiaga o suiga: i le va o avanoa ma feeseeseaiga

E lē o taimi uma e faigofie ona taliaina suiga faʻaagafesootai. O suiga faʻaleaganuu e masani ona mafua ai feeseeseaiga i le va o tupulaga: o tupulaga matutua e vaʻai i suiga o se taufaʻamataʻu i tulaga faatauaina, ae o tupulaga talavou e vaʻai i ai o se avanoa mo le faʻaalia o lagona ma avanoa. I totonu o sosaiete o loʻo nonofo i totonu o taulaga, e mafai ona faʻavaivaia le lotogatasi faʻale-aganuʻu pe a faʻateleina le tulaga faʻapitoa o olaga. Peitaʻi, i le taimi lava e tasi, e tulaʻi mai ai ni ituaiga fou o le lotogatasi e faʻavae i luga o nuʻu o mea e fiafia i ai, galuega, poʻo fesoʻotaʻiga numera.

E mafai fo'i e suiga ona fa'alauteleina ai le lē tutusa. O le lē tutusa o avanoa i a'oa'oga, tekinolosi, ma tupe fa'aletamaoaiga o lona uiga o nisi vaega e vave ona fetu'una'i, ae o isi e tuai. Ua fa'aalia e le su'esu'ega fa'aletagata o le le atoatoa o le atina'e e lē na'o se mataupu o le "paiē" po'o le "lē agavaa," ae o se mataupu fa'avae: o ai e ana punaoa, o ai e iai le mana e fa'atulaga ai faiga fa'avae, ma o ai e fa'alogoina lona leo.

I nisi tulaga, o suiga e mafua ai le tetee: o gaioiga e faasaoina ai gagana faaitumalo, teteega i le eliina o minerale, faitioga i turisi tetele, po o manaoga mo le aloaia o aia tatau a tagata o le atunuu. O lenei tetee e le o taimi uma e tetee ai i faiga faaonaponei, ae o se taumafaiga e feutagai ai i le itu e agai i ai le suiga ina ia le afaina ai le alalafaga.

Metotia fa'ale-tagata: va'ava'ai toto'a i suiga

O le malosi o le suʻesuʻega faʻale-aganuʻu o loʻo taoto i le metotia o suʻesuʻega faʻale-aganuʻu—suʻesuʻega i le fanua e faʻaaoga ai le mataʻituina o tagata auai, faʻatalanoaga loloto, ma le aʻafia tuusaʻo i le olaga i aso faisoo o nuʻu o loʻo suʻesuʻeina. I lenei auala, e le gata ina faʻamaumauina e le au suʻesuʻe faʻale-aganuʻu "o a suiga" ae faʻapea foʻi le auala e oʻo ai tagata i na suiga: o latou lagona, popolega, faʻamoemoega, ma auala e taulima ai.

E faʻaaogā foʻi e le Anthropology tala faʻasolopito tuʻugutu, suʻesuʻega o faʻamaumauga tuai, ma auala e tele nofoaga e suʻe ai fesoʻotaʻiga o suiga i itulagi eseese—mo se faʻataʻitaʻiga, suʻesuʻeina o tagata malaga mai nuʻu i tua i taulaga ma vaʻai pe faʻapefea ona latou faʻatumauina tū ma agaifanua, fausia ni nuʻu mo tagata malaga, ma auina atu faatosinaga i le aiga e ala i tupe, olaga, poʻo ni manatu fou.

I'uga

O le suʻesuʻega faʻa-tagata e uiga i suiga faʻaagafesootai ma le suiga faʻaleaganuu e aʻoaʻo mai ai o suiga o se vaega e le mavaevae o le soifuaga o le tagata. E le o se auala e tasi le itu, e le o taimi uma e laina saʻo, ma e toetoe lava o taimi uma e aofia ai feutanaʻiga i uiga ma sootaga faʻalemalo. E fesoasoani le suʻesuʻega faʻa-tagata ia i tatou e iloa ai e mafai ona suia tū ma agaifanua e aunoa ma le leiloa, ma e mafai ona fetuʻunaʻi mea faʻaonaponei e aunoa ma le faʻatulagaina. I le malamalama loloto i le faagasologa o suiga—e ala i aafiaga moni o le sosaiete—e mafai ona tatou faʻatulagaina ni faiga faʻavae ma ni uiga faʻaagafesootai e sili atu ona tonu , e aʻafia i aganuu, ma lagolagoina le faʻaauauina o le olaga faʻatasi. I le iuga, o le malamalama i suiga o lona uiga o le malamalama i tagata o ni tagata e faʻaauau pea ona aʻoaʻo, fetuʻunaʻi, ma fatuina ni uiga fou i se lalolagi o loʻo gaoioi.

Taofi faamatalaga