Fa'atusa ma le fausiaina o le faasinomaga i ala o faasalalauga

Fa'atusa ma le Fausiaina o le Fa'asinomaga i le Ala o Faasalalauga

O ala o faasalalauga—masani ma numera—e taua tele i le fa'atulagaina o le auala tatou te va'ai ai ia i tatou lava ma isi. O mea tatou te manatu i ai o se mea "masani," "lelei atoatoa," "manaia," "manuia," po'o se mea "matautia" e masani ona a'afia e tala, ata, ma fa'ailoga e masani ona ta'ua i televise, ata tifaga, fa'asalalauga, tala fou, musika, ma e o'o lava i ala o faasalalauga lautele. I lenei tulaga, o talanoaga e uiga i le fa'atusa ma le fausiaina o fa'asinomaga e taua tele aua latou te fa'amatalaina pe fa'apefea ona le gata ina atagia mai e ala o faasalalauga le mea moni ae fesoasoani fo'i i le fausiaina o le mea moni fa'aagafesootai.

Malamalama i le Fa'atusa: Ala o Faasalalauga o ni Faia'oga o Uiga

E mafai ona malamalama i le faʻatusa o se auala e faʻaalia ai e ala o faasalalauga se vaega, mea na tutupu, poʻo se manatu e ala i le gagana, ata vaaia, ma metotia faʻapitoa o tala. E le faigofie ona "kopi" e ala o faasalalauga le mea moni e pei ona i ai. O faiga uma o le gaosiga o ala o faasalalauga e aofia ai filifiliga: o le a le mea o loʻo faʻaalia, o ai e tuʻuina atu i ai se leo, o ai e taliaina le vaaiga, ma o a tulaga faatauaina o loʻo faʻapipiʻiina. O nei filifiliga e maua ai ni uiga e iu lava ina aʻafia ai le vaʻaiga a le lautele.

Mo se faʻataʻitaʻiga, pe a masani ona faʻaalia i tala fou o solitulafono tagata solitulafono mai ni talaaga patino (e pei o le vasega maualalo o le tamaoaiga) ae seasea ona faʻaalia faʻafuaseʻi solitulafono a tagata papaʻe, e ono faʻavaeina e le lautele se faʻauigaga e faʻapea o solitulafono e tutusa ma se vaega faapitoa. I se tulaga tutusa, i ata tifaga poʻo soap operas, o tagata "lelei" e masani ona faʻaalia i ni uiga vaaia patino (mama, paʻepaʻe, aʻoaʻoina), ae o tagata "leaga" poʻo tagata "tala malie" e masani ona tuʻuina atu i ai uiga e valaʻaulia ai ni faʻataʻitaʻiga. O faʻatusa faifai pea e avea ma se ituaiga "upu moni" i mafaufau o le aofia aua e foliga mai e masani ona o lo latou tele.

Faasinomaga: O se Mea na Fausia, E Le na o le Tuuina Atu

E masani ona manatu i le faasinomaga o se mea e masani ona iai—mo se faʻataʻitaʻiga, itupa, lanu, tapuaiga, vasega lautele, poʻo le atunuʻu. Peitaʻi, i ala o faasalalauga ma suʻesuʻega faʻaleaganuu, e malamalama i le faasinomaga o se mea e fausia e ala i faiga faʻaagafesootai, feutanaiga, ma tala faasolopito. O le faasinomaga e le naʻo le "o ai aʻu," ae faʻapea foʻi ma le "auala e vaʻaia ai aʻu" ma le "auala ou te faʻaali atu ai aʻu lava."

FAITAU FOI  A'oa'oga i le antropologi gagana

E taua tele le sao o ala o faasalalauga i lenei faagasologa, e saunia ai le gagana ma mamanu mo le faʻaalia o le faasinomaga. Tatou te aʻoaʻoina pe faʻapefea ona avea ma "faʻatamā" poʻo le "faʻafafine," pe faʻapefea ona foliga "faʻapolofesa," pe faʻapefea ona ola i se olaga "faʻaonaponei," ma e oʻo lava i le faʻapefea ona "manaia" e ala i faʻatusa tatou te faʻaaogaina. I le vaitaimi o ala o faasalalauga lautele, ua sili atu ona malosi le fausiaina o le faasinomaga, aua e le gata ina faʻaaogaina e tagata taʻitoʻatasi ae faʻapea foʻi ona gaosia ma le malosi ni ata o i latou lava.

Faiga Fausiaina o Faasinomaga i Ala o Faasalalauga

E tele auala autū e fausia ai e ala o faasalalauga le faasinomaga:

1. Fa'ata'ita'iga Fa'apitoa ma le Fa'afaigofieina
O se faʻataʻitaʻiga faʻapitoa o se faʻaaliga faigofie o se vaega. E masani ona faʻaaogaina e le aufaasālalau ni faʻataʻitaʻiga faʻapitoa ona e faigofie ona malamalama i ai ma vave ona faʻailoa atu se feʻau. O le faʻafitauli, o faʻataʻitaʻiga faʻapitoa e faʻaleagaina ai le lavelave o tagata. Pe a faʻaalia se vaega i se matafaioi faʻatapulaʻaina—mo se faʻataʻitaʻiga, o fafine o ni lagolago faʻalagona, o nisi vaega o ni "malie," poʻo ē matitiva o ni "mea e alofagia"—e faʻaitiitia o latou faasinomaga i le tasi itu.

2. Toe Fai ma le Fa'atulagaina
O faʻataʻitaʻiga e toe fai soo e ono manatu i ai o ni mea masani. Mo se faʻataʻitaʻiga, o tulaga faʻatulagaina o le matagofie i faʻasalalauga e faʻamamafa ai tino manifinifi, paʻu manino, ma foliga lelei atoatoa. A pulea nei tala, o tagata e le fetaui ma tulaga faʻatulagaina e lagona le "le lava" poʻo le "le atoatoa." I le taimi nei, e le gata ina faʻatusalia e le aufaasālalau tulaga faʻatulagaina ae faʻatupuina foʻi le mamafa faʻaagafesootai e usitaʻi ai.

3. Fa'avaa ma le Manatu o le Va'aiga
O le fa'avaa o le auala lea e fa'avaa ai e le aufaasālalau se mataupu. E mafai e ni fa'asalalauga se lua ona lipotia le mea lava e tasi ae e eseese fa'auigaga ona e eseese itu latou te filifilia. I le tulaga o le fa'asinomaga, o le fa'avaa e fuafua ai pe foliga mai se vaega o se mataupu ua fa'amalosia pe o se mea e fa'amasinoina. Mo se fa'ata'ita'iga, o le fa'asalalauina o se nu'u fa'apitoa e ono fa'avaa o se "fa'amata'u tau amio" po'o se "vaega o lo'o tau mo aia tatau." E iai ni a'afiaga taua i le auala e malamalama ai le lautele i le fa'asinomaga o lena vaega.

4. Tuusaunoa ma le Lē Vaaia
O le lē faʻaalia o se tasi foʻi lea o ituaiga o faʻaalia. A seasea ona aliali mai nisi vaega i ala o faasalalauga tetele, e lē toe vaaia i latou i mafaufauga faʻaagafesootai. O le lē vaaia e lē taua pe lē talafeagai ai o latou aafiaga. E aʻafia ai faiga faʻavae, avanoa, ma le faʻamaoniga faʻaagafesootai latou te maua.

FAITAU FOI  Su'esu'ega o tagata i le gataifale ma aganu'u fa'ale-aganu'u i le talafatai

5. Fa'atauoloa o le Fa'asinomaga
E masani ona fa'atau atu e ala o faasalalauga ma pisinisi fa'aleaganuu le faasinomaga. O fa'ailoga fa'aleaganuu, sitaili o lavalava, gagana fa'asolo, po'o fa'aaliga a se nu'u fa'apitoa e mafai ona fa'aaogaina ma fa'atau atu o ni aga masani. I le tasi itu, e mafai ona fa'alauteleina ai le taliaina e le lautele. Peita'i, i le isi itu, o le fa'atau oloa e masani ona soloiesea ai le talaaga ma tauivi i tua atu o lena faasinomaga, ma sui ai i na'o ni mea matagofie.

Ala o Faasalalauga Lautele: Faasinomaga o se Galuega Faatino e Pulea Pea

E ui o faʻalapotopotoga tetele e pulea e ala o faasalalauga masani, ae o ala o faasalalauga lautele e mafai ai e tagata taʻitoʻatasi ona fausia o latou lava faasinomaga i se auala sili atu ona saʻo. Peitaʻi, o lenei saʻolotoga e le o taimi uma e faʻaliliuina ai i le moni. O ala o faasalalauga lautele e faʻagaoioia i luga o le algorithmic logic: o mea e tosina mai ai le mafaufau e faʻasoa atu i se auala lautele. O se taunuuga, e masani ona faʻaalia e tagata faʻaoga le faʻataʻitaʻiga sili ona maketiina o i latou lava: fua, fiafia, aulelei, ma e tusa ai ma le aga masani.

O lenei faiga e fausia ai se "faasinomaga faatino"—o se tasi ua fausia ina ia vaaia, fiafia i ai, ma iloa. E toatele tagata e filifilia ni ata, fatuina ni tala o le olaga, ma filifilia ni autu e saogalemu mo le lautele e faatumauina ai lo latou igoa. I le lumanaʻi, e mafai ona aafia ai le soifua maloloina o le mafaufau, faʻamalosia ai le faʻatusatusaga faʻaagafesootai, ma avea ai le faasinomaga ma se avega e tausia.

I le taimi lava e tasi, e faia foʻi e ala o faasalalauga faaagafesootai se avanoa mo teteʻe. E mafai e vaega sa faʻatauvaʻaina muamua ona fausia ni nuʻu, gaosia ni tala faʻafeagai, ma manaʻomia ni sui e sili atu ona tonu. O faʻasalalauga faʻatekinolosi, aʻoaʻoga lautele, ma faʻalapotopotoga faʻaagafesootai e masani ona tulaʻi mai i lenei avanoa.

O le Aafiaga o le Fa'atusa: Mai le Va'aiga i le Fa'atulagaga Lautele

E lē gata le faʻatusa i le tulaga faʻatusa. E mafai ona faʻalautele atu lona aʻafiaga i fausaga faʻaagafesootai. A faʻamalosia e le aufaasālalau ni ata leaga o se vaega, e mafai ona faʻateleina le faʻailoga tagata, pe i le tulaga o le tauemu, upu faʻasauā, poʻo ni faiga faʻavae lē tonu. I se isi itu, o le faʻatusa paleni e mafai ona fesoasoani e faʻafailele le agaalofa ma faʻaitiitia ai le faʻailoga tagata.

FAITAU FOI  Metotia suʻesuʻega i le antropology

I le galuega, mo se faʻataʻitaʻiga, o le ata o le "taʻitaʻi lelei atoatoa" e pei ona masani ai o se aliʻi ma le lototele e mafai ona oʻo atu ai i fafine poʻo tagata e eseese sitaili o le taitaiga e manatu e le lava lo latou agavaa. I le aʻoaʻoga, o le faʻatusalia o tamaiti aʻoga "atamai" e pei ona masani ai e sau mai ni talaaga patino e mafai ona aʻafia ai faʻamoemoega a faiaʻoga ma avanoa a tamaiti aʻoga. I se isi faaupuga, e iai le sao o le aufaasālalau i le fuafuaina poʻo ai e vaʻaia o "agavaa" mo le manuia.

Agaʻi i le Faʻaaliga Tonu ma Sili Atu ona Faʻitio

O le faʻalauiloaina o le tele o faʻatusa eseese e le gata i le faʻateleina o le aofaʻi o tagata mai vaega faʻapitoa, ae faʻapea foʻi i le loloto ma le tonu o le tala. E manaʻomia ona faʻaalia tagata poʻo tagata lauiloa o ni tagata atoatoa: faʻatasi ai ma feeseeseaiga, faitalia, faigata, ma le avanoa mo le tuputupu aʻe. O lenei mea e manaʻomia ai le tiutetauave mai le au gaosi oloa faʻasalalau—ae faʻapea foʻi ma le faitau ma le tusitusi mai le aofia.

E fesoasoani le malamalama i ala o faasalalauga ia i tatou e fesili ai: O ai o loo tautala? O ai e manuia? O a ni faʻataʻitaʻiga o loo toe taʻua? O a mea o loo tuua ma le loto i ai? O le fesiligia soo, e le faigofie ai ona tatou taliaina ni faʻataʻitaʻiga o le na o le pau lea o le mea moni. E mafai ona tatou iloa atili o loo ola le faasinomaga, e vaevaeina, ma e feutanaʻi pea.

I'uga

O le fa'atusa ma le fausiaina o le faasinomaga i ala o faasalalauga o ni faiga e feso'ota'i. E fa'atulaga e ala o faasalalauga le auala tatou te malamalama ai ia i tatou lava ma isi e ala i filifiliga o tala, ata vaaia, gagana, ma le toe fai soo o fa'ailoga. E le o iai le faasinomaga i se tulaga e le faaituau; e fausia e ala i fegalegaleaiga fa'aagafesootai ma fa'atosinaina e malosiaga fa'aleaganuu, fa'apolokiki, ma le tamaoaiga o lo'o galulue i totonu o le pisinisi o ala o faasalalauga. I le vaitaimi numera, o le faasinomaga ua fa'ateleina ona avea ma se galuega e gaosia ma fa'atinoina, fa'apea fo'i ma se malae o tauiviga mo le fa'ailoaina ma le fa'amasinotonu.

O le malamalama i lenei faiga e mafai ai ona tatou sili atu ona faitio i la tatou faʻaaogaina o ala o faasalalauga ma sili atu ona faʻaeteete i la tatou gaosiga o anotusi. I le iuga, o le faʻatusa lelei e le gata ina atagia ai le eseesega o le sosaiete ae fesoasoani foi e fausia se avanoa lautele e sili atu ona tutusa—lea e mafai ai ona iai faasinomaga uma e aunoa ma le faʻatapulaʻaina e faʻailoga tagata ma faʻamalosia e usitaʻia tulaga faʻatonuina e le tutusa.

Taofi faamatalaga