O le sootaga i le va o lotu ma aganuu e tusa ai ma le antropology

O le Sootaga i le va o Lotu ma Aganuu e tusa ai ma le Anthropology

O talanoaga e uiga i le sootaga i le va o lotu ma aganuu ua avea pea ma autu mataʻina i suʻesuʻega faʻa-antropologie. O le antropologie, o se matāʻupu e suʻesuʻeina ai tagata soifua ma o latou sosaiete e ala i tioata faʻaleaganuu ma faʻaolaola, e taua tele lona sao i le malamalama i le auala e fegalegaleai ai ma aʻafia ai e nei elemene e lua le tasi ma le isi. O lotu ma aganuu e masani ona manatu o ni vaega eseese, ae o le mea moni, e tutusa lo laʻua sootaga vavalalata ma lavelave.

Lotu i le Va'aiga Fa'ale-Anthropological

O le lotu, mai se vaaiga fa'ale-tagata, o se faiga loloto o fa'ailoga e feso'ota'i ai talitonuga, tulaga fa'atauaina, ma faiga fa'aagafesootai i totonu o se fa'alapotopotoga. Na finau Claude Lévi-Strauss, o se tagata su'esu'e fa'ale-tagata Falani, o le lotu o le taunuuga lea o le fausaga feso'ota'i o le mafaufau o le tagata ma talitonuga fa'avae.

I le isi itu, o Emile Durkheim, le tamā o le sosaiete ma o se tagata taua i le anthropology, na ia vaai i le lotu o se ituaiga o faalapotopotoga lautele e maua ai le lotogatasi ma le lotogatasi o vaega. E tusa ai ma lana tala, o le lotu e le gata i le talitonuga i se mea e sili atu, ae e atagia ai foi le manaoga o le tagata e faatumauina le faatulagaga lautele ma le amio mama i totonu o le sosaiete.

Aganuu o se Matā'upu o Lotu

O le aganuʻu o le faʻavae lautele lea e faʻatino ai lotu. O Edward B. Tylor, o se tasi na faʻavaeina le aganuʻu faʻale-aganuʻu, na faʻamatalaina le aganuʻu o se "mea atoa e aofia ai le malamalama, talitonuga, faatufugaga, amioga, tulafono, agaifanua, ma soʻo se isi lava tomai ma masaniga na maua e le tagata i le avea ai ma sui o le sosaiete."

FAITAU FOI  Su'esu'ega o le lauga ma le fausiaina fa'aagafesootai o le mea moni

E lē mafai ona vavaeʻeseina lotu mai aganuʻu auā o lotu o se oloa faʻaleaganuu lava ia. Mo se faʻataʻitaʻiga, o faiga faʻalelotu, tū ma aga masani, ma sauniga e matuā aʻafia lava e tu ma aga faʻaleaganuu a se sosaiete faapitoa. O faʻamanatuga faʻalelotu, e pei o faʻaipoipoga, maliu, ma tausamiga, e aofia ai elemene o aganuʻu faʻalotoifale, ma avea ai i latou ma tulaga ese ma tulaga ese mai isi sosaiete.

Fegalegaleaiga i le va o Lotu ma Aganuu

E mafai ona malamalama i le sootaga i le va o lotu ma aganuu e ala i ni nai manatu autu i le suʻesuʻega o tagata:

1. Fetuunaiga Fa'aleaganuu o Lotu: E tele aganu'u e fetu'una'i faiga fa'alelotu e tusa ai ma o latou tulaga fa'afanua, fa'asolopito, ma agafesootai. Mo se fa'ata'ita'iga, e eseese tu ma aga a Hindu i Bali mai faiga fa'aleaganuu a Hindu i Initia, e ui lava e tutusa uma talitonuga autu. O lenei fetu'una'iga e fa'aalia ai le auala e fa'aosofia ai e le aganu'u le auala e fa'atinoina ai lotu i totonu o le atunu'u.

2. Fa'amalosia ma le Pulea Lautele: E masani ona fa'aaogaina lotu o se meafaigaluega e fa'atumauina ai le pulea lautele ma fa'amaonia ai fausaga fa'apolokiki ma le tamaoaiga. O Talcott Parsons ma Robert Bellah, i la la'ua a'oa'oga o faiga fa'aagafesootai, e fa'amamafa mai ai e mafai e lotu ona fa'aosofia aganu'u e ala i le fausiaina o se fa'asinomaga malosi fa'atasi ma fa'atulagaina e fa'afaigofie ai le mautu lautele.

3. Suiga Fa'aleaganuu ma le Toe Fuata'iga Fa'alelotu: O faiga fa'aagafesootai ma suiga fa'aleaganuu e a'afia ai fo'i lotu. Mo se fa'ata'ita'iga, o faiga fa'aonaponei ma le lalolagi atoa ua mafua ai ona tula'i mai ni gaioiga toe fuata'i i totonu o lotu eseese. O nei toe fuata'iga o se tali atu lea i le mana'oga mo lotu ia talafeagai ma suiga vave fa'aagafesootai ma ia ogatasi ma tulaga fa'atauaina fa'aonaponei.

FAITAU FOI  Anthropology o le soifua maloloina ma le pulega o faʻamaʻi pipisi

4. Syncretism: O le syncretism o le faagasologa lea e tuufaatasia ai elemene mai lotu ma aganuu eseese i ni faiga faalelotu po o ni aganuu fou. O se faataitaiga lelei o le lotu Candomblé i Pasila, lea e tuufaatasia ai elemene o lotu Aferika, Katoliko, ma le faaleagaga moni o Pasila. O lenei syncretism e atagia ai le fegalegaleaiga malosi i le va o lotu ma aganuu i se tulaga eseese o le sosaiete.

Su'esu'ega o Mataupu: Lotu ma Aganu'u i Initonesia

O Initonesia o se faʻataʻitaʻiga mauoa o le fegalegaleaiga i le va o tapuaiga ma aganuu. E silia ma le 18.000 motu o le atunuu, faatasi ai ma le silia ma le 300 ituaiga tagata, e tofu ma lona lava aganuu tulaga ese ma faiga faalelotu. O le Isalama, i le avea ai ma tapuaiga tele i Initonesia, ua faaalia ai le auala e mafai ai e aganuu faalotoifale ma tapuaiga ona faatosina ma fetuutuunai le tasi i le isi.

O se faʻataʻitaʻiga mataʻina o le agaifanua o le Maulid Nabi, o le faʻamanatuina o le soifua mai o le Perofeta o Muhammad, lea e eseese i Initonesia. I Java, o lenei agaifanua e o faʻatasi ma se slametan (taulaga tatalo), o se sauniga masani e aofia ai tatalo ma ni meaʻai faapitoa. I isi itulagi, e pei o Sulawesi, e mafai ona aofia ai i le faʻamanatuga siva ma musika i le lotoifale. O lenei mea e faʻaalia ai le auala e fegalegaleai ai faiga faʻa-Isalama ma agaifanua faʻa-aganuʻu i le lotoifale, ma fatuina ai ni ituaiga eseese o faʻaaliga faʻalelotu.

E le gata i lea, i Bali, lea e toatele ai tagata o loʻo nonofo i le lotu Hindu, e mafai ona tatou vaʻaia le auala ua fetuʻunaʻi ai le lotu Hindu i le aganuʻu a tagata Bali. O le sauniga Ngaben (sunu) i Bali o se tasi lea o faʻataʻitaʻiga lea e tuʻufaʻatasia ai le lotu ma le aganuʻu a le lotoifale i se sauniga e tele i faʻatusa ma tū ma agaifanua a le lotoifale.

FAITAU FOI  O se auala atoatoa i le antropolotika fa'ale-gagana

O le Aafiaga o le Fa'aonaponei ma le Fa'avaomalo

Ua aumaia e le faʻaonaponei ma le lalolagi atoa ni luʻitau fou i le va o lotu ma aganuʻu. E masani ona aumaia e le faʻaonaponei ni suiga vave i le va fealoaʻi, ma faʻamalosia ai lotu ma aganuʻu e fetuʻunaʻi i tulaga faatauaina ma fausaga fou. O le lalolagi atoa, faʻatasi ai ma lona tafe saoloto o faʻamatalaga, oloa, ma tagata, e faʻalauiloa mai ai foʻi ni elemene fou e mafai ona aʻafia ai tū ma agaifanua faʻalelotu ma aganuʻu i le lotoifale.

Peita’i, o nei lu’itau e mafai fo’i ona va’aia o ni avanoa mo talanoaga ma le fealofani i le va o elemene fa’aleaganuu ma fa’alelotu. Mo se fa’ata’ita’iga, e ala i talanoaga i le va o tū ma agaifanua fa’alelotu eseese, e mafai ona tatou va’aia le tula’i mai o ni ituaiga fou o faiga fa’alelotu e sili atu ona aofia ai tagata uma ma fetu’una’i i le tulaga fa’aonaponei.

I'uga

E tusa ai ma le aganuʻu ma tagata, o le sootaga i le va o lotu ma aganuu o se fesoʻotaʻiga lavelave, lea e le gata o se elemene o le aganuu le lotu ae o loʻo aʻafia ma faʻatosina ai foʻi le aganuu o loʻo iai. E fegalegaleai lotu ma aganuu i auala eseese, mai le fetuutuunaʻi ma le faʻafefiloi i le aʻafiaga o suiga faʻaonaponei o le tamaoaiga ma agafesootai.

Mai le suʻesuʻega o le anthropology, ua tatou iloa ai o le malamalama i nei mafutaga e taua tele i le talisapaia o le eseesega o faʻaaliga a tagata ma le fausiaina o sosaiete e sili atu ona aofia ai ma faʻapalepale. O suʻesuʻega atili i le anthropology i nei fegalegaleaiga e mafai ona faʻamauoa ai lo tatou malamalama i le auala e fausia ai e tagata le uiga, faasinomaga, ma le lotogatasi i totonu o faʻavae lautele faʻaagafesootai.

Taofi faamatalaga