Su'esu'ega fa'alelotu ma le su'esu'ega o sauniga fa'alelotu

Su'esu'ega Fa'alelotu ma le Su'esu'ega o Sauniga Fa'alelotu

Pendahuluan

O le antropology o lotu o se lala o le antropology e suʻesuʻeina faapitoa ai talitonuga faalelotu, faiga, ma faalapotopotoga i aganuu eseese i le lalolagi atoa. O le taulaiga o lenei mataupu o le malamalama lea i le uiga ma le galuega a sauniga, tala tuu, ma faailoga e fesootai ma lotu. O le antropology faalelotu e le gata ina vaai i lotu o se mea faaleagaga ae faapea foi o se mea e tutupu i le va fealoai e aafia ai vaega eseese o le soifuaga o le tagata.

O le sauniga o se elemene autū i le suʻesuʻega faʻaletagata o lotu. E mafai ona avea sauniga ma gaioiga faifai pea ma ni faʻamoemoega faʻapitoa ma e masani ona fesootaʻi ma mea taua i le olaga o se tagata poʻo se nuʻu, e pei o le fanau mai, faaipoipoga, ma le maliu. O le suʻesuʻeina o sauniga e fesoasoani ia i tatou e malamalama ai i auala e fegalegaleai ai tagata taʻitoʻatasi ma vaega ma le lalolagi faaleagaga ma le auala e mafai ai e sauniga ona faʻatupuina le faasinomaga ma le lotogatasi o le nuʻu.

Fa'amatalaga o le Anthropology Fa'alelotu

O le suʻesuʻega faʻalelotu i tagata o le lotu o le suʻesuʻega lea i le auala e faʻatulaga ai ma faʻaaʻafia ai talitonuga ma faiga faʻalelotu e ni tulaga faʻaleaganuu ma agafesootai faʻapitoa. E aofia ai le tele o auala ma metotia e malamalama ai i le uiga faʻatusa ma le faʻatinoina o lotu i le olaga i aso faisoo. E le gata ina suʻesuʻeina e le suʻesuʻega faʻalelotu i lotu tetele e pei o le faa-Kerisiano, Isalama, Hindu, ma le Buddhism, ae faʻapea foʻi i lotu masani ma nuʻu laiti ma e le o iloa tele.

E masani ona fa'aogaina e tagata su'esu'e i aganu'u o lotu ni metotia fa'ata'ita'i e pei o le su'esu'ega o aganu'u e mata'ituina ma fa'amaumau ai amioga fa'alelotu. Atonu latou te nonofo i se nu'u fa'apitoa mo se taimi umi, a'oa'oina le gagana, ma faia ni fa'atalanoaga loloto ma tagata o le nu'u. Ona iloiloina lea o nei fa'amaumauga e fa'ailoa ai autu e feso'ota'i ma talitonuga ma faiga fa'alelotu.

O le Manatu ma le Galuega o Sauniga

O sauniga o ni gaioiga faifai pea e masani ona i ai se fausaga mautu. O nei gaioiga e masani ona i ai ni uiga fa'atusa ma fa'amoemoe e ausia ni aafiaga fa'apitoa, pe fa'aleagaga, fa'aagafesootai, po'o le mafaufau. I le aganu'u o lotu, e masani ona va'aia sauniga o ni meafaigaluega e fa'afeso'ota'i ai le va fealoa'i i le va o tagata ma mana fa'alenatura.

Na taʻua e Victor Turner, o se tagata suʻesuʻe i aganuʻu lauiloa, o sauniga faʻaleaganuu o ni “mea faʻaleaganuu faʻatulagaina,” o lona uiga e manino ma mafai ona vavaloina le faasologa. O nei sauniga faʻaleaganuu e masani ona o faʻatasi ma faʻailoga e iai uiga loloto mo i latou o loʻo auai. Na faʻalauiloa foʻi e Turner le manatu o le “liminality” i sauniga faʻaleaganuu, o le vaega fesuiaʻi i totonu o se sauniga e mafai ai e tagata taʻitoʻatasi ona siitia mai le tasi tulaga faʻaleaganuu i le isi.

Na faamamafaina e Clifford Geertz, o se isi tagata suʻesuʻe i aganuʻu, le taua o le tulaga faaleaganuu i le malamalama i sauniga. Na ia taʻua o sauniga o se "faʻataʻitaʻiga mo" (o se faʻataʻitaʻiga o le lalolagi) ma o se "faʻataʻitaʻiga o" (o se ata o le lalolagi). O lona uiga e le gata ina faʻaalia e le sauniga le mea moni ae faʻafoliga ai foʻi le auala e vaʻai ai tagata auai i le lalolagi o siomia ai i latou.

Vaega Fa'ale-Sauniga

E mafai ona fa'avasegaina sauniga fa'alelotu e fa'atatau i ta'iala eseese, e pei o le fa'amoemoega, foliga, ma le tulaga fa'aagafesootai. O nisi nei o vaega masani i le su'esu'eina o sauniga fa'alelotu:

1. Sauniga o le Fa'asologa: O nei sauniga e fa'ailoga ai le fesuia'iga o se tagata mai le tasi la'asaga o le olaga i le isi. O fa'ata'ita'iga e aofia ai sauniga fa'au'uga, fa'aipoipoga, ma falelauasiga.

2. Sauniga Fa'ale-Aganuu: O nei sauniga fa'ale-aganuu e fa'amalosia ai sootaga fa'aagafesootai ma le fa'asinomaga o se vaega. O fa'ata'ita'iga e aofia ai sauniga fa'alelotu i vaiaso ta'itasi po'o tausamiga fa'aletausaga.

3. Sauniga Fa'afuase'i: O nei sauniga e faia i tulaga fa'afuase'i po'o le le mautonu e saili ai se fesoasoani fa'alenatura pe fa'ato'afilemu ai le tulaga. O fa'ata'ita'iga e aofia ai tatalo po'o sauniga e faia i taimi o fa'alavelave fa'alenatura.

4. Sauniga Fa'aauau: O nei sauniga e faia e fa'atumauina ai le tulaga o lo'o iai nei po'o le paleni fa'aagafesootai. O se fa'ata'ita'iga o se sauniga fa'ato'aga e faia e fa'atumauina ai le lafulemu o le eleele.

Suʻesuʻega o le Tulaga: Sauniga Faʻalelotu i Aganuu Eseese

Mo se malamalamaga manino i le faʻatinoina o tū ma aga masani i aganuʻu eseese, o nisi nei o faʻataʻitaʻiga manino mai vaega eseese o le lalolagi:

1. Sauniga Fa'aulufale i le Itū'āiga Maasai, Kenya

O tagata Maasai o Kenya e iai a latou sauniga fa'aulufalega e matuā lavelave ma fa'atusa. O se faiga umi e aofia ai ni la'asaga eseese, mai le peritomeina i se vaitaimi o le tu'ueseeseina lea e a'oa'oina ai e ali'i matafaioi ma tiutetauave o tagata matutua o le ituaiga. O nei sauniga e a'oa'oina ai tulaga fa'aleaganuu ma fa'amalosia ai sootaga fa'aagafesootai i le va o tagata o le ituaiga.

2. Sauniga a Ngaben i Bali, Initonesia

O le Ngaben o se sauniga fa'a-Hindu a Balinese e aofia ai ni faiga fa'alelotu faigata mo ni nai aso. E talitonuina o le fa'a-mumuina o le tino e fa'asa'oloto ai le agaga mai le tino ma aveina atu i le olaga a sau. O lenei fa'asologa o faiga fa'alelotu e aofia ai le lautele o le alalafaga ma e fa'amalosia ai le lotogatasi fa'aagafesootai ma tu'uina atu ai le fa'amafanafanaga fa'aleagaga i le aiga o lo'o fa'anoanoa.

3. Tausamiga o le Aso o ē ua Maliliu i Mekisiko

O le Aso o e ua Maliliu (Día de los Muertos) o se tausamiga faaletausaga i Mekisiko e faamanatuina ma manatua ai e ua maliliu. O le tausamiga e aofia ai le fausiaina o fata faitaulaga e iai ata ma meatotino a e ua maliliu, meaai, ma fugalaau. O lenei sauniga e atagia ai le sootaga faifai pea i le va o le ola ma le oti ma aofia ai le nuu atoa i se faamanatuga faatasi.

Galuega Fa'aagafesootai ma Fa'alemafaufau o Sauniga Fa'alelotu

E tele galuega fa'aagafesootai ma fa'alemafaufau a sauniga. I le va fealoa'i, e fa'amalosia ai e sauniga le lotogatasi ma le felagolagoma'i o vaega. E ala i le auai fa'atasi i sauniga fa'alelotu, e lagona ai e tagata ta'ito'atasi le avea ma vaega o se nu'u tele. E maua ai se fa'asinomaga fa'atasi ma fa'aitiitia ai lagona o le tu'ua to'atasi.

I le mafaufau, e mafai e sauniga ona aumaia le toʻafilemu ma le mafanafana. I taimi o faʻalavelave poʻo le le mautonu, e maua ai e sauniga se lagona o le pulea ma le mafai ona vavaloina. E fesoasoani lea i tagata e feagai ma le popole ma le atuatuvale. E mafai foʻi e sauniga ona avea o se meafaigaluega mo le malamalama ma le faatumauina o le uiga o le olaga, aemaise lava i taimi o suiga tetele poʻo le leiloa.

I'uga

O le suʻesuʻega o tagata i lotu ma le suʻesuʻega o tū ma aga masani e maua ai ni malamalamaga loloto i auala e faʻatulaga ai, ma faʻatulagaina ai foʻi e tū ma aga faʻaleaganuu ma faʻaleaganuu tū ma aga ...

Taofi faamatalaga