Izinhlobo Zama-antibiotic Okutheleleka Kwamazinyo
Ukutheleleka kwamazinyo kuyinkinga evamile yezempilo engabangela ubuhlungu obukhulu, ukuvuvukala, umoya omubi, ngisho nomkhuhlane. Ukutheleleka ngokuvamile kuqala ngezimbobo ezingalashwanga, ukuvuvukala kwezinsini, izimpande zamazinyo ezinegciwane, noma amathumba (amaphakethe obovu) azungeze izinyo kanye nezicubu ezisekelayo. Ezimweni eziningi, ukwelashwa okuyinhloko kokutheleleka kwamazinyo akuzona izidakamizwa, kodwa kunezinqubo zamazinyo ezifana nokuhlanza umthombo wokutheleleka, ukwelashwa komsele wezimpande, ukuphuma kwamathumba, noma ukukhishwa kwamazinyo. Kodwa-ke, ama-antibiotic angadingeka uma ukutheleleka kusakazeke, kuhambisana nezimpawu zomzimba, noma isiguli sinezimo ezithile ezandisa ingozi yezinkinga.
Lesi sihloko sixoxa ngezinhlobo zama-antibiotic avame ukusetshenziswa ekuthelelekeni kwamazinyo, lapho evame ukunqunywa khona, kanye namaphuzu abalulekile okusetshenziswa kwawo okuphephile nokuphumelelayo.
Kunini Lapho Ukutheleleka Kwamazinyo Kudinga Ama-antibiotic?
Akuwona wonke ubuhlungu bamazinyo obudinga ama-antibiotic. Ama-antibiotic asebenza ngokumelene namagciwane, ngakho-ke ayasiza uma kukhona ukutheleleka okubangelwa amagciwane okusengozini yokusabalala. Odokotela bamazinyo ngokuvamile babheka ama-antibiotic uma:
1. Ukuvuvukala kusakazekela ezihlathini, emhlathini, noma entanyeni.
2. Umkhuhlane, ubuthakathaka, noma izimpawu zokutheleleka kwezicubu zomzimba.
3. Amathumba ahambisana nokuvuvukala okukhulu noma okunzima ukuwavula (i-trismus).
4. Ama-lymph node akhulisiwe kanye nobuhlungu lapho ugwinya.
5. Izimo zomzimba ezibuthakathaka, isibonelo iziguli ezinezifo ezithile noma ezithola ukwelashwa okucindezela amasosha omzimba.
Ezimweni zobuhlungu obubangelwa yizimbobo ngaphandle kokusabalalisa ukuvuvukala, odokotela bavame ukugxila ekwelashweni kwendawo (ukugcwalisa, ukwelashwa kwezimpande) kanye nokuqeda ubuhlungu, kunokuba kusetshenziswe ama-antibiotic.
1. I-Penicillin (i-Penicillin V)
I-Penicillin V iyi-antibiotic yakudala evame ukusetshenziswa ezifweni zomlomo ngoba isebenza kahle kakhulu ekulweni namagciwane abangela izifo zamazinyo. Izinzuzo zayo zifaka phakathi ukusetshenziswa kwayo isikhathi eside kanye nokungabizi kakhulu.
Kodwa-ke, i-penicillin ayisebenzi ngaso sonke isikhathi kuzo zonke izimo ngoba amanye amabhaktheriya asetshenziswa ngomlomo angakhiqiza ama-enzyme ayenza ingasebenzi kahle. Ngaphezu kwalokho, abanye abantu bane-allergy ku-penicillin, okudinga ezinye izindlela.
Ukusetshenziswa okuvamile: ukutheleleka kwamazinyo okuphakathi nendawo, ikakhulukazi uma kungekho okusolwayo kokuthi kukhona ukumelana okukhulu.
2. I-Amoxicillin
I-Amoxicillin ingeyeqembu le-penicillin elinezinhlobo eziningi kune-Penicillin V. Odokotela bamazinyo abaningi bakhetha i-amoxicillin ngoba imuncwa kahle futhi isebenza kahle ngokumelene namagciwane amaningi abangela ukutheleleka kwamazinyo.
Empeleni, i-amoxicillin ivame ukuba yisinqumo sokuqala seziguli ezingenazo izinto ezibangela ukungezwani komzimba kanye nezifo ezidinga ama-antibiotic.
Izinzuzo: iyasebenza, itholakala kabanzi, kulula ukuyithatha.
Qaphela: akukafaneleki ezigulini ezine-allergy ku-penicillin.
3. I-Amoxicillin–Clavulanate (i-Amoxicillin–Clavulanate)
Ukuhlanganiswa kwe-amoxicillin ne-clavulanic acid kusiza ekwelapheni amagciwane akhiqiza i-beta-lactamase (i-enzyme engavimba "ama-antibiotic" athile). Ngakho-ke, i-amoxicillin–clavulanate ivame ukusetshenziselwa ukutheleleka okunzima kakhulu, okuphindaphindayo, noma ukutheleleka okusolwa ukuthi kumelana ne-amoxicillin ejwayelekile.
Ukusetshenziswa okuvamile: amathumba amakhulu, ukutheleleka okusabalalayo, noma amacala angathuthuki ngama-antibiotic okuqala.
Imiphumela emibi engase ivele: izinkinga zokugaya ukudla ezifana nokucanuzela kwenhliziyo noma isifo sohudo kaningi kunange-amoxicillin yodwa.
4. I-Clindamycin
I-Clindamycin ivame ukusetshenziswa njengendlela eyinhloko yokwelapha iziguli ezine-allergy ku-penicillin. Le antibiotic iyasebenza ngokumelene namagciwane amaningi angenawo umoya-mpilo (amabhaktheriya achuma ngaphandle komoya-mpilo) avame ukuhileleka ekuthelelekeni kwamazinyo kanye namathumba.
Nakuba iphumelela, i-clindamycin iphakamisa ukukhathazeka ngoba ingandisa ingozi yohudo olubi olubangelwa ukutheleleka kwe-Clostridioides difficile kwabanye abantu. Ngakho-ke, ukusetshenziswa kwayo kufanele kwenziwe ngokuqinile ngokwezinkomba kanye nomyalelo kadokotela.
Ukusetshenziswa okuvamile: iziguli ezine-allergy ye-penicillin, amathumba angabonakali, ukutheleleka kwezicubu ezithambile ezizungeze amazinyo.
5. I-Metronidazole (i-Metronidazole)
I-Metronidazole isebenza kahle kakhulu ekulweni namagciwane angena-aerobic, avame ukutholakala ezifweni ezijulile zamazinyo nezinsini. Kodwa-ke, i-metronidazole ayivame ukusetshenziswa yodwa, kodwa isetshenziswa kanye ne-amoxicillin noma i-penicillin uma kusolwa ukuthi ukutheleleka kuhilela ingxube yamagciwane angena-aerobic kanye namagciwane angena-aerobic.
Ukusetshenziswa okuvamile: amathumba amazinyo, izifo ezithile ze-periodontal, noma ukwelashwa okuhlanganisiwe ezifweni ezinzima.
Okubalulekile: I-Metronidazole ayinconywa ukuthi isetshenziswe notshwala ngoba ingabangela ukusabela okungathandeki (isicanucanu esinzima, ukuhlanza, ukushaya kwenhliziyo). Landela imiyalelo kadokotela wakho mayelana nanoma yiziphi iziphazamiso.
6. Ama-Macrolide: I-Azithromycin ne-Erythromycin
Ama-macrolide afana ne-azithromycin kanye ne-erythromycin nawo angaba yindlela ehlukile yeziguli ezine-allergy ku-penicillin. I-Azithromycin ivame ukukhethwa ngoba inesimiso sokulinganisa esilula futhi ivame ukuba nemiphumela emibi embalwa yesisu kune-erythromycin.
Kodwa-ke, amanye amabhaktheriya omlomo abonisa izinga elithile lokumelana nama-macrolide, ngakho udokotela uzocabangela isimo secala kanye nomlando wokusetshenziswa kwama-antibiotic ngaphambilini.
Ukusetshenziswa okuvamile: okunye okuhlukile kokungezwani ne-penicillin, izifo ezithile ezincane neziphakathi.
7. Ama-Cephalosporins (ama-Cephalosporins)
Abanye odokotela bamazinyo bangase banikeze i-cephalosporins (isb., i-cephalexin) yezifo zamazinyo, ikakhulukazi uma isiguli singenayo i-allergy enkulu ye-penicillin. Lolu hlobo lwemithi luhlobene ne-penicillin, ngakho-ke ezimweni zokungezwani okukhulu (isb., ukusabela kwe-anaphylactic), ukusetshenziswa kwayo kufanele kugwenywe noma kucatshangelwe ngokucophelela, ngokusho kokuhlolwa kukadokotela.
Ukusetshenziswa okuvamile: okunye okuhlukile ezimweni ezithile, ikakhulukazi izifo ezincane neziphakathi.
Isimiso Esibalulekile: Ama-antibiotic Akuwona Awo Athatha Indawo Yokunakekelwa Kwamazinyo
Ama-antibiotic angasiza ekuvimbeleni ukukhula kwamagciwane futhi anciphise ukusabalala kokutheleleka, kodwa awawususi umthombo wenkinga, njengomgodi ojulile, izicubu ze-pulp ezifile, noma ithumba elidinga ukuphuma kwamanzi. Ngaphandle kokwelashwa okuqinisekile, ukutheleleka kungaphinde kuvele ngemva kokuba ama-antibiotic esephelile.
Izinqubo zamazinyo ezivame ukudingeka zifaka:
- Ukwelashwa kwezimpande zomsele ukuhlanza ukutheleleka ngaphakathi kwezinyo
– Ukukhipha amanzi emathunjini ukuze kususwe ubomvu
– Ukuhlanza ama-tartar nokunakekelwa kwezinsini uma umthombo wawo ungowe-periodontal
- Ukukhipha izinyo uma izinyo lingasakwazi ukulondolozwa
Indlela Yokusebenzisa Ama-antibiotic Ngokuphepha
Ukuze ama-antibiotic asebenze kahle futhi angabangeli ezinye izinkinga, qaphela okulandelayo:
1. Thatha njengoba kunqunyiwe (umthamo kanye nobude bokusetshenziswa akumelwe kushintshwe nguwe).
2. Qedela ama-antibiotic ngaphandle kokuthi udokotela wakho akutshele ukuthi uyeke ngenxa yemiphumela ethile emibi.
3. Ungasebenzisi ama-antibiotic asele ezifweni zangaphambilini.
4. Bika noma yikuphi ukungezwani nemithi, ikakhulukazi i-penicillin noma i-cephalosporin.
5. Qaphela izimpawu zemiphumela emibi engathi sína njengokuphelelwa umoya, ukusabalala kwamaqhubu, ukuvuvukala kobuso, noma uhudo olubi kakhulu—funa usizo lwezokwelapha ngokushesha.
6. Ungalibazisi ukusebenza kwamazinyo: ama-antibiotic avame ukuba “ibhuloho” ngaphambi kokuba kwenziwe ukwelashwa okuyinhloko.
Kufanele Uye Nini Kudokotela Noma Egumbini Eliphuthumayo Ngokushesha?
Funa usizo ngokushesha uma uhlangabezana nalokhu:
– Ukuvuvukala kuyanda ngokushesha ebusweni/entanyeni
- Ubunzima bokuphefumula noma ukugwinya
- Umlomo kunzima ukuwuvula
- Umkhuhlane ophakeme, ukubanda, noma ubuthakathaka obuqhubekayo
– Ubuhlungu obukhulu obungapholi ngemithi
Ukutheleleka kwamazinyo okusabalala kungaba yingozi uma kungelashwa.
I-Penutup
Izinhlobo ezivamile zama-antibiotic ezifweni zamazinyo zifaka phakathi i-penicillin (i-Penicillin V), i-amoxicillin, i-amoxicillin-clavulanate, i-clindamycin, i-metronidazole, ama-macrolides (i-azithromycin/erythromycin), kanye ne-cephalosporins ezimweni ezithile. Ukukhetha ama-antibiotic kuncike ebunzimeni bokutheleleka, uhlobo olusolwayo lwamagciwane, noma yikuphi ukungezwani komzimba, kanye nempilo yesiguli jikelele.
Okubaluleke kakhulu, ama-antibiotic kufanele asetshenziswe kuphela njengoba kuyalelwe udokotela noma udokotela wamazinyo, kanye nokwelashwa komthombo wokutheleleka. Ngokunakekelwa okufanele kanye nokusetshenziswa kwemithi ngokuhlakanipha, izifo zamazinyo zingelashwa ngokuphepha nangokushesha, kuvinjelwe izinkinga.
Uma ufisa, ngingaguqula lesi sihloko ukuze sibe “esithandwa kakhulu” kubhulogi yezempilo, noma sibe “sesayensi” kakhulu ngezinkomba kanye nesitayela sokubhala esifana nejenali.