Dzidziso yeFizikiki yeMidziyo yeMuviri Mutema

Dzidziso yeFizikiki yeMidziyo yeMuviri Mutema

Mwaranzi yemuviri mutema inhanho huru munhoroondo yefizikisi yemazuva ano. Kubva pamubvunzo wakaita seuri nyore—kuti chinhu chinoburitsa sei chiedza kana chichipiswa—kuchinja kukuru kwakamuka: fizikisi yekare yakaratidza kusakwanisa kutsanangura zvimwe zviitiko, uye kubva mukukundikana ikoko, fizikisi yequantum yakabuda. Dzidziso yemwaranzi yemuviri mutema haingotsananguri chete spectrum yechiedza chinoburitswa nezvinhu zvinopisa, asiwo inoumba hwaro hwekunzwisisa kwedu simba, tembiricha, uye hunhu hwezvinhu zvikuru.

Chii chinonzi Muviri Mutema?

Izwi rekuti "blackbody" rinoreva chinhu chakanaka chinonwisa mwaranzi yese yemagetsi isingadzoreki. Nekuti chinonwisa chiedza chose, chinhu chakadaro chinoita sechitema patembiricha yakaderera (semuenzaniso, tembiricha yemumba). Zvisinei, kana chapiswa, blackbody inoburitsa mwaranzi inopisa zvakanyanya—kubva painfrared kusvika kuchiedza chinoonekwa—zvichienderana netembiricha yacho.

Muchokwadi, hakuna muviri mutema wakakodzera, asi zvinhu zvakawanda zvinogona kuufungidzira. Muenzaniso unozivikanwa i "gomba" rine buri diki. Mwaranzi inopinda mugomba ichasvetuka-svetuka ichitenderedza buri kakawanda uye inenge ichitorwa nemadziro, saka buri racho rinoshanda semuchina unonyudza muviri zvakanaka. Mwaranzi inobuda mugomba ine hunhu hwakafanana nehwemuviri mutema wakakodzera.

Mwaranzi yekupisa uye Spectrum

Kana chinhu chikapiswa, maatomu acho nemamorekuru zvinodedera uye zvinochajwa nemagetsi, zvichikurumidza, nokudaro zvichiburitsa mafungu emagetsi . Kugoverwa kwesimba iri rinopenya hakuna kufanana kune mawavelength ese . Kana tikaronga simba remwaranzi tichienzanisa newavelength (kana frequency), tinowana spectrum yemwaranzi yemuviri mutema.

Hunhu hukuru hwe black body spectrum ndeidzi:
1. Pane simba guru pane rimwe wavelength.
2. Nheyo inoshanduka kuita marefu mapfupi emvura sezvo tembiricha ichiwedzera (chinhu chinova "chena-bluu").
3. Simba rose rinopenya rinowedzera zvakanyanya sezvo tembiricha ichikwira.

Chiitiko ichi chinoonekwa zvakajeka musimbi inopisa: kutanga inenge yakatsvuka zvishoma, yozobva yava tsvuku yakajeka, yero, kusvika yava chena.

Dambudziko Guru reFizikisi Yekare: "Njodzi yeUltraviolet"

Mukupera kwezana remakore rechi19, nyanzvi dzefizikisi dzakaedza kutsanangura chimiro chemuviri mutema dzichishandisa dzidziso yekare, kunyanya electromagnetism yaMaxwell uye classical statistical mechanics . Nzira mbiri dzakakosha dzakabuda:

1. Mutemo weRayleigh-Jeans (wemafrequencies akaderera / marefu ewavelength) unofanotaura kuti simba remwaranzi rinowedzera sechikamu chefrequency:
- Nehunhu, Dzidziso iyi yakakodzera mafungu refu (infrared iri kure).
– Zvisinei, pahuwandu hwema frequency (ultraviolet), mutemo uyu unofanotaura simba risingaperi—mugumisiro usinganzwisisike unozivikanwa senjodzi ye ultraviolet.

2. Mutemo waWien (wemafrequencies akakwira / marefu mapfupi) wakanaka kwazvo munzvimbo ye ultraviolet, asi unokundikana kana mafrequencies akaderera.

Izvi zvinoreva kuti fizikisi yekare haigone kugadzira fomura imwe chete inokodzera zvese zviri muchikamu. Ichi hachisi chikanganiso chidiki chete, asi chiratidzo chekuti chimwe chinhu chakakosha hachisati chanzwisiswa.

Chimurenga chaPlanck: Simba Rakayerwa

Muna 1900, Max Planck akawana nzira yekufananidza data re blackbody spectral nemazvo. Akapa pfungwa huru: simba hariburitswe kana kunyudzwa nguva dzose, asi muma "packets" akasiyana anonzi quanta. Planck akataura kuti oscillator (muenzaniso wekuzunguzika pamadziro egomba) inogona kuva nesimba chete:

\[
E = nhf
\]

ne:
– \(E\) = simba,
– \(n\) = nhamba yakakwana (0, 1, 2, …),
– \(h\) = Chimiro chaPlanck,
– \(f\) = kuwanda kwemwaranzi.

Pfungwa iyi yakaputsa fungidziro yekare yekuti simba rinoenderera mberi. Nefungidziro iyi yekuyera simba, Planck akagadzira Mutemo waPlanck wemwaranzi yeblackbody, iyo inowirirana nemigumisiro yekuedza yemawavelength ese.

Mukufunga, mutemo waPlanck unoti kana paine mafrequency akakwira, mukana wekuti oscillator ive nesimba rakakwana unodzikira zvakanyanya, zvichidzivirira simba reultraviolet kuti risaputika kusvika pakusaguma. Iyi mhinduro yakanaka kwazvo inobvisa njodzi yeultraviolet.

Zvazvinoreva: Mitemo Miviri Yakakosha yeMwaranzi yeBlackbody

Kubva padzidziso yemwaranzi yemuviri mutema, mitemo yakati wandei inobatsira zvikuru yakabuda, miviri yacho ndiyo yakakurumbira:

1. Mutemo weWien weKudzingwa Kwevanhu
Mutemo uyu unoti kureba kwemafungu emvura (\(\lambda_{\text{max}}\)) kwakaenzana zvakanyanya netembiricha \(T\):

\[
\lambda_{\text{max}} T = b
\]

apo \(b\) iri Wien's constant. Izvi zvinoreva kuti kana tembiricha yechinhu yakakwira, peak yespectrum inochinja kuita marefu mapfupi. Sezvo marefu mapfupi achibatanidzwa nechiedza chebhuruu/violet, zvinhu zvinopisa zvikuru zvinowanzoita sebhuruu.

Muenzaniso weizvi unoonekwa munyeredzi: nyeredzi dzinopisa (dzakadai senyeredzi dzebhuruu) dzine mwaranzi yepamusoro-soro pahurefu hwemafungu mapfupi pane nyeredzi dzinotonhora, dzvuku.

2. Mutemo waStefan–Boltzmann
Mutemo uyu unoti simba rose remwaranzi pachikamu chimwe nechimwe chemuviri mutema rinoenderana nesimba rechina retembiricha:

\[
j = \sigma T^4
\]

ne:
– \(j\) = kuwanda kwesimba remwaranzi (simba panguva yeyuniti payuniti),
– \(\sigma\) = Stefan–Boltzmann chinoramba chiripo.

Simba rechina rinoita kuti tembiricha ive yakasimba zvikuru: kuwedzera kudiki kwetembiricha kunoita kuti mwaranzi yose iwedzere zvakanyanya. Izvi zvinotsanangura chikonzero nei zvinhu zvinopisa zvikuru zvichiburitsa simba rakawanda.

Kubva kuMuviri Mutema kuenda kuQuantum Physics

Danho raPlanck rakaratidza kutanga kwedzidziso yequantum . Nguva pfupi yadarika, Einstein akashandisa pfungwa yequanta kutsanangura mhedzisiro yephotoelectric (1905), achisuma pfungwa yephoton. Izvi zvakaita kuti pave nekuvandudzwa kwedzidziso yeatomu yaBohr, quantum mechanics, uye pakupedzisira fizikisi yemazuva ano, iyo inotsigira tekinoroji yanhasi—kubva kuma semiconductors kusvika kuma lasers.

Mwaranzi yemuviri mutema ine hukama hwakasimba nepfungwa yekuenzana kwekupisa. Iyo Planck spectrum imhando yepasi rose: inongoenderana chete nekupisa, kwete nezvinhu zvayakagadzirwa nazvo. Ichi ndicho chimwe chikonzero nei mwaranzi yemuviri mutema iri nyaya huru yekudzidza mu thermodynamics uye statistics.

Mashandisirwo muSainzi neTekinoroji

Dzidziso yemwaranzi yemuviri mutema haisi dzidziso isina kujeka. Inoshandiswa zvakanyanya, semuenzaniso:
– Astrophysics: Kufungidzira tembiricha yenyeredzi kubva kuchiedza chayo. Nyeredzi dzakawanda dzinoshandisa maitiro emunhu mutema.
- Makamera ekupisa uye einfrared: Vimba nemwaranzi yekupisa inoburitswa nezvinhu, wobva waishandura kuita mufananidzo wekupisa.
– Sainzi yemamiriro ekunze: Pasi rinoburitsa mwaranzi ye infrared semuviri unopisa une tembiricha yakaenzana; pfungwa iyi yakakosha pakuita modeli yemhedzisiro yegreenhouse.
– Indasitiri: Kuyera tembiricha isingabatanidzwi (pyrometer) uchishandisa musimboti wemwaranzi yemuviri mutema.

Penutup

Dzidziso yemuviri wemwaranzi yemuviri mutema yakaratidza kuti kucherechedza kwakanyatsoitwa kuyedza kwaigona sei kuzunungusa hwaro hwedzidziso dzakagara dziripo. Kukundikana kwefizikisi yekare kutsanangura spectrum yemwaranzi kwakavhura nzira yekuti Max Planck atange kuyera simba—pfungwa yairatidzika seyakaoma pamasvomhu, asi yakazopedzisira yatsanangura chokwadi chezvisikwa pachikero chidiki. Izvi zvakabereka fizikisi yekwantum.

Mwaranzi yeBlackbody haisi "chiedza chinobva kuchinhu chinopisa" chete, asi iwindo rekunzwisisa hukama huripo pakati pesimba, tembiricha, uye chimiro chepasi rose. Nekudzidza izvi, tinoona kuti dzidziso, kuedza, uye masvomhu zvinobatana sei kuratidza mitemo yakakosha yechisikigo.

Siya mhinduro