Le taua o fuainumera i le saienisi

Le Taua o Fuainumera i le Saienisi

O fuainumera o se poutū autū i le atinaʻeina o le saienisi faʻaonaponei. Toetoe lava o matāʻupu uma—mai fomaʻi ma paiolo i le mafaufau ma le tamaoaiga i le inisinia—e faʻalagolago i fuainumera e faʻagasolo ai faʻamaumauga, faʻataʻitaʻi ai manatu, ma faia ai ni faʻaiʻuga faʻatuatuaina. I se vaitaimi o loʻo maua ai le tele o faʻamaumauga ma e tatau ona vave faia ni faʻaiʻuga, o le matafaioi a fuainumera e sili atu ona taua. A aunoa ma fuainumera, o le a faigata i le saienisi ona iloa le eseesega i le va o mea e tutupu faʻafuaseʻi ma mamanu moni e taua, ma o le a faigata ona iloa pe talitonuina se sailiga.

Fuainumera o se gagana o faʻamaumauga i suʻesuʻega

O le uiga autū, o le saienisi e faʻamoemoe e malamalama i mea faʻalenatura ma faʻaagafesootai e ala i le mataʻituina faʻatulagaina. O nei mataʻituina e maua ai faʻamatalaga: numera, vaega, ata, poʻo fua. Peitaʻi, o faʻamatalaga mata e masani ona le faʻaalia vave ai se uiga. O fuainumera e fai ma "gagana" mo le faʻaliliuina o faʻamatalaga i faʻamatalaga. Faatasi ai ma fuainumera faʻamatalaina, e mafai e tagata suʻesuʻe ona aoteleina faʻamatalaga e ala i fua faʻatatau e pei o le averesi, ogatotonu, tulaga faʻatusatusaga, poʻo vaʻaiga e pei o histograms ma scatterplots. O nei aotelega e faʻaalia atili ai mamanu lautele ma fesoasoani i tagata suʻesuʻe e malamalama i uiga o mea o loʻo suʻesuʻeina.

Mo se faʻataʻitaʻiga, i suʻesuʻega tau soifua maloloina lautele, e mafai ona aoteleina faʻamaumauga mai le faitau afe o gasegase e suʻesuʻe ai aga masani i le toto maualuga, maualuga o le suka i le toto, poʻo le mamafa o le tino. A aunoa ma ni aotelega faʻamaumauga, o le a faigata tele ona iloiloina lelei ia faʻamaumauga tetele. O faʻamatalaga manino e fesoasoani foʻi i tagata suʻesuʻe e faʻailoa atu taunuʻuga i tagata faitau, pe i totonu o mekasini faasaienisi poʻo lipoti faʻavae.

Fuainumera i le su'eina o manatu ma le fa'amaoniaina o sailiga

I le fa’aopoopoga i le aoteleina o fa’amaumauga, e iai fo’i se sao taua o fuainumera i le fa’ai’uga—o le fa’agasologa lea o le faia o fa’ai’uga e uiga i se faitau aofa’i e fa’avae i luga o se fa’ata’ita’iga. I su’esu’ega, e seasea ona mafai e le au su’esu’e ona fuaina le faitau aofa’i atoa ona o tapula’a o le tau, taimi, po’o le avanoa e maua ai. O le mea lea, latou te fa’aaogaina ai fa’ata’ita’iga ua tusia fa’asolosolo. O fuainumera fa’ai’uga e mafai ai e le au su’esu’e ona fa’atatauina fa’asologa o le faitau aofa’i ma fuaina le le mautonu o na fa’atatauga.

FAITAU  Tomai mo le Fuafuaina o le Median mo Faʻamaumauga Tasi ma Faʻamaumauga Faʻaputu

O le su'ega o manatu o se tasi lea o meafaigaluega sili ona lauiloa e fa'atino ai fa'ai'uga. I le fa'aaogaina o lenei auala, e mafai ai e le au su'esu'e ona iloilo pe o eseesega ua matauina i fa'amaumauga (mo se fa'ata'ita'iga, eseesega i taunu'uga o le a'oa'oina i le va o metotia fa'afaiaoga e lua) e ono mafua moni lava i le togafitiga pe na'o se mea na tupu fua. O manatu e pei o p-values, confidence intervals, ma le tele o aafiaga e fesoasoani i le au su'esu'e e faia ni fa'ai'uga e sili atu ona fa'amaoni. O se fa'avae taua lea mo le saienisi e 'alo'ese ai mai le fa'alagolago na'o le lagona.

I le soifua maloloina, mo se faʻataʻitaʻiga, e tatau i suʻega faʻaklinikal o vailaʻau fou ona faʻaalia lo latou aoga ma le saogalemu. E faʻaaogaina fuainumera e mamanuina ai le suʻesuʻega (e fia tagata e manaʻomia), iloilo taunuuga, ma fuafua pe taua faʻamaumauga ma talafeagai faʻaklinikal aafiaga o vailaʻau. A aunoa ma fuainumera, o le a faigofie ona faʻaituʻau ma sese iloiloga o le aoga o vailaʻau.

Fa'aitiitia o le fa'aitu'au ma fa'aleleia atili le lelei o metotia

E lē gata i le sailia o tali le saienisi, ae ia mautinoa foʻi o le faagasologa o le sailia o na tali e saʻo. E taua tele fuainumera i le mamanuina o suʻesuʻega ina ia mautinoa e lē faʻasesēina taunuuga. O manatu e pei o le randomization, control, ma le blinding e faʻaaogaina lautele i faʻataʻitaʻiga e faʻaitiitia ai le faʻaituau. E fesoasoani foʻi fuainumera e faʻatalanoaina ai fesuiaʻiga fenumiai, o isi mea ia e mafai ona aʻafia ai taunuuga, ma faʻalē manino ai le fesootaʻiga i le va o le mafuaʻaga ma le aʻafiaga.

Mo se faʻataʻitaʻiga, afai e manaʻo se tagata suʻesuʻe e fuafua pe o faʻaitiitia e le faʻamalositino le lamatiaga o faʻamaʻi fatu, e tatau ona latou mafaufau i isi mea e pei o meaʻai, matua, masaniga ulaula, ma le maualuga o le atuatuvale. Faʻaaogaina metotia faʻataʻitaʻi e pei o le regression, e mafai e tagata suʻesuʻe ona pulea nei mea, ma faʻatatauina ai ma le saʻo le aʻafiaga o faʻamalositino. I lenei auala, e faʻamalosia ai e fuainumera le aoga i totonu o suʻesuʻega ma fesoasoani i le saienisi e maua ai ni faʻaiʻuga e sili atu ona faʻatuatuaina.

Fuainumera ma le toe faia i le saienisi fa'aonaponei

FAITAU  O le t-test i fuainumera fa'ai'uga

O se tasi o mataupu faavae autū o le saienisi o le toe faia lea o mea: o sailiiliga lelei e tatau ona mafai ona toe faia e isi tagata suʻesuʻe ma ni taunuuga tutusa. I le tele o tausaga talu ai nei, ua feagai le lalolagi faʻaleaʻoaʻoga ma le mea e masani ona taʻua o le "faʻafitauli o le toe faia," aemaise lava i le mafaufau ma le saienisi lautele. E tele suʻesuʻega ua maua ai ni taunuuga e faigata ona toe faia ona o le laʻititi o faʻataʻitaʻiga, le lava o auʻiliʻiliga, poʻo ni lipoti filifilia.

E fesoasoani fuainumera e foia nei mataupu e ala i faiga suʻesuʻe e sili atu ona manino ma faʻamaoni. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le faʻaaogaina o va o le mautinoa ma le tele o aafiaga e faʻamalosia ai tagata suʻesuʻe e le gata ina taulaʻi atu pe taua se suʻesuʻega ae faʻapea foʻi i le tele o le aafiaga. E fesoasoani le auʻiliʻiliga o le malosi e faʻamautinoa ai o le tele o faʻataʻitaʻiga e lava le tele e iloa ai se aafiaga taua. E le gata i lea, o auala e faʻataʻitaʻi ai—lea e tuʻufaʻatasia ai taunuuga o le tele o suʻesuʻega—e faʻalagolago tele i fuainumera e maua ai ni faʻaiʻuga malolosi ma sili atu ona mautu. O nei mea uma e faʻaalia ai o fuainumera e le na o se meafaigaluega mo faʻatusatusaga, ae o se vaega taua o amioga ma le lelei o le saienisi.

O le matafaioi o fuainumera i le vaitaimi o faʻamaumauga tetele ma le atamai faʻapitoa

I le vaitaimi numera, o faʻamaumauga e gaosia mai le tele o punaoa: masini faʻalogo, ala o faasalalauga lautele, fefaʻatauaʻiga tau tamaoaiga, ata satelite, ma masini tau soifua maloloina. O le mea e tupu i faʻamaumauga tetele e manaʻomia ai ni tomai faʻapitoa i auiliiliga. Ua alualu i luma fuainumera faʻatasi ma le saienisi o faʻamaumauga ma le aʻoaʻoina o masini. E ui o le aʻoaʻoina o masini e masani ona manatu o se matata ese, o ona faʻavae e fesoʻotaʻi vavalalata ma fuainumera, aemaise lava i le faʻataʻitaʻiga, faʻatatauga, ma le iloiloga o le le mautonu.

I le saienisi o le siosiomaga, mo se faʻataʻitaʻiga, e mafai ona iloiloina faʻamaumauga satelite e mataʻituina ai suiga i vaomatua, vevela o le fogaeleele, ma e oʻo lava i mamanu o le faʻaleagaina o le ea. E mafai ai e fuainumera ona fausia e le au suʻesuʻe ni faʻataʻitaʻiga vavalo, fuaina fua o mea sese, ma fuafua pe o ni suiga moni lava e taua. I genomics, o le auiliiliga o le faitau afe i le miliona o fesuiaʻiga tau kenera e manaʻomia ai ni metotia faʻamaumauga malolosi e faʻamautinoa ai e le na o le "mea na tupu fua" o mea na maua ona o le tele o suʻega.

FAITAU  Metotia Bootstrap i fuainumera

I se isi faaupuga, e fesoasoani fuainumera i saienitisi e aloese ai mai le leiloa i se sami o faʻamaumauga. O le tele o faʻamaumauga e le otometi lava ona maua ai le malamalama; e manaʻomia auala saʻo e liua ai i ni malamalamaaga moni.

Fuainumera o se faavae mo le faia o faaiuga e faavae i faamaoniga

E lē gata le saienisi i le teorema. E masani ona fa'ailoa mai e su'esu'ega fa'asaienisi ni fa'ai'uga taua: faiga fa'avae tau soifua maloloina, fuafuaga tau tamaoaiga, ta'iala tau a'oa'oga, ma e o'o lava i le puleaina o fa'alavelave fa'afuase'i. E saunia e fuainumera tagata fai tulafono ma tagata lautele i le tomai e malamalama ai i tulaga lamatia, avanoa, aoga o polokalame, ma le a'afiaga o fa'alavelave fa'atino.

Mo se faʻataʻitaʻiga, pe a iloilo e malo polokalame tui puipui, e faʻaaogaina fuainumera e fuafua ai le faʻaitiitia o mataupu, le aoga o tui puipui, ma aafiaga e ono tulaʻi mai. Pe a faʻataʻitaʻi e aʻoga se mataupu aʻoaʻoga fou, e fesoasoani fuainumera e fuafua pe o iai se faʻaleleia atili faifai pea i taunuʻuga o le aʻoaʻoina. I pisinisi ma alamanuia, e faʻaaogaina fuainumera mo le puleaina o le lelei, faʻaleleia atili o le faagasologa o gaosiga, ma le auʻiliʻiliga o maketi. O faʻaiuga e faʻavae i luga o faʻamaumauga ma auʻiliʻiliga faʻamaumauga e masani ona sili atu ona malosi nai lo na o faʻaiuga e faʻavae i luga o ni manatu poʻo ni manatu.

I'uga

E taua tele le sao o fuainumera i le saienisi auā e fesoasoani e liua faʻamaumauga i faʻamatalaga, faʻataʻitaʻi ma le faʻamaoni ni manatu, faʻaitiitia le faʻaituau, ma faʻateleina le faʻatuatuaina o sailiiliga e ala i le toe faia. I le vaitaimi o faʻamaumauga tetele ma le atamai faʻapitoa, ua faʻateleina le taua o fuainumera o se faʻavae mo le faʻataʻitaʻiga saʻo ma le faia o faʻaiuga. O le malamalama ma le faʻaaogaina saʻo o fuainumera, e mafai e tagata suʻesuʻe ona maua ni malamalamaga faʻatuatuaina, ae mafai e le sosaiete ona faia ni faʻaiuga sili atu ona talafeagai ma faʻavae i faʻamaoniga. O le mea lea, o fuainumera e le na o se meafaigaluega faʻamatematika, ae o se ki i le tausia o le lelei ma le alualu i luma o le saienisi.

Taofi faamatalaga