Metotia fautuaga fa'avae i tala

Metotia Fautua Fa'avae i Tala Fa'asolopito

O le fautuaga fa'amatala o se auala fa'amatala e va'ai i le olaga o le tagata o se fa'asologa o tala. I totonu o nei tala, e tu'uina atu e tagata ta'ito'atasi le uiga i aafiaga, fausia ni fa'asinomaga, ma fuafua ai ni gaioiga i le lumana'i. O fa'afitauli fa'alemafaufau, feeseesea'iga i va fealoa'i, ma le fenumiai o fa'asinomaga e masani ona tula'i mai e le gata mai mea na tutupu, ae fa'apea fo'i mai le auala e fa'amatalaina ai e tagata ta'ito'atasi na mea na tutupu. E fesoasoani le fautuaga fa'amatala i tagata o lo'o a'afia e "toe mafaufau" i tala o latou olaga: vavae'ese i latou lava mai fa'afitauli, toe maua ni malosiaga, ma tusia ni lumana'i e ono ogatusa ma tulaga fa'atauaina patino.

O lenei auala e matuā aʻafia lava i mafaufauga o Michael White ma David Epston, o ē e faʻamamafa mai e lē faʻamautu le faasinomaga ae e faʻaauau pea ona faʻatulagaina e ala i le gagana, aganuʻu, ma fegalegaleaiga faʻaagafesootai. O le mea lea, e teena e le fautuaga faʻamatala le manatu o faufautua o ni "tagata tomai faapitoa" e suʻesuʻeina ma faʻaleleia tagata o loʻo mafatia. Nai lo lea, ua tuʻuina tagata o loʻo mafatia o ni tagata tomai faapitoa i o latou lava olaga, aʻo galulue faufautua o ni paʻaga talanoaga, e fesoasoani e faʻaalia uiga, faʻalauteleina manatu, ma maua ni tala faʻamatala e sili atu ona faʻamalosia.

Mataupu Faavae Autū o le Fautuaga Fa'amatala

E tele mataupu faavae autū e fa'avasega ai le fautuaga fa'amatala mai isi auala. Muamua, e va'aia eseese le fa'afitauli mai le tagata o tausia. E le o le tagata o tausia "le tagata e iai le fa'afitauli," ae o se tasi o lo'o feagai ma le fa'afitauli. O lenei mataupu faavae e taofia ai le fa'ailogaina ma fa'atupuina ai se avanoa mo le fa'amoemoe. Lua, o le gagana e fa'atulaga ai le mea moni. O upu e fa'aaoga e se tagata o tausia e fa'amatala ai i latou lava ("O a'u o se toilalo," "O a'u o se fa'alavelave i taimi uma") e mafai ona loka ai le fa'asinomaga i se tala le lelei. Tolu, e iai lava se tala ese. I tua atu o le tala pule ma fa'asauā, e masani lava ona iai se aafiaga la'ititi e fa'aalia ai se tomai, lototele, po'o se taua ua fa'asaoina. Fa, o le fautuaga fa'amatala e galulue fa'atasi ma fia iloa: e fesili le faufautua e malamalama ai, ae le o le tofotofoina po'o le fa'amasinoina.

Sini o le Fautuaga Fa'avae i Tala Fa'asolopito

O le sini autū o le fautuaga fa'amatala o le fesoasoani lea i tagata o lo'o a'afia e fausia se tala'aga soifua maloloina ma sili atu ona moni e ogatusa ma mea latou te talitonu e taua. I se tulaga fa'atino, o nei sini e mafai ona aofia ai: fa'aitiitia le tele o le tausalaina po'o le maasiasi, fa'ateleina le lagona o le faitalia (le mafai ona filifili ma faia se gaioiga), fa'amalosia o se fa'asinomaga lelei, fa'aleleia atili o fegalegaleaiga fa'aagafesootai, ma fa'alauteleina le tele o auala e taulimaina ai. I le suia o le auala e fa'amatala ai e tagata o lo'o a'afia tala e uiga ia i latou lava ma o latou aafiaga, e masani ona latou o'o i ni suiga taua i lagona ma amioga.

FAITAU  Fautuaga mo ē mafatia i le ma'isuka

Metotia Autū i le Fautuaga Fa'amatala

O metotia nei e masani ona faʻaaogaina i le fautuaga faʻavae i tala. O nei metotia e lē o ni faiga faigata, ae o ni meafaigaluega fetuutuunai e fetuʻunaʻi e tusa ai ma manaʻoga o le tagata maʻi.

1. Fa'aalia i Fafo le Fa'afitauli

O le fa'alauiloaina i fafo o se metotia e vavae'ese ai le fa'asinomaga o se tagata o tausia mai lona fa'afitauli. E fesoasoani faufautua i tagata o tausia e fa'ailoga le fa'afitauli e peisea'ī o se mea mai fafo e a'afia ai o latou olaga. Mo se fa'ata'ita'iga, nai lo le "Ua ou paie," atonu latou te fai mai, "E masani ona sau le fa'atuai ma fa'alavelave i a'u fuafuaga." I lenei auala, e le toe lagona e tagata o tausia le fa'aleagaina ae lagona le malosi e tete'e atu ai i le faatosinaga o le fa'afitauli.

O fesili e fa'aalia ai le itu i fafo e masani ona aofia ai:
– O afea e masani ona tulaʻi mai ai faʻafitauli?
– O a ni togafiti fa'afitauli e te fiu ai?
– O a tulaga e faʻavaivaia ai le faatosinaga o le faʻafitauli?
– O ai ua aʻafia i lenei faʻafitauli?

E aogā lenei metotia mo faʻafitauli e pei o le popole, lotovaivai, vaisu, manaʻo i le atoatoa, poʻo feeseeseaiga faaleaiga, aua e faʻaitiitia ai le maasiasi ma tatala ai avanoa mo gaioiga.

2. Fa'afanua o le Aafiaga

O le taimi lava e fa'aalia ai le fa'afitauli i fafo, e fa'afanua e le faufautua le auala e a'afia ai e le fa'afitauli vaega eseese o le olaga o le tagata o tausia, ma le auala fo'i e a'afia ai e le tagata o tausia le fa'afitauli. O lenei fa'afanua e fesoasoani i le tagata o tausia e iloa ai mamanu sa natia muamua.

Mo se faʻataʻitaʻiga, e ono suʻesuʻeina e faufautua:
– A'afiaga o fa'afitauli i galuega, su'esu'ega, mafutaga, soifua maloloina, ma le fa'aleagaga.
– O le aʻafiaga o le faʻafitauli i le auala e iloilo ai e le kalani o ia lava.
– O taumafaiga ua faia e le kalani e faʻaitiitia ai le aʻafiaga o le faʻafitauli, e tusa lava pe laʻititi.

Faatasi ai ma le faafanua, e mafai ai e tagata o loo faaaogaina auaunaga ona faailoa mai vaega e tatau ona faia ai le fesoasoani: o a tulaga e mafua ai faafitauli, ma o a gaioiga ua faaalia e faavaivaia ai le faafitauli.

3. Su'esu'e "I'uga Tulaga Ese" (Mea Tutupu Fa'apitoa)

I le tala e sili ona pulea, e masani ona lagona e tagata o loʻo faʻaaogaina auaunaga o loʻo manumalo pea a latou faʻafitauli. O le fautuaga faʻamatala e vaʻavaʻai mo ni "taunuʻuga tulaga ese" poʻo ni mea tutupu tulaga ese—o taimi e le o atoatoa ai ona pulea e le faʻafitauli, pe a manuia le gaioiga a le tagata o loʻo faʻaaogaina auaunaga e tusa ai ma o latou tulaga faatauaina ma sini.

Mo se faʻataʻitaʻiga, o se tasi e lagona le "popole i taimi uma" atonu e iai ni taimi e mafai ai ona ia tautala i fonotaga e aunoa ma le popole. Ona suʻesuʻe lea e le faufautua:
– O le ā le eseesega i lenā taimi?
– O a tomai/faaiuga na fesoasoani?
– O a tulaga faatauaina o loo taumafai le tagata o tausia?
– O le ā le uiga o lenā taimi mo le faasinomaga o le tagata o tausia?

FAITAU  Lu'itau tau amio i fautuaga i luga ole initaneti

O taunuuga tulaga ese o mea mata ia mo le fausiaina o ni tala fou malolosi ma sili atu ona talitonuina.

4. Toe Tusiaina (Toe Tusiaina o le Tala)

O le toe tusiaina o le faagasologa lea o le toe faatulagaina o le tala o le faasinomaga: mai le "Ou te le mafaia" i le "O loʻo ou aʻoaʻoina ma ua ou faʻamaonia le tomai." E fesoasoani faufautua i tagata o loʻo ou aʻafia e faʻafesoʻotaʻi taunuuga tulaga ese i se tala e malamalama lelei: faʻatasi ai ma le anotusi, filifiliga, tulaga faatauaina, ma le itu e agaʻi i ai.

I le toe tusiaina, e masani ona fesili faufautua:
– Afai o lou olaga o se tusi, o le ā le igoa o le mataupu muamua, ma o le ā foʻi le igoa o le mataupu fou?
– O a tulaga faatauaina e te manaʻo e tausisi i ai pe a feagai ma lenei tulaga?
– Afai o loʻo tautala se tasi e sili atu lona malosi, o le a se mea o le a ia fai mai ai?

O le toe tusiaina e lē na'o le mafaufau lelei. E tatau ona fa'avae le tala fou i ni aafiaga moni, ni fa'amaoniga mautinoa, ma ia ogatasi ma le tulaga o le tagata o tausia ina ia talitonuina.

5. Fa'amatalaina o le Tala Pulea

O le fa'aleaogaina e aofia ai le soloia o ni manatu ua leva ona manatu i ai o ni "upu moni." O le tele o tala le lelei e a'afia i tu ma aga fa'aagafesootai, aganu'u, aiga, po'o aafiaga ua tuana'i. E fesoasoani faufautua i tagata o lo'o e fa'aogaina le auaunaga e iloa ai o nisi "tulafono" e le o taimi uma e talafeagai pe talafeagai.

Mo se faʻataʻitaʻiga, o le talitonuga e faʻapea "e tatau i ulumatua ona malolosi i taimi uma ma aua neʻi faitio" e mafai ona avea ma avega e faʻatumauina ai le atuatuvale. E ala i le faʻaliliuina o mea, e mafai e tagata o tausia ona fesili ifo ia i latou lava: o fea na sau ai lenei talitonuga? O ai e manuia mai ai? Pe o faʻamalieina pea oʻu manaʻoga i le asō? O le iʻuga, ua saʻoloto tagata o tausia e filifili se vaʻaiga e sili atu ona agaalofa.

6. Fesili e uiga i le Faasinomaga ma Tulaga Taua

E fa'aaogā e le fautuaga fa'amatala ni fesili loloto e fa'amamafa ai le fa'asinomaga, sini, ma tulaga fa'atauaina. Nai lo le taula'i atu i fa'ailoga, e fa'amalosia e faufautua tagata o lo'o a'afia e fa'ailoa "po'o ai a'u" ma "mea e taua ia te a'u."

Fesili fa'ata'ita'i:
– A e sao mai i lenei tulaga, o le a le mea o loʻo e puipuia pe tau mo?
– O a ni uiga lelei e te aliaʻe mai pe a e feagai ma faigata?
– O le ā le ituaiga tagata e te manaʻo e avea ai oe i lenei mafutaga?

O le fesiligia o tulaga faatauaina e sili atu ona anoa ai le faagasologa o le fautuaga aua e tau atu i le olaga e te manaʻo e fausia, ae le na o le aveesea o faafitauli.

7. Pepa Fa'amaonia mo Togafitiga (Tusi, Tusi Fa'amaonia, Fa'amatalaga)

FAITAU  Auala fa'apitoa i le fautuaga

O se metotia tulaga ese i totonu o le auala fa'amatala o le fa'aaogaina lea o pepa fa'amaumau: tusi a le faufautua i tagata o lo'o fa'aogaina le auaunaga, aotelega o sauniga, "tusi fa'amaonia o le ausia," po'o ni fa'amatalaga tautino. O pepa fa'amaumau e fa'amalosia ai le tala fou ina ia le faigofie ona leiloa pe a toe fo'i le tagata o lo'o fa'aogaina le tala tuai.

Mo se faʻataʻitaʻiga, e ono tusia e se faufautua se tusi e faʻamatala auiliili ai suiga ua tutupu, fuafuaga ua aoga, ma tulaga faatauaina a le tagata o tausia. E mafai e le tagata o tausia ona toe faitauina pe a masalosalo, ma faʻaolaola pea le tala e ese mai ai.

8. Molimau Mai Fafo ma le Nu'u Lagolago

I nisi tulaga, o le fautuaga fa'amatala e aofia ai se "molimau mai fafo" - o se isi tagata e fa'alogologo i le tala a le tagata o tausia (e pei o le aiga, uo mamae, po'o vaega lagolago) ona tu'uina atu lea o se mafaufauga fa'amaonia. O le sini e le o le fa'amasinoina, ae o le molimauina ma le fa'amautuina o le fa'asinomaga fou ua tula'i mai. O lenei metotia e aoga pe a mana'omia e le tagata o tausia le fa'amaoniga fa'aagafesootai e fa'amautu ai le suiga.

Laasaga Fa'atino o se Sauniga Fautuaga Fa'amatala

I se tulaga lautele, o se sauniga fautuaga fa'amatala e mafai ona fa'agasolo i la'asaga nei: fausiaina o se mafutaga fa'atasi, fa'alogologo i le tala autū, fa'aigoaina ma fa'ailoa atu le fa'afitauli, fa'afanua o faatosinaga, mauaina o taunuuga tulaga ese, fa'amalosia o isi tala, ona mamanuina lea o la'asaga laiti e ogatusa ma tulaga fa'atauaina a le tagata ma'i. Ma le mea mulimuli, e mafai e le faufautua ona fesoasoani i le tagata ma'i e fatuina se fuafuaga tausiga: pe fa'apefea ona fa'amalosia le tala fou pe a toe taumafai le fa'afitauli e toe pulea.

Fa'amanuiaga ma Lu'itau

O lelei o le fautuaga fa'amatala o lona natura fa'amalosia, lona la'ititi o le fa'ailogaina, ma lona talafeagai mo tagata o lo'o lagona le maileia i fa'ailoga leaga. O lenei auala e a'afia fo'i i aganu'u, e iloa ai le tulaga fa'aagafesootai e fa'atulaga ai aafiaga o se tagata. Peita'i, o le lu'itau o le mana'omia lea e faufautua o tomai fesiligia loloto ma tomai fa'alogologo e le fa'atonuina. Mo tagata o lo'o mana'omia le fa'atulagaga manino po'o le vave fesoasoani i fa'alavelave fa'afuase'i, e masani ona mana'omia le tu'ufa'atasia o fautuaga fa'amatala ma isi auala.

Fa'ato'a

O metotia fautuga fa'avae i tala fa'amatala e ofoina atu ai se auala agaalofa ma mamana e fo'ia ai lu'itau o le olaga. E ala i le fa'alauiloaina i fafo, fa'afanua, sailiga mo ni taunuuga tulaga ese, toe tusiaina, fa'amatalaina, fesiligia o tulaga taua, fa'amaumauga, ma le lagolago a le alalafaga, e mafai e tagata o lo'o a'afia ona toe fausia se fa'asinomaga e le fa'amatalaina e o latou fa'afitauli. I le iuga, o le fautuga fa'amatala e fa'amanatu mai ai ia i tatou o le olaga e le na'o se fa'aputuga o mea na tutupu, ae o se tala anoa e mafai ona toe tusia—la'ititi i lea la'ititi—agai i se fa'ata'ita'iga sili atu ona sa'oloto ma fa'amalosia o i tatou lava.

Taofi faamatalaga