Metotia mo le Iloiloina o le Soifua Maloloina o le Mafaufau mo Fafine Ma'itaga
O le soifua maloloina o le mafaufau i le taimi o le maitaga o se vaega taua tele lea o le soifua maloloina o tina ma le pepe e leʻi fanau. E le gata ina aumaia e le maitaga ni suiga faaletino ae faapea foi ma suiga faalemafaufau e aafia i hormones, tulaga faaleaiga, lagolago lautele, aafiaga o maitaga muamua, ma mea tau tamaoaiga ma aganuu. I le tele o tulaga, e ono oo i tina maitaga le atuatuvale, popolevale, po o le le fiafia o se tali masani i suiga tetele o le olaga. Peitai, afai e tumau pea faailoga, faalavelave i galuega i aso taitasi, pe o faatasi ma mafaufauga o le faamanualia o le tagata lava ia, e taua tele se iloiloga o le soifua maloloina o le mafaufau mo le tina ina ia maua ai se fesoasoani i le taimi atofaina. O lenei tusiga o loo talanoaina ai metotia o le iloiloga o le soifua maloloina o le mafaufau mo tina maitaga e mafai ona faaaogaina e tagata tomai faapitoa i le soifua maloloina ma malamalama i ai aiga o se ituaiga lagolago.
Aiseā e tāua ai le iloiloga o le soifua maloloina o le mafaufau i le taimi o le maitaga?
O le maitaga o se vaitaimi e vaivai mo faʻalavelave faʻalemafaufau , e aofia ai le atuatuvale aʻo leʻi fanau mai, faʻalavelave popole, faʻalavelave moe, ma isi tulaga e sili atu ona ogaoga e pei o le bipolar disorder poʻo le psychosis (e ui e seasea ona tupu). O faʻafitauli tau soifua maloloina o le mafaufau e leʻi iloa e mafai ona aʻafia ai le masani o meaʻai, tausisia o le tausiga aʻo leʻi fanau mai, le lelei o le moe, mafutaga ma paʻaga, ma amioga lamatia e pei o le faʻaaogaina o fualaau faʻasaina. E le gata i lea, o le atuatuvale tumau ma le atuatuvale e mafai ona fesootaʻi ma le lamatiaga o le fanau vave, mamafa maualalo o le fanau mai, ma faigata ona mafuta faʻatasi pe a uma le fanau mai. O le mea lea, o le iloiloga e le o faʻamoemoe e "faʻailogaina" ai fafine, ae ia iloa ai le manaʻomia o le lagolago ma le vave fesoasoani.
Mataupu faavae lautele o le iloiloga o le soifua maloloina o le mafaufau o fafine maʻitaga
E sili ai pe a faia ni iloiloga o le soifua maloloina o le mafaufau i ni vaega, ma le agaalofa, ma tausia le le faalauaiteleina. O mataupu faavae e mafaufau i ai e aofia ai:
1. Faiga e lē faamasinosino: e tatau i fafine maʻitaga ona lagona le saogalemu e talanoa.
2. Faalilolilo: faamatala tapula'a o le faalilolilo, aemaise lava pe a iai se lamatiaga e afaina ai oe lava po'o isi.
3. Su'esu'ega masani: e tatau ona avea le su'esu'ega ma vaega o le tausiga a'o le'i fanau, ae le na'o le taimi e tula'i mai ai ni fa'afitauli matuia.
4. Fa'amaumauga: e tatau ona amana'ia tulaga fa'aagafesootai, fa'aleaganuu ma le lagolago.
5. Galulue Fa'atasi: afai e mana'omia, ia aofia ai le pa'aga/aiga fa'atasi ma le maliega a le tina.
O metotia autū mo le iloiloina o le soifua maloloina o le mafaufau o fafine maʻitaga
1. Faatalanoaga faafoma'i fa'atulagaina ma fa'atulagaina teisi
O le metotia sili ona faigofie mo le iloiloga o le faatalanoaga. E mafai e le aufaigaluega tau soifua maloloina ona faʻaogaina fesili e tatala e suʻesuʻe ai le tulaga faʻalagona o le tina, e pei o:
– “O ā ou lagona i taimi uma talu ai nei?”
– “O le ā le mea e sili ona e popole i ai e uiga i le maʻitaga poʻo le fanautama?”
– “Pe ua i ai ni suiga i le fia 'ai, moe, po o le naunau e fai mea e te masani ona fiafia i ai?”
– “O le a le tele o le lagolago e te maua mai lau paaga poʻo lou aiga?”
O le faatalanoaga e aofia ai foi le talafaasolopito o le soifua maloloina o le mafaufau (lotovaivai, popole, mafatiaga, faaletonu o le mafaufau), talafaasolopito o fualaau faasaina, mea matautia na tutupu, ma soo se sauaga i totonu o aiga. E aoga faatalanoaga e le faatulagaina lelei aua e maua ai le avanoa mo tala patino a o faamautinoa ai e le o misia vaega taua.
2. Mata'ituina o amioga ma tulaga fa'alagona
E masani ona fesoasoani matauga e faʻamaonia ai faʻamatalaga mai faʻatalanoaga. E mafai e leoleo ona uaʻi atu i:
- foliga vaaia ma le fesootaʻi o mata,
– auala e tautala ai (vave, gese, faigata ona taulaʻi),
– foliga vaaia lautele (tumamā o le tagata lava ia, mamā),
– tali atu faalelagona (faigofie ona tagi, foliga popole),
– tulaga o le lē mapu po o le popole,
– le mafai ona taula'i atu i le taimi o feutagaiga.
E lē o faʻamoemoeina ia matauga e faia ai ni faʻaiʻuga e naʻo le tasi, ae o ni faʻamaumauga faʻaopoopo e faʻamaeʻa atili ai le iloiloga.
3. Faaaogāina o meafaigaluega masani e suʻe ai fesili (fesili)
O le su'esu'eina i meafaigaluega fa'atulagaina e fesoasoani e iloa vave ai fa'ailoga ma fa'ataga ai ni iloiloga e sili atu ona fa'amaoni. O nisi o meafaigaluega e masani ona fa'aaogaina i le ma'itaga e aofia ai:
– EPDS (Edinburgh Postnatal Depression Scale): E ui e lauiloa i le vaitaimi pe a uma le fanautama, ae e faʻaaogaina lautele foʻi le EPDS e iloa ai le atuatuvale i le taimi o le maitaga. O nisi togi e faʻaalia ai le manaʻomia o se isi iloiloga.
– PHQ-9 (Fesili mo le Soifua Maloloina o le Tagata Ma'i-9): e fuaina ai le tulaga o fa'ailoga o le atuatuvale, e aofia ai le a'afiaga i galuega i aso ta'itasi.
– GAD-7 (Generalized Anxiety Disorder-7): iloilo ai fa'ailoga o le popolevale lautele.
– DASS-21 (Depression Anxiety Stress Scales): fuaina le loto mafatia, popole ma le atuatuvale i ni vaega laiti e tolu.
E taua le manatua o le su'esu'ega e lē o se fa'amaoniga o le ma'i. O se togi maualuga e fa'ailoa mai ai le mana'omia o se su'esu'ega fa'asolosolo, e aofia ai se fa'atalanoaga fa'apitoa loloto, mata'ituina, po'o se fa'asinomaga.
4. Iloiloga o mea lamatia ma mea puipuia
O se metotia lelei o le iloiloga e le gata ina taulaʻi i faʻailoga ae faʻapea foʻi i le faʻailoaina o mafuaʻaga autū ma "mea lagolago" a le tina. O mea lamatia e manaʻomia ona suʻesuʻeina e aofia ai:
- talaʻaga muamua o faʻafitauli o le mafaufau,
– maʻitaga e leʻi fuafuaina pe le manaʻomia,
– feeseeseaiga i ulugalii, teteʻa, poʻo le leai o se lagolago,
– faʻafitauli tau tamaoaiga ma galuega,
– faʻafitauli o le maʻitaga,
– talafaasolopito o le fafano o le pepe po o le maliu o se pepe,
– ni aafiaga faigata, e aofia ai le sauā po o le faʻasauāina.
I le taimi nei, o mea e puipuia ai e aofia ai le lagolago malosi a le aiga, avanoa lelei i le tausiga o le soifua maloloina , tomai fetuutuunai i le taulimaina o faafitauli, tulaga saogalemu o fale, ma mafutaga lagolago a paaga. O lenei faafanua e fesoasoani e fuafua ai le ituaiga o fesoasoani: pe lava le aoaoga ma le mataituina, pe manaomia le fautuaga malosi ma le faasino atu.
5. Iloiloga o tulaga lamatia o le saogalemu (iloiloga o tulaga lamatia)
O se metotia taua tele lenei, aemaise lava pe afai e faaalia e le tina le atuatuvale tele, leai o se faamoemoe, po o ni suiga tetele i amioga. O le iloiloga o tulaga lamatia e aofia ai:
– Mafaufauga e fa'amanu'alia ai le tagata lava ia: pe na i ai ni mafaufauga, fuafuaga, po'o ni taumafaiga muamua e pule i le ola.
– Mafaufauga e fa'atiga i isi: e ui e seāseā tupu, ae e mana'omia lava ona fesiligia ma le fa'aeteete.
– Fa'ailoga o le mafaufau fa'alemafaufau: fa'aaliga sese, mafaufauga fa'asesē, po'o mafaufauga fenumiai.
– Fa'aaogāina o vaila'au fa'asaina: 'ava malosi, fualaau fa'asaina e le'i va'ava'aia, po'o fualaau fa'asaina.
Afai e iloa se tulaga lamatia tele, o le isi laasaga o le faamautinoa lea o le saogalemu, aofia ai aiga/e tausia ma le maliega, ma faasino loa i auaunaga tau soifua maloloina o le mafaufau.
6. Iloiloga o galuega i aso taitasi ma le tulaga lelei o le olaga
E masani ona vaaia faʻailoga faʻalemafaufau o se faʻaitiitia o galuega i aso faisoo. E ono aofia ai i le iloiloga:
– tomai e tausi ai oe lava ('ai, tā'ele, moe),
– le mafai ona faia galuega i totonu o le fale poʻo galuega aloaʻia,
- mafutaga ma paaga ma aiga,
– tausisia o siaki o le maitaga,
– le mafai ona fiafia i gaoioiga sa fiafia muamua i ai.
I le faatinoga, o se fesili faigofie e pei o le “O le a le tele o le faalavelave a lenei faitioga i au galuega i aso taitasi?” e mafai ona aoga tele.
7. Su'esu'ega mo sauāga i totonu o aiga ma popolega fa'aagafesootai
E fesoʻotaʻi malosi le sauāga i totonu o aiga ma le popole ma le loto mafatia i fafine maʻitaga. E faia le suʻesuʻega faalilolilo, e aunoa ma le i ai o le paʻaga, ma e faʻaaogaina ai le gagana saogalemu. Fesili faʻataʻitaʻi:
– “E te lagona le saogalemu i le fale?”
– “Pe na i ai se tasi na faatiga, faamata’u, pe soona pulea oe?”
Afai e maua ni faʻailoga o faiga sauā, e manaʻomia e le aufaigaluega tau soifua maloloina ona mulimulitaʻi i tulafono faʻatonutonu ma puipuiga e tusa ai ma tulafono faʻalotoifale.
8. Galulue fa'atasi fa'apolofesa ma fa'asinomaga
O iloiloga o le soifua maloloina o le mafaufau mo fafine maʻitaga e sili ona aofia ai le galulue faʻatasi i le va o tausimaʻi, fomaʻi faʻatoʻaga, fomaʻi lautele, fomaʻi mafaufau, fomaʻi o mafaufau, ma tagata faigaluega lautele. E faia faʻasino pe afai:
– togi maualuga o le su'esu'ega ma fa'ailoga faifai pea,
– e iai le lamatiaga o le pule i le ola pe o ni faʻailoga o le mafaufau,
– o loʻo i ai se talaʻaga o faʻafitauli matuia o le mafaufau,
– ua lē mafai e le tinā ona faia ana galuega i aso uma,
– e manaʻomia se togafitiga faapitoa (togafitiga faalemafaufau poʻo vailaʻau i lalo o le vaavaaiga malosi).
O le galulue faʻatasi e faʻamautinoa ai o loʻo faʻaauau pea ona maua e tina le tausiga aʻo leʻi maitaga ma le lagolago faʻalemafaufau e saogalemu mo le pepe e leʻi fanau mai.
O afea e faia ai le iloiloga?
E sili atu i le faia o le su'esu'ega e sili atu ma le fa'atasi ona e mafai ona suia le soifua maloloina o le mafaufau i kuata ta'itasi o le maitaga. O taimi fautuaina e aofia ai:
– kuata muamua o le maitaga (fetuunaiga muamua),
– trimester lona lua (fetuunaiga ma le vave iloa),
– trimester lona tolu (ua latalata i le taimi e fanau ai, faateleina le popole),
– ma nisi iloiloga pe a latalata i le taimi e faatino ai pe a iai ni mea e lamatia ai.
Fa'ato'a
O metotia mo le iloiloga o le soifua maloloina o le mafaufau o tina e aofia ai faatalanoaga faafoma'i, mata'ituina, meafaigaluega e siaki ai, iloiloga o mea e puipuia ai tulaga lamatia, iloiloga o tulaga lamatia o le saogalemu, iloiloga o galuega i aso taitasi, su'esu'ega o sauaga, ma faasinomaga faatasi. Faatasi ai ma se auala agaalofa ma faatulagaina, e mafai ona vave iloa faafitauli faalemafaufau ina ia mafai ai e tina ona maua le lagolago talafeagai. O se maitaga maloloina e le gata ina saoloto mai faigata faaletino ae lagolagoina foi e le soifua manuia faalelagona, se lagona o le saogalemu, ma se siosiomaga lagolago. E ala i le iloiloga lelei, matou te fesoasoani i tina ia sili atu le mafanafana o latou aafiaga i le maitaga a'o saunia se amataga sili atu mo le atina'eina o la latou tama.