Pulega o Tausiga Fa'afailele i Mataupu o le Fiva Dengue
Pendahuluan
Demam Berdarah Dengue (DBD) merupakan penyakit infeksi virus dengue yang ditularkan melalui gigitan nyamuk Aedes aegypti dan Aedes albopictus . Di banyak wilayah tropis, DBD masih menjadi masalah soifua maloloina lautele yang sering menimbulkan kejadian luar biasa, termasuk pada kelompok rentan seperti ibu hamil, ibu nifas, dan bayi baru lahir. Dalam konteks pelayanan kebidanan, DBD memerlukan perhatian khusus karena dapat memengaruhi kondisi ibu dan janin sekaligus, serta berpotensi menimbulkan komplikasi serius seperti perdarahan, syok, dehidrasi, hingga gangguan pada faiga o galuega.
Manajemen asuhan kebidanan pada kasus DBD menuntut bidan untuk mampu melakukan deteksi dini, pemantauan ketat, edukasi, kolaborasi dengan tenaga medis lain, serta rujukan yang cepat dan tepat. Artikel ini membahas prinsip dan langkah-langkah manajemen asuhan kebidanan pada kasus DBD, terutama pada tina maʻitaga, dengan tetap mempertimbangkan keselamatan ibu dan janin.
Aotelega o le Fiva Dengue
DBD ditandai dengan demam tinggi mendadak (2–7 hari) disertai gejala lain seperti nyeri kepala, nyeri otot dan sendi, mual muntah, ruam, serta manifestasi perdarahan (misalnya mimisan, gusi berdarah, petekie). Pada fase kritis (biasanya hari ke-3 sampai ke-5), dapat terjadi kebocoran plasma yang menyebabkan hemokonsentrasi, penurunan tekanan darah, dan syok ( Dengue Shock Syndrome ). Su'esu'ega i le fale su'esu'e yang khas meliputi trombositopenia, peningkatan hematokrit, dan hasil serologi/antigen dengue (NS1) yang mendukung diagnosis.
Ua tina maʻitaga, DBD dapat meningkatkan risiko abortus, persalinan prematur, perdarahan antepartum maupun postpartum, serta gawat janin akibat gangguan perfusi plasenta. Oleh karena itu, asuhan kebidanan harus dilakukan secara komprehensif dan berkesinambungan.
Fa'amoemoega o le Pulega o Tausiga Fa'ato'aga
O le pulega o le tausiga o fafine tausi maʻi i mataupu o le DHF e faʻamoemoe e:
1. Mengidentifikasi dini tanda dan gejala DBD pada tina maʻitaga.
2. Puipuia fa'alavelave matuia, aemaise lava le te'i ma le tafe toto.
3. Tausia le paleni o le vai ma le tulaga o le hemodynamic o le tina.
4. Siaki soo le soifua manuia o le pepe i totonu o le manava.
5. Tuʻuina atu aʻoaʻoga ma le lagolago faʻalemafaufau i tina ma aiga.
6. Faatino le galulue faatasi ma faasinomaga e pei ona faatonuina.
Iloiloga o le Tausiga o Fanau
O le iloiloga muamua o se laasaga taua tele mo le tausimaʻi e iloa ai le ogaoga ma le manaʻoga o togafitiga. O mea e tatau ona iloiloina e aofia ai:
1. Fa'amaumauga o Anamnesis
– Fa'aseā autū: fiva maualuga, umi le fiva, tiga, niniva ma pua'i, vaivai.
– Tala'aga o le tafe toto: tafe toto o le isu, pua'i toto, otaota uliuli, tafe toto o ta'ei, ila i le pa'u.
– Tala'aga o le a'afiaga: siosiomaga e iai le fiva dengue, tele namu, vai e tu.
– Talafa'asolopito o le ma'itaga: tausaga o le maitaga, gaioiga a le pepe i totonu o le pepe, talafa'asolopito o fa'alavelave fa'afuase'i o le maitaga na tupu muamua.
– Talaaga faafoma'i: le toto vaivai, faaletonu o le toto toto, faamai tumau.
2. Su'esu'ega fa'aletino
– Fa'ailoga taua: vevela, toto maualuga, tata o le fatu, manava. Mata'ituina le vave o le tata o le fatu ma le pa'ū o le toto maualuga.
– Fa'ailoga o le leai o se vai i le tino: turgor o le pa'u, mago o le mucosa.
– Fa'ailoga o le tafe toto: petechiae, ecchymosis, tafe toto o le mucosal.
– Ma'i tiga o le manava, fa'ateleina le ate, po'o le le to'a i le epigastra (fa'ailoga o le lamatiaga).
– Su'esu'ega a le foma'i fa'ato'aga: maualuga o le fundus o le uterine, tata o le fatu o le pepe (FHR), fa'agugu, tulaga o le cervix pe a iai ni fa'ailoga o le fanautama.
3. Su'ega Lagolago (Fa'atasi)
E iai le sao o fafine faatosaga i le faʻamalosiauina ma le faʻaauauina o suʻega e tusa ai ma a latou pulega ma le faiga o auaunaga:
– Su'esu'ega o le toto: platelets, hematocrit, hemoglobin, leukocyte.
– NS1/IgM/IgG dengue e tusa ai ma le tulaga o le ma'i.
– Galuega o le ate pe afai e masalomia le a'afia o totoga.
– Siakiina o pepe e le'i fanau mai: USG, NST/CTG pe a maua ma fa'ailoa mai.
Fa'ailoaina o Fa'afitauli o le Fanautama ma le Su'esu'ega
E fa'atulaga e fafine tausi ma'i ni fa'amaoniga ma ni fa'afitauli o le fanautama e fa'atatau i fa'amaumauga. Mo se fa'ata'ita'iga:
– Fafine maʻitaga i le trimester lona lua/tolu o latou maʻitaga e masalomia le fiva dengue faʻatasi ai ma le fiva maualuga ma le thrombocytopenia.
– Tulaga lamatia o le tafe toto e fesoʻotaʻi ma le faʻaitiitia o platelets.
– Lamatiaga o le hypovolemic shock ona o le tafe/leai o le vai i le plasma.
– Tulaga lamatia o le faʻaleagaina o le soifua manuia o le pepe i totonu o le pepe ona o le faʻaitiitia o le tafe toto o le placenta.
– Popolega o tina ma le aiga e uiga i tulaga o faʻamaʻi ma le maʻitaga.
Fuafuaga ma Fesoasoani mo Tausiga o Foma'i
O le puleaina o le fiva dengue e lagolago ma e manaʻomia ai le mataʻituina lelei. I le faiga o tina failele, o togafitiga e aofia ai:
1. Mata'ituina lelei o le tulaga o le tina
– Ia mata'ituina soo fa'ailoga taua o le soifua maloloina (e masani lava i taimi o tulaga faigata).
– Mata'ituina fa'ailoga lamatia o le DHF: tiga ogaoga o le manava, pua'i faifai pea, tafe toto, vaivai tele, lē mapu, lē iloa se mea, fa'aitiitia le mimi e alu ese, malulu o vae, pu'upu'u le mānava.
– Siaki le inu ma le alu ese o le vai ma le tele o le mimi. O le fa'aitiitia o le alu ese o le mimi e mafai ona fa'ailoa mai ai le te'i po'o le leai o se vai i totonu o le tino.
2. Pulega o le Suavai ma le Malolo
E aʻoaʻoina e fafine tausi maʻi le maʻi i le taua o le lava o le malolo ma le inuina o le vai. I tulaga mama e aunoa ma ni faʻailoga lapatai, e ono fautuaina le inuina o vai e folo (vai, vai inu e faʻamama ai le tino, supo). Peitaʻi, afai e toe puaʻi pea, faʻailoga o le matuā leai o se vai i le tino, pe faʻateteleina le tulaga, e manaʻomia le galulue faʻatasi mo le togafitia o vai i totonu o le uaua ma le taofia i le falemaʻi.
3. Puipuiga ma le Puleaina o le Toto
– A'oa'oga e 'alo 'ese ai mai vaila'au e fa'ateleina ai le lamatiaga o le tafe toto e pei o le aspirin ma le ibuprofen.
– Galulue fa'atasi ma se foma'i pe afai e matua maualalo lava platelets pe o lo'o iai le toto tafe toto.
– Mataʻituina o le tafe toto o le measā i fafine maʻitaga, aemaise lava aʻo leʻi fanau.
4. Mata'ituina o le Soifua Maloloina o le Pepe
E mafai e le fiva dengue ona aʻafia ai le tafe toto o le fanautama. Galuega a le tausimaʻi:
– Mata'ituina gaioiga a le pepe i totonu o le pepe e lipotia mai e le tina.
– Siaki soo le DJJ.
– Galulue fa'atasi ma le su'esu'ega a le USG/NST pe afai e fa'aitiitia le gaoioi o le pepe i totonu o le manava pe iai ni fa'ailoga o le atuatuvale o le pepe i totonu o le manava.
– Sauniuni vave se faasinoga pe a maua ni faailoga o le tiga o le pepe i totonu o le manava.
5. Tausiga o Tina e maua i le Fiva Dengue
Afai e a'afia le tina i le DHF a'o latalata i le taimi e fanau ai, e tatau i le pulega ona sili atu le fa'aeteete:
– Sauniuniga mo le fanautama i se nofoaga e mafai ona faia le fa'aliliuina o le toto/oloa toto pe a mana'omia.
– Fa'atalitali mo le toto pe a uma le fa'ato'aga (uterine atony, coagulopathy).
– Galulue fa’atasi i le fuafuaina o le auala e fanau ai: e le o tulaga uma e mana’omia ai taotoga, ae o le fa’aiuga e fa’alagolago i le tulaga o le tina, le pepe e le’i fanau, ma le maualuga o le platelet fa’apea fo’i ma fa’ailoga o le toto.
– Manajemen aktif kala III untuk mencegah perdarahan postpartum sesuai pedoman.
6. A'oa'oga ma le Puipuiga o le Soifua Maloloina
E taua tele le sao o fafine faatosaga i le faalauiloaina o le soifua maloloina:
– Puipuiga mai u'u namu: upega namu, lavalava uumi, vaila'au e tete'e ai namu i le taimi o le maitaga e pei ona fautuaina, fa'aaogāina o upega namu.
– Fa'aumatia ofaga namu (PSN) 3M fa'aopoopo: fa'amamago, ufiufi, toe fa'aaogaina/lafoa'i oloa fa'aaoga, fa'atasi ai ma isi puipuiga.
– A'oa'oga i le taimi e tatau ai ona vave alu i se falema'i, aemaise lava pe a o'o mai le fiva i le aso 3 i le 5.
– Fautuaga i mea'ai: taumafa paleni lelei e lagolago ai le toe fa'aleleia.
Fa'atinoga, Iloiloga, ma Fa'amaumauga
I le taimi o le faʻatinoina, e faʻatino e le tausimaʻi le fuafuaga ua faʻatulagaina ma faia ni iloiloga faʻavaitaimi. O tapulaʻa mo le manuia e aofia ai: faʻaitiitia o le vevela, mautu o faʻailoga taua, leai ni faʻailoga o le teʻi, lava le inuina o le vai, leai se toto, faʻaleleia atili o le aofaʻi o platelet ma hematocrit, ma le soifua manuia o le pepe i totonu o le manava ua mataʻituina lelei. Afai e faʻateteleina le tulaga pe a aliali mai ni faʻailoga lamatia, e tatau i le tausimaʻi ona vave faʻasino atu ma fesoʻotaʻi lelei ma le nofoaga e faʻasino atu ai.
E tatau ona atoatoa ma fa'atulaga lelei fa'amaumauga: fa'amaumauga fa'apitoa, fa'amoemoega, auiliiliga, ma fuafuaga (SOAP), e aofia ai fa'amaumauga o le siakiina o le platelet/hematocrit, input-output, DJJ, ma a'oa'oga ua tu'uina atu.
Galulue Fa'atasi ma Fa'asinomaga
O le fiva dengue i fafine maʻitaga e masani ona manaʻomia ai togafitiga eseese. E manaʻomia e fafine maʻitaga ona galulue faʻatasi ma fomaʻi lautele, fomaʻi faʻatoʻaga, ma fomaʻi faʻapitoa pe a manaʻomia. O faʻailoga mo le faʻasino vave e aofia ai: faʻailoga o le teʻi, tafe toto tele, maualalo tele o platelets, faʻaitiitia le malamalama, puʻupuʻu le manava, faʻaitiitia le gaioiga o le pepe i totonu o le manava, poʻo le iai o faʻalavelave faʻapitoa o le faʻatoʻaga e pei o le preeclampsia ma le tafe toto aʻo leʻi fanautama.
I'uga
O le tausiga o le fafine failele mo le fiva dengue e manaʻomia ai le iloiloga ma le faʻaeteete, le mataʻituina lelei i le taimi o le tulaga faigata, puipuia o faʻalavelave tau toto ma le teʻi, ma le gauai faapitoa i le soifua manuia o le pepe e leʻi fanau mai. E taua tele le matafaioi a fafine failele i le vave iloa, aʻoaʻoga, lagolago faʻalemafaufau, ma le faʻamaopoopoina o le faʻasino atu. Faatasi ai ma le tausiga vave, talafeagai, ma le galulue faʻatasi a fafine failele, e mafai ona faʻaitiitia le lamatiaga o faʻalavelave tau dengue i fafine maʻitaga, ma faʻamautinoa ai le saogalemu o le tina ma le pepe.
Afai e te manaʻo ai, e mafai foʻi ona ou tuʻufaʻatasia lenei tusiga i se faatulagaga faʻaleaʻoaʻoga (faʻatasi ai ma vaega o le "Pathway", "SOAP", pe faʻaaogaina faʻamatalaga i mekasini ma taʻiala a le Matagaluega o le Soifua Maloloina/WHO) e tusa ai ma manaʻoga o le galuega atofaina.