Pulega o le tausiga o fafine maʻitaga i tulaga o le anorexia

Pulega o Tausiga o Foma'i i Mataupu o le Anorexia

Pendahuluan
O le Anorexia nervosa o se fa'aletonu o le 'ai e fa'ailoaina i le fa'atapula'aina tele o mea'ai, le fefe tele i le tupu tele o le mamafa, ma le fa'aletonu o le va'aiga o le tino. O lenei tulaga e le gata ina a'afia ai le tulaga o mea'ai ma le soifua maloloina fa'aletino ae fa'apea fo'i i le soifua maloloina o le mafaufau, le gaioiga o le fanautama, ma le tulaga lelei o le olaga. I le tulaga o le tausiga o fanautama, o le anorexia o se popolega tele aua e mafai ona a'afia ai le soifua maloloina o teineiti talavou, fafine e mafai ona fanau, fafine ma'itaga, ma i latou e fananau mai ma fa'asusu. O le mea lea, e mana'omia e tausima'i ona agavaa i le iloaina o fa'ailoga, faia o su'esu'ega, tu'uina atu o a'oa'oga, ma galulue fa'atasi ma isi tagata tomai fa'apitoa i le soifua maloloina ina ia mautinoa le saogalemu ma le atoatoa o togafitiga.

O le Aafiaga o le Anorexia i le Soifua Maloloina o le Fanautama ma le Fanautama
I fafine, e masani ona fesootaʻi le anorexia ma faʻaletonu o hormones e mafua mai i le le lava o le malosi tumau. O aʻafiaga masani e aofia ai le amenorrhea (leai o le maʻi masina), taʻamilosaga le tumau o le maʻi masina, faʻaitiitia o le libido, ma e oʻo lava i le le fanautama. O le le lava o macro- ma micronutrients e mafua ai foʻi le anemia, osteopenia/osteoporosis, faʻalavelave electrolyte, hypotension, bradycardia, ma le faʻaitiitia o le puipuiga o le tino.

I le maʻitaga, o le anorexia e faʻateleina ai le lamatiaga o faʻafitauli e pei o:
1. Fa'apa'u pepe ona o le le lelei o mea'ai ma le le paleni o hormones.
2. IUGR (Intrauterine Growth Restriction) ma pepe e maualalo le mamafa i le taimi e fananau mai ai ona o le le lava o meaʻai.
3. O le fanau vave ma le pāpā vave o pa'u o le manava e feso'ota'i ma le vaivai fa'aletino ma le tulaga le lelei o le tino.
4. O le toto vaivai tele ma le le lava o meaʻai laiti (uʻamea, folate, vaitamini D, calcium) lea e faʻaleagaina ai le soifua maloloina o le tina ma le pepe e leʻi fanau.
5. E mafai ona fa'ateteleina le loto mafatia ma le popole i taimi a'o le'i fanau ma le taimi mulimuli ane pe a uma le fanautama.

I le taimi pe a uma le fanautama, e mafai e le anorexia ona iʻu ai i le faaitiitia o le gaosiga o le susu o tina, le telegese o le toe malosi mai, ma le lamatiaga o faaletonu o lagona pe a uma le fanautama.

O le Matafaioi a Fafine Tausima'i i le Pulega o Tausiga o Fafine Tausima'i
O le tausiga o le anorexia i totonu o le fale tausimai e faʻamoemoe e faʻamautinoa le saogalemu o le tagata maʻi, faʻaitiitia faʻalavelave, ma faʻafaigofie le toe faʻaleleia malie o le soifua maloloina lelei. O le matafaioi a le tausimai e aofia ai ni vaega taua: vave iloa, fesoʻotaʻiga faʻafomaʻi, mataʻituina o le tulaga o meaʻai ma faʻailoga o lamatiaga, aʻoaʻoga, lagolago faʻaagafesootai, ma le faʻasino atu poʻo le galulue faʻatasi i le va o tagata tomai faapitoa.

FAITAU  Tausiga o fafine ma'itaga e maualuga le lamatiaga

1. Iloa vave ma Su'esu'ega
O le laasaga muamua o le iloa lea o faailoga e faailoa mai ai le anorexia. E tatau i fafine faatosaga ona vaavaai mo faailoga e pei o:
– BMI maualalo pe pa'ū tele fo'i le mamafa.
–  ...
– Soona faamalositino, fa'aaogāina o vai fa'amama/diuretics, po'o le pua'i.
– Amenorrhea po'o le ma'i masina lē tumau.
– Faitioga o le vaivai, niniva, lagona vave le malulu, pa'u mago, ma le gau o lauulu.
– Soona popole i le foliga o le tino, e ui lava ina foliga mai e manifinifi tele.

E mafai ona faia le su'esu'ega e ala i fa'atalanoaga ma ni meafaigaluega faigofie, e pei o fesili e uiga i mea'ai, foliga o le tino, ma le tala'aga o le mamafa. E tatau i fa'ato'aga ona tausisia se auala e le fa'amasinoina ina ia lagona e tagata ma'i le saogalemu e fa'asoa atu a latou tala.

2. Iloiloga Atoatoa
Afai e masalomia, e faia loa e le tausimaʻi se iloiloga maeʻaeʻa e aofia ai mea nei:
– Talafa'asolopito fa'afoma'i: fa'ama'i tu'ufa'atasi, talafa'asolopito o fa'aletonu o le mafaufau (lotovaivai, popole), talafa'asolopito o aiga.
– Talafa'asolopito o le ma'i masina ma le fanautama: ta'amilosaga o le tino, amenorrhea, talafa'asolopito o le ma'itaga, auala e taofia ai le fanautama.
– Māsani o le taumafa: aofaʻi, ituaiga, tele o taimi, mea e faʻasā, amioga e faʻamamā ai.
– Su'esu'ega faaletino: mamafa, maualuga, BMI, fa'ailoga taua o le soifua maloloina, tulaga o le pa'u, lauulu, fa'ailoga o le leai o se vai i le tino.
– Fa'ailoga o fa'afitauli: toto maualalo, bradycardia, fula, fa'aletonu le mafaufau.
– Itu tau mafaufau ma agafesootai: popolega faaleaiga, mamafa faaleagafesootai, aafiaga o sauaga, mafatiaga, manao ia atoatoa, ma le lagolago faaleagafesootai.

Mo fafine maʻitaga, o le iloiloga e faʻaopoopoina i suʻesuʻega o le maʻitaga e tusa ai ma tulaga faʻatonuina a le ANC, e aofia ai le mataʻituina o le tuputupu aʻe o le pepe i totonu o le pepe ma faʻailoga e maualuga le lamatiaga.

3. Su'esu'ega o le Fa'ato'aga ma le Iloiloina o Fa'afitauli
E fa'atulaga e fafine tausi ma'i se fa'afitauli e fa'avae i luga o fa'amaumauga moni. O fa'amaoniga masani o le maitaga i mataupu o le anorexia e aofia ai:
– Le paleni o meaʻai: e itiiti ifo nai lo le mea e manaʻomia e le tino
– Tulaga lamatia maualuga o faʻalavelave tuputupu aʻe o pepe i totonu o le pepe (i le taimi o le maitaga)
– Fa'aletonu o le fa'ata'ita'iga o le masina po'o le amenorrhea
– Lamatiaga o le anemia ma faʻalavelave faʻale-electrolyte
– Popolega e fesoʻotaʻi ma le foliga o le tino ma le mamafa
– Le lava o le malamalama e uiga i meaʻai paleni ma le aʻafiaga o le anorexia

FAITAU  Malamalama i galuega o le fanautama masani

I le laasaga lea, e iloa ai foi e le tausima’i le tulaga o le faalavelave faafuasei. Afai e maua ni faailoga o le lamatiaga (e pei o le leai o se malosi i le tino, matua maualalo lava le tata o le fatu, maualalo tele le toto, leai se vai i le tino, pe masalomia le lamatia o le pule i le ola), e manaomia loa le faasino vave atu.

4. Fuafuaga Fa'alavelave
O le fuafuaga tausiga a le tausima'i e fa'atinoina e fa'atatau i le tulaga o le tagata ma'i, punaoa, ma le ogaoga o le anorexia. O le fuafuaga fesoasoani e aofia ai:

a. A'oa'oga tau taumafa ma mamanu 'ai faasolosolo
E tuʻuina atu e fafine tausi maʻi ni aʻoaʻoga e uiga i le manaʻomia o meaʻai paleni, le taua o porotini, gaʻo faigata, gaʻo maloloina, vaitamini, ma minerale. Peitaʻi, i le anorexia, e manaʻomia ona faia malie ma moni le aʻoaʻoga. O le taulaʻiga muamua o le faʻatuina lea o se mamanu masani o le 'ai, ae le na o le faʻateleina faʻafuaseʻi o le tele o meaʻai.

b. Lagolago fa'alemafaufau ma fesoota'iga fa'amalolo
E fausia e faatosaga ni mafutaga agaalofa, aloese mai faamatalaga e faatiga i le mamafa, ma fesoasoani i tagata mamaʻi e iloa ni manatu le lelei e uiga i o latou tino. E ui o fomaʻi mafaufau/psychiatrist e tuʻuina atu togafitiga faʻapitoa mo le mafaufau, ae e taua tele le sao o faatosaga i le faʻamalosia o le uunaʻiga, faʻafaigofieina le taulimaina lelei o faʻafitauli, ma ia mautinoa e le lagona e tagata mamaʻi le tuʻuaʻia.

c. Mata'ituina o le tulaga o le soifua maloloina
O le mata'ituina e aofia ai le mamafa, fa'ailoga taua o le soifua maloloina, fa'ailoga o le leai o se vai i le tino, ma le iloiloga o fa'ailoga o le anemia. Mo fafine ma'itaga, e mata'ituina fo'i e fa'ato'aga le tupu a'e o le mamafa e tusa ai ma fautuaga, gaioiga o le pepe i totonu o le manava, ma taunu'uga o su'ega lagolago, pe a maua.

d. Puipuiga o faʻalavelave faigata
E fautuaina e tausisoifua le lava o le malolo, fa'atapula'a le tele o gaioiga fa'aletino, ma ia mautinoa le inuina o le vai. Afai e iai ni fa'ailoga o le le lava o mea'ai, e mafai e tausisoifua ona fa'amalosia le fautuaina o le fa'aopoopoina o mea'ai (e pei o fa'aopoopoga o le u'amea, folic acid). E tatau lava ona fetu'una'i le fa'aopoopoina o mea'ai e tusa ai ma tulafono fa'alotoifale ma le galulue fa'atasi ma se foma'i po'o se tagata tomai fa'apitoa i mea'ai.

e. Galulue fa'atasi ma fa'asinomaga
O le Anorexia o se tulaga e tele vaega e mafai ona aʻafia ai. E manaʻomia e fafine faatosaga ona faasino pe galulue faatasi ma:
– Fomaʻi (mo iloiloga faafomaʻi, suʻega i le fale suʻesuʻe, ma faʻalavelave faʻafuaseʻi)
– Fa'apitoa i Mea'ai (mo fuafuaga taumafa fa'atulagaina)
– Foma'i mafaufau/foma'i mafaufau (mo togafitiga fa'alemafaufau ma amioga, togafitiga fa'aleaiga, po'o togafitiga fa'afoma'i pe a mana'omia)

FAITAU  Pulega o le tausiga o fafine tausi ma'i i mataupu o le ma'isuka ituaiga 1

O le galulue fa'atasi e aofia ai fo'i le auai o le aiga pe afai e malie i ai le kalani, auā o le lagolago a le aiga e taua tele mo le manuia o le toe fa'aleleia.

5. Fa'atinoina o le Tausiga
E faatinoina le faatinoga e tusa ai ma le fuafuaga ma le gafatia o le nofoaga e tautua ai. Faataitaiga o le faatinoga:
– Ia malilie i ni sini laiti e pei o le 'ai 3 taumafataga i le aso ma mea'ai mama e 1–2.
– Fautuaga masani e uiga i suiga i le soifua maloloina o le tino, aemaise lava mo talavou poʻo fafine maʻitaga.
– Siakiina masani o le mamafa o le tino ma faʻailoga taua o le soifua maloloina, faʻatasi ai ma faʻamaumauga mama.
– Aʻoaʻo aiga e aua le faʻamalosia pe faitio, ae ia lagolago le faʻagasologa o le 'ai ma le toe faʻaleleia.
– Ia atiaʻe se fuafuaga manino mo le faʻaauauina o galuega, mo se faʻataʻitaʻiga asiasiga faʻalevaiaso pe faʻalua i le vaiaso.

Mo fafine maʻitaga, o le faʻatinoga e aofia ai foʻi le ANC tuʻufaʻatasi, mataʻituina le soifua manuia o le pepe i totonu o le manava, ma aʻoaʻoga i faʻailoga lamatia e pei o le tafe toto, tiga ogaoga, faʻaitiitia le gaoioi o le pepe i totonu o le manava, poʻo le vave o le maitaga.

6. Iloiloga ma le Mulimulitaia
E faia le iloiloga e iloilo ai pe aoga le fesoasoani. O faʻailoga o le manuia e ono aofia ai:
– Fa'ateleina o mamanu taumafa masani ma fa'aitiitia ai amioga fa'asaua tele.
– Tulaga mautu o fa'ailoga taua ma le fa'aleleia atili o fa'afitauli fa'aletino.
– Fa'asolosolo malie ona tupu le mamafa e tusa ai ma sini fa'afoma'i.
– Fa'aleleia atili o le lagona, fa'aitiitia le popole, ma fa'ateleina le naunauta'iga mo le toe fa'aleleia.
– I le taimi o le maitaga: o le tuputupu aʻe o le pepe i totonu o le pepe e talafeagai ma le matua o le maitaga ma e leai ni faʻailoga o le IUGR poʻo ni faʻalavelave matuia.

Afai e leai se alualu i luma pe a aliali mai ni faailoga o le faalavelave faafuasei, e tatau i le tausisoifua ona faateleina le malosi o faasinoga ma ia mautinoa ua maua e le tagata ma’i le tausiga faapitoa.

I'uga
O le tausiga o le anorexia i totonu o le fale tausimai e manaʻomia ai tomai faʻapitoa, fesoʻotaʻiga faʻafomaʻi, ma le galulue faʻatasi a le aufaipisinisi. E taua tele le matafaioi a tausimai i le vave iloa, iloiloga atoatoa, aʻoaʻoga saogalemu i meaʻai, lagolago faʻaagafesootai, ma le mataʻituina o tina ma pepe i le taimi atoa o le maitaga. Faatasi ai ma se auala atoatoa ma le agaalofa, e mafai e le tausiga o tausimai ona fesoasoani e puipuia ai faʻalavelave matuia aʻo lagolagoina le toe faʻaleleia o le soifua maloloina faaletino ma le mafaufau o le tagata maʻi.

Taofi faamatalaga